Trần Đăng Hồng, PhD – CÁCH MẠNG CÔNG NGHỆ SINH HỌC (Phần 5. KỸ THUẬT BIÊN TẬP HỆ-GEN)

Phần 5. KỸ THUẬT BIÊN TẬP HỆ-GEN

Biên tập hệ-gen (genome editing) là một diễn trình biên tập DNA của sinh vật bằng cách biến đổi, cắt bỏ. hay ghép thêm nucleotides vào hệ-gen. Diễn trình này hoàn thành nhờ vào công nghệ sử dụng enzyme nuclease làm cặp đôi DNA bị cắt xén hay sợi đơn DNA bị sứt mẻ một mãnh nhỏ ở vị trí mong muốn. Những vị trí DNA này bị biến đổi và được sửa chữa bằng tái-tổ-hợp gen đồng-hợp-tử hay dị-hợp-tử. Công nghệ biên tập hệ-gen rất hữu ích cho nhiều ứng dụng, như tạo đột-biến gen mong muốn, xắp xếp lại nhiễm thể và tạo sinh vật biến đổi gen.

Trong công nghiệp sinh học, các nhà khoa học dựa trên tính đột-biến (mutation) để biết vị trí của gen trong hệ-gen và xác định bản chất của gen trong việc sản xuất protein đặc thù, và tìm hiểu các bệnh liên quan do gen chi phối. Tiếp tục đọc

Trần Đăng Hồng, PhD – CÁCH MẠNG CÔNG NGHỆ SINH HỌC (Phần 4. KỸ THUẬT CHUYỂN NHÂN VÀ SINH SẢN VÔ TÍNH)

Chuyện con cừu Dolly

Năm 1958, John Gurdon ở Đại Học Oxford Anh quốc dùng kỹ thuật “chuyển nhân” (nuclear transfer) với con ếch, nhưng thất bại vì tế-bào- lai không phát triển thành con nòng nọc. Ông cũng thất bại với các động vật có vú. Các nhà khoa học đương thời đều nghĩ rằng kỹ thuật sinh sản vô tính (cloning) sẽ không bao giờ thành công mặc dầu tất cả tế bào trong cơ thể cùng chứa một hệ-gen.

Gần 40 năm sau, ngày 5/7/1996 cừu Dolly là con thú đầu tiên được ra đời bằng phương pháp ghép tế bào và sinh sản vô tính ở động vật có vú do Ian Wilmut, Keith Campbell và cộng sự thuộc Viện Nghiên Cứu Động Vật Roslin thuộc Đại Học Edinburgh tại Midlothian gần Edinburgh, Scotland, hợp tác với công ty sinh học PPL Therapeutics thực hiện và thành công. Tiếp tục đọc

Trần Đăng Hồng, PhD – CÁCH MẠNG CÔNG NGHỆ SINH HỌC (Phần 3. KỸ THUẬT CHUYỂN GEN)

Phần 3. KỸ THUẬT CHUYỂN GEN

Kỹ thuật khám phá và đánh dấu được gen mong muốn trong bản đồ hệ-gen của một sinh vật (Phần 2) là một chuyện, làm cách nào đưa được gen mong muốn đó vào hệ-gen của một sinh vật khác mà mình muốn tạo ra lại là một vấn đề khó khăn hơn, cần nhiều kỹ thuật khác.

Có hai loại chuyển gen: chuyển gen theo hướng thẳng đứng (vertical gene transfer), tức gen được di truyền từ cha mẹ xuống con cái, cháu chắt; và chuyển gen theo hàng ngang (horizontal gene transfer), tức gen mong muốn được chuyển từ một sinh vật này sang một sinh vật khác để tạo một sinh vật mới có mang gen mong muốn đó. Tiếp tục đọc

CÁCH MẠNG CÔNG NGHỆ SINH HỌC (Phần 2. ĐÁNH-DẤU-PHÂN-TỬ & ĐÁNH-DẤU-DI-TRUYỀN)

Phần 2. ĐÁNH-DẤU-PHÂN-TỬ & ĐÁNH-DẤU-DI-TRUYỀN

Đánh-dấu-phân-tử (molecular marker) và đánh-dấu-di-truyền (genetic marker) cũng chỉ là một, chỉ khác nhau ở chỗ từ đánh-dấu-phân-tử có nghĩa tổng quát dành cho nguồn gốc DNA, còn đánh-dấu-di-truyền dành cho một vùng của DNA. Đánh-dấu-phân-tử hàm chứa thông tin về các chứng bệnh rối loạn di truyền, về phả hệ dòng tộc và lịch sử tiến hóa của sinh vật.  Đánh-dấu-di-truyền được áp dụng để chẩn đoán một số bệnh rối loạn di truyền do nhiễm thể liệt tính quy định như xơ nang (cystic fibrosis), xác định dòng tộc, hay căn cước DNA cá nhân. Tiếp tục đọc

Trần Đăng Hồng, PhD – CÁCH MẠNG CÔNG NGHỆ SINH HỌC (Phần 1. MỘT CHẶNG ĐƯỜNG DÀI)

Công nghệ sinh học (biotechnology) đã tiến triển rất nhanh, mà cách đây 20 năm không ai có thể tưởng tượng nỗi. Bài này có mục đích ôn lại những tiến bộ và thành tựu đã đạt được và chiều hướng nghiên cứu cho tương lai.

Tế bào (cell) được khám phá đầu tiên bởi Robert Hooke năm 1665 khi kính hiển-vi được phát minh. Khám phá này dựa trên tế bào chết, không thấy những gì chứa bên trong tế bào, nên không đưa đến các khám phá mới. Người đầu tiên quan sát tế bào sống là Anton van Leeuwenhoek (1632-1723) năm 1674 với loài tảo Spirogyra và sau đó là vi khuẩn, và ông cũng là người khám phá đầu tiên nhân tế bào – “lumen”-  trong hồng huyết cầu cá hồi salmon. Tiếp tục đọc

Trần-Đăng Hồng, PhD – BIẾN ĐỔI RỪNG NGẬP MẶN Ở NAM KỲ TRONG TRĂM NĂM QUA

SƠ LƯỢC VỀ BỜ BIỂN NAM KỲ

Bờ biển Nam Kỳ (Cochinchine, Nam Phần, Nam Bộ) bắt đầu từ ranh giới Bình Tuy- Bà Rịa, đến Mũi Cà Mau thuộc Biển Đông, và từ Mũi Cà Mau đến Hà Tiên thuộc Biển Tây, có hình chữ V, chạy qua 10 tỉnh và thành phố (ngày nay) là Bà Rịa, TP HCM, Đồng Nai, Bến Tre, Tiền Giang, Trà Vinh, Sóc Trăng, Bạc Liêu, Cà Mau và Kiên Giang. Tổng cộng bờ biển Nam Kỳ dài 1086 km, riêng phần bờ biển Đồng Bằng Cửu Long dài 768 km. Theo Phân Viện Điều Tra Quy Hoạch Bộ Nông Nghiệp, rừng ngập mặn (RNM) ở Nam Kỳ chiếm 81% diện tích RNM toàn quốc, trong lúc RNM ở Bắc Kỳ chiếm 18% và Trung Kỳ 1% ở thời điểm năm 2006 (ĐTQH, 2006). Tiếp tục đọc

Trần-Đăng Hồng, PhD – HIỆN TRẠNG RẠN SAN HÔ TẠI VIỆT NAM

SAN HÔ LÀ GÌ?

Rạn san hô (coral reef) là một hệ sinh thái dưới mặt biển kết hợp bởi kiến trúc bằng vôi (calcium carbonate) do con san hô tiết ra. Một san hô giống như một cây, với nhiều hình dạng, gồm có gốc dính chặt vào nền đá, trên có thân và cành đều bằng vôi, đó là xương của san hô đã chết, trên cành đính hàng trăm ngàn hay triệu con san hô còn sống. Mỗi san hô là tập hợp của 2 sinh vật sống cộng sinh: một động vật nhỏ là con san hô (polyp) và thực vật là tảo zooxanthellae. Tiếp tục đọc