TS PHẠM TRỌNG CHÁNH – PHAN HUY ÍCH (1751-1822) TINH SÀ KỶ HÀNH: KÝ SỰ TRÊN THUYỀN ĐI SỨ (VỚI VUA QUANG TRUNG GIẢ) NĂM 1790 

Tinh Sà Kỷ Hành, là tập thơ kiệt tác hàng đầu trong kho tàng thi ca chữ Hán của Việt Nam, được vua Quang Trung khen ”thơ văn ông có khí cốt” và Ngô Thì Nhậm ca ngợi thơ văn  ông “đắc vô tà chi tư “ (có được cái nghĩ không sai trái). Phan Huy Ích viết ký sự bằng thơ, bằng nguyên dẫn, chú thích  cuộc đi sứ thú vị nhất trong lịch sử bang giao  Trung Hoa và Việt Nam là cuộc đi sứ năm 1790 thời Tây Sơn sau trận chiến thắng Đống Đa. Nhà Thanh phải tiếp rước chiêu đãi trong hơn sáu tháng một sứ đoàn đông đảo 150 người tổng cộng nhà Thanh phải tốn đến 800 000 lạng bạc, khác với sứ đoàn bình thường khoảng 30 người. Tiếp tục đọc

PHẠM TRỌNG CHÁNH (NHẤT UYÊN) chuyển ngữ – SỬ THI ILIADE (bài 14) THI HÀO HOMÈRE THI CA KHÚC XIII (câu 7461 đến 8270)

 

TÓM LƯỢC :  Thần Vương Zeus nhìn về các hướng Thraces, Mysiens, Hippémolges, Abies xem có thần nào xuống  trần giúp quân nhưng nào thấy hết. Thần Poséidon từ đền Aiges thắng xe song mã, hai bên thủy quái theo sau đến giữa Ténédos và gần Imbros, tháo cương cột ngựa. Thần Poséidon hiện ra dưới dạng hình Tiên tri Calchas giúp đỡ quân Hy Lạp. Trước tiên giúp hai Ajax tiếp được sức  thần trở nên hăng hái, nhẹ nhàng, dũng mãnh. Rồi sau đó khích lệ các tướng khác. Mérion phóng trúng khiên Deiphobos, lao gãy phải chạy về dinh tìm lao khác. Teucer giết tướng Imbrios, Tiếp tục đọc

PHẠM TRỌNG CHÁNH chuyển ngữ – SỬ THI ILIADE THI HÀO HOMÈRE (bài 13) THI CA KHÚC XII CUỘC CHIẾN BÊN CHIẾN HÀO

TÓM LƯỢC

            Quân Troa chuẩn bị vượt qua lũy hào Hy Lạp, Asios tự đắc vào cửa bỏ ngõ, cho quân tràn vào  bị phục kích bởi anh em Lapithes nên chết thảm hại. Điềm chim xuất hiện, tướng Polydamas sợ hãi khuyên Hector lui quân, nhưng Hector vẫn thúc đẩy tiến công. Sarpédon, Glaucos  đánh vào chổ hào thành mỏng nhất do Ménésthé phòng thủ. Ménesthée  vội sai người kêu cứu Ajax  Quân Hy Lạp  nơi  phòng thủ  Ménesthée nhờ  sự hổ trợ của Teucer và Ajax Télamon  chống lại quân Lysiens của Sarpédon.  Glaucos bị trúng tên Teucer nơi cánh tay phải lui về thành. Sarpédon vượt qua tường nhưng không tiến công được. Trong lúc đó Hector dùng tảng đá to phá được một cửa thành, quân Troie tràn vào. Tiếp tục đọc

PHẠM TRỌNG CHÁNH đọc bản dịch của ông Nguyễn Nghị quyển Lịch Sử Việt Nam từ nguồn gốc đến giữa thế kỷ XX của GIÁO SƯ LÊ THÀNH KHÔI

        Là môn sinh Gs Lê Thành Khôi, tôi rất cảm động và trân trọng công việc làm của ông Nguyễn Nghị. Dịch quyển Lịch sử Việt Nam của Gs Lê Thành Khôi không phải là chuyện dễ dàng. Nhưng thú thật khi đọc bản dịch, tôi lấy làm thất vọng vì bản dịch quá nhiều lỗi. Công việc làm quá cẩu thả, nhiều trang bản dịch chỉ mới là bản nháp, quên cả việc bôi xóa những chữ sai nghi ngờ. Thế mà hai nhà xuất bản Nhã Nam và Thế Giới đứng tên, các ông Tổng Thư Ký nhà xuất bản không đọc lại, hai nhà xuất bản lẽ nào không có được một nhà văn làm biên tập viên để đọc lại văn chương chữ nghĩa.
Tiếp tục đọc

NHẤT UYÊN PHẠM TRỌNG CHÁNH chuyển ngữ – SỬ THI ILIADE (bài 11) THI HÀO HOMÈRE THI CA KHÚC X: DIOMÈDE, ULYSSE ĐỘT KÍCH QUÂN ĐỊCH BẮT DOLON VÀ GIẾT VUA RHÉSOS

Theo Eustathe, các nhà phê bình thành Alexandrie (Ai Cập) và Aristarque chương này gọi tên là Dolonie, do việc Diomède và Ulysse bắt kẻ do thám của Hector tên Dolon, là một thi ca khúc của Homère, được dân chúng thích thú thường mời các du tử ngâm hát với đàn lyre, nên nhiều người lầm tưởng là một ca khúc nằm riêng biệt được, Pisistrate đem vào Iliade vị trí chương 10. Néron thành Roma cai trị đế quốc La Mã, sinh thời rất thích chương này và  ông truyền đọc cho ông nghe trước khi chết. Tiếp tục đọc

TS PHẠM TRỌNG CHÁNH – SỬ THI ILIADE. THI HÀO HOMÈRE (bài 12) THI CA KHÚC XI: CHIẾN CÔNG VUA GAMEMNON (câu 6385 đến 7096)

TÓM LƯỢC :

Sáng hôm sau trận chiến lại bắt đầu. Vua Agamemnon chiến thắng, chỉ huy đánh lui quân Troie về thành. Nhưng Thần Vương Zeus phù hộ Hector, vua Agamemnon bị thương,  quân Hy Lạp  lại co cụm, mặc dù có Diomède, Ulysse, Ajax. Diomède bị thương bởi Pâris phải trở về trại, Ulysse bị thương được Ménélas và Ajax giải cứu. Pâris còn đã thương lương y Machaon và Eurypyle. Achille đứng trên cao quan sát tình hình thấy Machaon trở về gửi Patrocle đến hỏi thăm tin tức. Tiếp tục đọc

TS PHẠM TRỌNG CHÁNH – YÊN ĐÀI THU VỊNH. SỨ THẦN ĐOÀN NGUYỄN TUẤN (1750- ?)

28 bài thơ tuyệt tác viết về mùa thu tại Bắc Kinh

Đoàn Nguyễn Tuấn đi sứ Trung Quốc năm 1790 trong sứ bộ Tây Sơn. Sau trận Đống Đa, nhà Thanh phải vất vả,  hao tổn khá nhiều vàng bạc để tiếp rước, phục dịch ông vua Quang Trung giả, do người cháu vua là Phạm Công Trị đóng vai, và hoàng tử Nguyễn Quang Thùy.  Một sứ bộ 158 người đông đảo chưa từng thấy trong lịch sử, có cả một ban hát bộ 10 người và cống phẩm còn có hai con voi đực. Các đoàn sứ bộ bình thường chỉ khoảng 30 người.  Thời xưa quan niệm thời chiến dùng Võ, thời bình  dùng Văn. Trên trận tuyến Thi Ca, Đoàn Nguyễn Tuấn là một  Thi tướng tài năng dưới trướng  Chánh sứ Phan Huy Ích, khiến các quan Trung Quốc nể phục. Thơ Đoàn Nguyễn Tuấn được chép trên vách Hoàng Hạc Lâu. Không ngại ngùng trước bài thơ kiệt tác Hoàng Hạc Lâu của Thôi Hiệu, mà thi hào Lý Bạch phải thán phục: “Trước mắt có cảnh không tả được, Vì thơ Thôi Hiệu ở trong đầu”. Tiếp tục đọc