Trần Ngọc Cư dịch – Cuộc cách mạng sắp tới của Pháp? Nói chuyện với Marine Le Pen

Trần Ngọc Cư dịch từ Foreign Affairs, tháng 11 tháng 12/2016

franzoesische-revolutionDẫn nhập của dịch giả:

Con lắc chính trị thế giới đã chuyển động đủ chu kỳ của nó: sau khi để lại đằng sau các cuộc xung đột ý thức hệ và Chiến tranh lạnh của Thế kỷ 20, con lắc đang tăng tốc trên đường trở về với chủ nghĩa dân tộc (nationalism), rõ nét nhất là kể từ sau khi chủ nghĩa cộng sản bị tiêu vong tại Liên Xô và Đông Âu. Một trong các thuộc tính nổi bật của các phong trào dân túy (the populist movement) đang tràn lan tại phương Tây, kể cả Mỹ, là chủ nghĩa dân tộc, một khái niệm có gốc rễ từ Hoà ước Westphalia (1648), một hiệp định đưa ra các nguyên tắc củng cố khái niệm Nhà nước có chủ quyền (the sovereign state), không can thiệp vào nội bộ của nhau, dù là giữa nước lớn và nước nhỏ. Đọc tiếp

Francis Fukuyama/ Trần Ngọc Cư dịch – Trump và sự suy tàn của chính trị Mỹ sau cuộc bầu cử 2016 Francis Fukuyama, Foreign Affairs, 9-11-2016

trumpFRANCIS FUKUYAMA là nhà nghiên cứu cao cấp tại Đại học Stanford và là Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Dân chủ, Phát triển và Pháp trị tại đại học này.

Chiến thắng đầy ấn tượng của Donald Trump giáng vào Hillary Clinton ngày 8 tháng Mười Một trong một ý nghĩa quan trọng cho thấy rằng nền dân chủ Mỹ vẫn còn có hiệu quả. Trump đã thành công rực rỡ trong việc huy động một khối cử tri bị lãng quên và thiếu người đại diện, đó là tầng lớp lao động da trắng, và đẩy chương trị nghị sự của họ lên ưu tiên hàng đầu của nước Mỹ. Đọc tiếp

Trần Ngọc Cư – Lá phiếu quật cường của người da trắng

trump1Các phong trào dân túy đang diễn ra khăp các nước phương Tây có một đặc tính chung là chống lại sự nhập cư ồ ạt của người nước ngoài. Không riêng gì ở Mỹ, nơi mà tôi thấy trên TV tại nhiều địa điểm bỏ phiếu người da trắng đã sắp hàng dài gần như vô tận, có khi phải đợi cả 4, 5 giờ mới đến lượt mình bỏ lá phiếu. Hình ảnh này cho thấy nền dân chủ Mỹ vẫn còn vận hành rất tốt đẹp.

Qua bao năm chứng kiến các khối dân thiểu số hợp pháp lẫn bất hợp pháp lợi dụng nhà nước phúc lợi Mỹ (the American welfare state) trong lúc họ phải nai lưng đóng thuế hoặc mất công ăn việc làm, giới công nhân da trắng chọn thời điểm này để vùng dậy một lần, vừa để chống trả một hệ thống mà họ cho là bất công, vừa để giữ gìn bản sắc văn hóa của mình. Đọc tiếp

Michael Wash/ Trần Ngọc Cư dịch – OBAMA KHIỂN TRÁCH ĐÁM ĐÔNG VÌ SÁCH NHIỄU MỘT NGƯỜI BIỂU TÌNH THÂN ỨNG CỬ VIÊN CỘNG HÒA DONALD TRUMP

obamakhientrachBản tin ngắn sau đây minh họa câu nói nổi tiếng được gán cho nhà văn Voltaire (1694-1778) của Pháp: “Tôi không đồng ý những điều anh nói ra, nhưng tôi sẽ bảo vệ đến cùng cái quyền phát biểu của anh.” — Dịch giả

Tổng thống Obama không mấy thích thú khi một đám đông hậu thuẫn Hillary Clinton la ó chống đối một người biểu tình ủng hộ Donald Trump xuất hiện tại cuộc met-ting của phe Dân chủ.

Này các bạn, hãy lắng nghe! Tôi đã bảo các bạn phải tập trung, nhưng bây giờ các bạn đang thiếu tập trung!” Đọc tiếp

SHERI BERMAN / Trần Ngọc Cư dịch – Chủ nghĩa dân túy không phải là chủ nghĩa phát xít nhưng có thể là một báo hiệu ban đầu

populistCác nhà chính trị cực đoan cánh hữu hiện nay vì thế đáng được gọi là dân túy [populist] chứ không phải phát xít, vì họ rêu rao là họ đang nói lên tiếng nói của người dân bình thường, nam cũng như nữ, chống lại giới quyền lực chóp bu thối nát, xuống cấp, và xa rời quần chúng cũng như chống lại các định chế hiện hành. Nói cách khác, họ chắc chắn phản lại xu thế tự do-bình đẳng [antiliberal], nhưng họ không phản dân chủ [antidemocratic]. Sự phân biệt này có ý nghĩa không nhỏ. Nếu các nhà lãnh đạo dân túy lên nắm chính quyền — thậm chí trong đó có các phần tử dân tộc chủ nghĩa — sự tồn tại liên tục của thể chế dân chủ sẽ cho phép xã hội lựa chọn một sự làm lại từ đầu [a do-over] bằng cách sau đó sẽ bỏ phiểu tống cổ họ ra khỏi chính quyền. Thật vậy, đây có lẽ là ưu điểm lớn nhất của thể chế dân chủ: nó cho phép các nước hồi phục từ các sai lầm của mình.“ Sheri Bergan Đọc tiếp

Trần Ngọc Cư – BOB DYLAN: NOBEL VĂN CHƯƠNG 2016

Thoảng bay theo gió” của Bob Dylan – Bài hát dành cho giới cầm quyền vô cảm

dylan-nobel-prizeBob Dylan sinh năm 1941, mang tên Robert Zimmerman. Xuất thân từ một địa phương khiêm tốn, thị trấn Duluth thuộc bang Minnesota, Bob Dylan bắt đầu hành trình âm nhạc của mình bằng cách chơi guitar và harmonica ở các quán cà phê và các hội quán khác chung quanh khu học xá cuả đại học Minnesota. Tài nghệ “cây nhà lá vườn” của ông có kẻ khen, người chê. Nhưng nếu ông chỉ nấn ná ở một góc quê hương mà không gặp nhạc sĩ dân ca nổi tiếng Woody Guthrie ở New York thì chắc đời ông cũng chỉ kết thúc âm thầm và đơn độc như bao nhiêu người xuất thân nơi sinh quán của ông. Đọc tiếp

Trần Ngọc Cư – Être = Be = Là?

LeanHealthcarebasicsTrong tiếng Việt, động từ  có bao giờ chỉ sự hiện hữu như động từ être của Pháp hay động từ to be của Anh không? Ít ra trong mấy thập niên nay, tôi thấy trong các bài viết, một số nhà văn và thậm chí cả nhà sư thường dùng cụm từ “như là”, “đang là”, như trong câu “thực tại đang là, chứ không phải đã là và sẽ là.” Hình như Trịnh Công Sơn trong một bài hát cũng có dùng hai chữ “như là” với “là” chỉ sự hiện hữu. Trên thực tế, kể từ thời ông Đắc Lộ đến nay, chưa có một tự điển tiếng Việt nào cho thấy chữ “là” chỉ sự hiện hữu cả.

Trong tiếng Anh, động từ to be ngoài chức năng của một trợ động từ (helping verb, auxiliary verb, hay linking verb), còn có một nghĩa chắc nịch là “hiện hữu, tồn tại, có và không”. Đọc tiếp