Ngô Khôn Trí – ĐÔI DÒNG VỀ “G O R B Y”

gorbachev

Người lãnh đạo cuối cùng của Liên Xô là ông Mikhail Gorbachev, có biệt danh là “GORBY” do nhiều người phương Tây đặt ra để bày tỏ sự thương quý ông vì đã góp phần chấm dứt Chiến tranh Lạnh.

Hôm qua ngày 30/8/2022, ông đã qua đời tại Bệnh viện Trung ương ở Moscow, sau một cơn bệnh nặng và kéo dài, hưởng thọ 91 tuổi. Báo chí cho biết ông đã đến bệnh viện một ngày trước đó để chạy thận. Tại thời điểm hiện tại, ngày tang lễ của Gorbachev vẫn chưa được ấn định, nhưng các quan chức đã thông báo rằng ông sẽ được chôn cất tại Nghĩa trang Novodevichy của Moscow bên cạnh người vợ quá cố của mình, Raisa Gorbacheva, người đã qua đời vào tháng 9 năm 1999, 67 tuổi.

Tổng thống Nga Vladimir Putin nói : “Mikhail Gorbachev là người có tác động lớn đến tiến trình lịch sử thế giới”. Các lãnh đạo thế giới đều ca ngợi ông là người của hòa bình, đóng vai trò quan trọng trong việc kết thúc Chiến tranh Lạnh và hạ gục Bức màn Sắt. Tuy nhiên, một số chính trị gia của Nga cho rằng ông là nhân vật lịch sử phức tạp và nhiều tranh cãi, do bởi quan điểm cũng như chính sách “glasnost” (cởi mở) và “perestroika” (đổi mới) của ông là một phần nguyên nhân dẫn đến sự tan rã của Liên Xô.

Trong bài phát biểu khi từ chức, ông nhìn nhận di sản của mình là khiến Chiến tranh Lạnh và cuộc đua vũ trang kết thúc. Tuy nhiên, ông cũng thừa nhận quá trình đổi mới đất nước và những thay đổi lớn trong cộng đồng thế giới “phức tạp hơn nhiều so với những điều có thể dự đoán”. Cách đây 6 năm, trong một bài xã luận trên tờ Rossiiskaya Gazeta vào tháng 12/2016, ông đã nói rằng sự tan rã của Liên Xô là điều ông không muốn xảy ra. “Tôi đã bảo vệ Liên Xô cho đến cùng, nhưng tôi thất bại”

Ngay khi Konstantin Chernenko, người trung thành với lý tưởng của Lenin vĩ đại, qua đời, Mikhail Gorbachev, khi ấy 54 tuổi, được bầu làm Tổng bí thư Đảng Cộng sản Liên Xô và ngày 11/3/1985. Ông trở thành lãnh tụ đầu tiên của đảng sinh ra sau cuộc Cách mạng Nga năm 1917.

Việc nổi tiếng nhất của ông là ra lệnh rút quân của Liên Xô khỏi Afghanistan và khởi động Perestroika – một loạt các cải cách kinh tế thúc đẩy cải cách như tư nhân hóa tài sản nhà nước, hợp pháp hóa các doanh nghiệp tư và chính trị nhằm mục đích đổi mới hệ thống Liên Xô.

Tháng 10/1990, Gorbachev là người Liên Xô thứ hai và cũng là người cuối cùng nhận giải Nobel Hòa bình, sau nhà khoa học và nhà hoạt động vì hòa bình Andrei Sakharov, người nhận giải này vào năm 1975. Trong bài phát biểu nhận giải, ông nói:

“Tôi là một người lạc quan và tôi tin rằng cùng nhau chúng ta sẽ có thể đưa ra lựa chọn lịch sử chính xác ngay bây giờ, không bỏ lỡ cơ hội lớn vào thời điểm chuyển giao thế kỷ và thiên niên kỷ để hoàn thành quá trình chuyển đổi vô cùng thách thức ngày nay sang một trật tự thế giới hòa bình”.

Vào tháng 8 năm 1991, một nhóm tám quan chức cấp cao trong chính phủ Liên Xô, Đảng Cộng sản và KGB đã cố gắng lật đổ Gorbachev nhưng không thành công.

Ngày 8/12/1991, Hiệp định Belovezha ra đời, được Tổng thống Nga Boris Yeltsin, Tổng thống Ukraina Leonid Kravchuk và Chủ tịch Quốc hội Belarus Stanislav Shushkevich ký kết về việc giải thể Liên Xô và thành lập SNG (Cộng đồng các quốc gia độc lập). Gorbachyov phản đối việc thành lập CIS, nhưng cuối cùng ông đã buộc phải từ chức vào ngày 25 vì ông gần như mất hết quyền lực chính trị. Và Liên Xô chính thức kết thúc vào ngày 26/12/1991.

Một số chính trị gia muốn khôi phục quyền lực cho Liên Xô cũ cho rằng Gorbachyov đã đưa ra những cải cách sai lầm, và ông phải chịu trách nhiệm cho sự tan rã của Liên Xô. Tuy nhiên, hơn 37% dân số Nga cho rằng sự tan rã của Liên Xô chủ yếu là do nhiều yếu tố khách quan, còn Gorbachev không phải là nguyên nhân chính. Gorbachev đã xóa bỏ hệ thống kiểm duyệt, đã trao tự do cho người dân Liên Xô, nhưng cái giá phải trả quả thực là quá lớn, ông được ví như một thuyền trưởng lái con thuyền nhỏ trong giông bão.

Dù sao đi nữa, ông Gorbachev đã giúp cho Nga và một số quốc gia thuộc khối cộng sản Liên Xô cũ thực hiện một bước cải cách dân chủ ?

Montreal, ngày 31/8/2022

Ngô Khôn Trí

Trả lời

Điền thông tin vào ô dưới đây hoặc nhấn vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s