Mai Nhu Bui dịch – Lý do thực sự tại sao Nước Mỹ không có kiểm soát súng ống

thảm sát texas

Cứ mỗi lần có vụ thảm sát hàng loạt bằng súng tự động hoặc bán tự động thì vấn đề kiểm soát súng ống chặt chẽ hơn lại là đề tài bàn cãi, cãi hoài cãi mãi vãn chả đi tới đâu, vậy chúng ta thử tìm hiểu xem

Lý do thực sự tại sao Nước Mỹ không có kiểm soát súng ống.

Các quy tắc căn bản của nền dân chủ Mỹ đã cho một số các tiểu bang nhỏ có quyền phủ quyết các chính sách của liên bang.

———///———

Ronald Brownstein-The Atlantic

Sau mỗi vụ giết người hàng loạt lặp đi lặp lại và các chuyện tàn sát này là một cái nhịp lạc điệu rất bi thảm trong cuộc sống của dân Mỹ, và dự luật vô vọng về kiểm soát súng ống lại sắp bắt đầu . Khi sự phẫn nộ đang lên cao đòi hỏi quốc hội phải hành động nhưng chắc chắn cũng sẽ chết yểu trong Quốc hội, những người ủng hộ dự luật kiểm soát súng ống và những phó thường dân như chúng ta lại thất vọng và, rồi sẽ đổ lỗi cho Hiệp hội Súng trường Quốc gia NRA hoặc sự chống đối quyết liệt của Quốc hội Cộng hòa. Tất cả các điều đó đềuđúng , nhưng sự bế tắc về dự luật kiểm soát súng ống kể từ nhiệm kỳ đầu của tổng thống Bill Clinton thì thật ra lại nằm ở một vấn đề sâu xa hơn nhiều đó là quy luật đang càng ngày càng khủng hoảng trong nền chính trị Mỹ, đó là quy luật về đa số.

Các cuộc thăm dò cho thấy mặc dù người Mỹ không tin rằng kiểm soát súng sẽ giải quyết được tất cả các vấn đề liên quan đến bạo lực súng đạn, nhưng đa số ủng hộ mạnh mẽ các điểm chính trong dự luật này như kiểm tra lý lịch toàn diện và cấm các vũ khí tấn công. Tuy nhiên, bất chấp sự ủng hộ rất cao này, và sau vụ thảm sát ở Uvalde, Texas, đã giết ít nhất 19 học sinh và hai cô giáo hoặc lời cầu xin đầy xúc động của Tổng thống Joe Biden đêm hôm qua, cũng sẽ không có dự luật súng ống nào đâu.

sự kiểm soát súng là một trong nhiều vấn đề mà mặc dù là ý kiến của đa số dân Mỹ nhưng luôn bị ngăn chận bởi một cái rào kiên cố của Thượng viện đó là quyền filibuster – sự cản trở để không thông qua một dự luât ( filibuster nghĩa là phe muốn thông qua dự luật phải có đủ 60 phiếu ) – đó là một số ít các tiểu bang nhỏ được quyền phủ quyết các đạo luật liên bang, hầu hết các tiểu bang nhỏ ( dân số ít) , phần lớn là khu vực nông thôn, đặc biệt dân ở đó đa số là người da trắng theo đảng Cộng hòa

Chuyện không cân xứng về quyền lực của các tiểu bang nhỏ là một sự cạnh tranh cho quyền lực liên bang ở HK. Trong 8 cuộc bầu cử tổng thống vừa qua thì Đảng Dân chủ đã thắng phiếu phổ thông trong 7 cuộc, đó là điều mà không đảng nào làm được kể từ khi hình thành hệ thống đảng phái ra đời vào năm 1828. Tuy nhiên, Đảng Cộng hòa đã thắng chức TT 3 lần trong số 8 cuộc bầu cử đó, trong 3 lần thắng chức TT thì 2 lần thắng phiếu Cử tri đoàn và thua phiếu phổ thông.

Sự mất cân bằng của Thượng viện còn tệ hơn nữa vì Thượng viện đảng CH không đại diện cho phần lớn dân số Hoa Kỳ, theo sự tính toán của tổ chức có khuynh hướng trung dung cấp tiến là New America, thì đảng CH chỉ đại diện cho đa số trong hai năm kể từ năm 1980 cho đến nay nếuđem dân số của những tiểu bangđó chia 2 cho mỗi TNS mỗi người 1 nửa, mỗi tiểu bang lớn hay nhỏ đều có 2 Thượng nghị sĩ, phần lớn thì đảng CH nắm được Thượng viện là từ các tiểu bang nhỏ, trong 42 năm từ 1980 thi CH nắm quyền kiểm soát Thượng viện là 22 năm.

sự mất cân bằng này đã được thấy rõ nhất là qua sự tranh cãi của Thượng viện về việc kiểm soát súng. Sau vụ thảm sát tại trường tiểu học Sandy Hook ở tiểu bang Connecticut, đó là năm 2013 Thượng viện đã bỏ phiếu về một biện pháp phải kiểm tra lý lịch đối với tất cả các vụ mua bán súng và được Tổng thống Barack Obama ủng hộ. 54 thượng nghị sĩ ủng hộ dự luật đại diện cho 194 triệu người Mỹ. Các thượng nghị sĩ còn lại phản đối dự luật này đại diện cho 118 triệu người. Nhưng do luật filibuster của Thượng viện, phải cần sự ủng hộ của 60 thượng nghị sĩ thì dự luật mới được đem ra bỏ phiếu, không đủ số 60 nên coi như 118 triệu đã thắng và luật kiểm soát súng bị thất bại .

ở thời điểm này Nếu đem dự luật này ra Thượng viện một lần nữa, thì kết quả chắc cũng giống như vậy. Năm ngoái, Hạ viện đã thông qua dự luật phải kiểm tra lý lịch kỹ càng hơn cho những người muốn mua súng . Nhưng nó cũng đã bị chặn bởi luật filibuster từ đảng Cộng hòa tại Thượng viện.

Sự chống đối quyết liệt của đảng CH cho thấy đảng CH phụ thuộc vào những tiểu bang và vào số cử tri là tín đồ của súng ống. Cuộc thăm dò cho thấy

tỷ lệ những gia đình theo Đảng Cộng hòa có súng (54%) vượt xa tỷ lệ của những người thuộc Đảng Dân chủ sở hữu súng (31%).

20 tiểu bang có tỷ lệ sở hữu súng thấp nhất có số dân (khoảng 192 triệu người) so với các tiểu bang có tỷ lệ sở hữu súng cao nhất (khoảng 69 triệu người).

Nhưng tại Thượng viện, hai nhóm tiểu bang này có sức mạnh ngang nhau.

Khi chống lại việc kiểm soát súng, thì rõ ràng là Quốc hội Cộng hòa ưu tiên dành sự quan tâm cho những người sở hữu súng, ưu tiên hơn các vấn đề bảo thủ khác hay ưu tiên hơn ngay cả cho các cử tri bình thường của Đảng Cộng hòa . Cuộc thăm dò cho thấy phần lớn người Mỹ bao gồm cả CH và DC là dân sở hữu súng hay không đều ủng hộ việc kiểm tra lý lịch (81%), cấm vũ khí tấn công (63%), và cấm các loại băng đạn có sức công phá lớn (64%); đa số cũng phản đối việc che giấu khi mang vũ khí mà không có giấy phép.

Bất chấp tất cả những điều này, các nhà lập pháp Đảng Cộng hòa, hầu như thống nhất phản đối việc kiểm soát súngống , đã làm theo những gì mà hiệp hội súng ống NRA muốn và nếu quốc hội có thái độ muốn hạn chế quyền sử dụng vũ khí tức là coi như quốc hội CH coi thường , không tôn trọng cái giá trị của dân Mỹ đỏ, tức là dân ở các tiểu bang đỏ , tiểu bang ủng hộ đảng CH

Mặc dù hiệp hội súng quốc gia NRA có phần yếu hơn trước, nhưng sức ảnh hưởng của nó trong đảng CH lại tăng vì sự tái cấu trúc của bản đồ chính trị HK . QH trong nhiệm kỳ đầu của TT Clinton đã có đạo luật Brady , đạo luật này thành lập hệ thống về kiểm tra lý lịch cho toàn quốc và cấm các loại súng tấn công, nhưng đạo luật này đã hết hạn.

Vào thời gian đó, một số khá đông các nhà lập pháp DC đại diện dân ở các vùng nông thôn chống lại đạo luật này trong khi bên đảng CH đại diện cho các vùng ngoại ô thành thị lại ủng hộ. Nhưng 30 năm qua thì các khu vực bầu cử này cũng bị thu nhỏ lại rất nhiều, kết quả là khi Hạ viện thông qua dự luật kiểm tra lý lịch toàn diện vào năm 2021 thì có 8 dân biểu CH ủng hộ và 1 dân biểu DC chống lại.

Quyền lực của các tiểu bang nhỏ ở Thượng viện cũng cản trở một số các vấn đề khác mà được dân Mỹ ủng hộ bao gồm vấn đề biến đổi khí hậu, phá thai và di trú, các cuộc thăm dò liên tục cho thấy đa số người Mỹ ủng hộ việc cải tiến vấn đề biến đổi khí hậu, phản đối việc lật đổ Roe v. Wade ( tức là ủng hộ phá thai) , và ủng hộ sự cải cách chương trình di trú một cách tổng quát , bao gồm cả việc công nhận di trú hợp pháp cho những người nhập cư không có giấy tờ (đặc biệt là những em được cha mẹ đưa vào HK khi các em còn nhỏ). Hạ viện đã thông qua các đạo luật riêng cho mỗi vấn đề trên. Việc Thượng viện không có nhúc nhích gì trong những vấn đề này cho thấy tầm ảnh hưởng quá lớn của những tiểu bang có tỷ lệ dân sở hữu súng rất cao, tức là những tiểu bang mà nguồn kinh tế chính của nó là từ nhiên liệu đã hoá thạch chẳng hạn như than đá, khí đốt thiên nhiên, dầu thô, là những tiểu bang với tỷ lệ cao của người da trắng bảo thủ theo đạo Cơ đốc, và là những tiểu bang có tỷ lệ người nhập cư thấp.

Nếu có bất kỳ hy vọng nào của quốc hội làm một cái gì đó cho dự luật kiểm soát súng sau thảm sát ở Uvalde — hoặc các vụ giết người hàng loạt khác trong tương lai — thì gần như chắc chắn sẽ phải thay đổi hoặc dẹp bỏ luật filibuster. Nếu không, các nguyên tắc căn bản của chính trị Mỹ sẽ tiếp tục cho phép đảng Cộng hòa chỉ thi hành các vấn đề ưu tiên của họ ngay cả khi đa số dân Mỹ không đồng ý với họ.

Nếu không có cách giải quyết về quy luật đa số rất vô lý này , thì coi như là không có cách nào để chống lại với cơn đại dịch ở HK , càng ngày càng gia tăng đó là bạo lực súng đạn.

Ronald Brownstein là biên tập viên cao cấp của tạp chí The Atlantic và là nhà phân tích chính trị của CNN.

Dịch từ tạp chí The Atlantic

The Real Reason America Doesn’t Have Gun Control

Trả lời

Điền thông tin vào ô dưới đây hoặc nhấn vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s