Phương Tôn – Kinh Tế Đức Thời Corona

kinhte-corona

Cuộc khủng hoảng corona đã ảnh hưởng nặng nề đến hoạt động kinh tế trên toàn thế giới tuy nhiên nền kinh tế Đức dường như đã và đang đối phó với hậu quả của đại dịch tốt hơn như các chuyên gia về kinh tế từng lo ngại.

Tình hình kinh tế Đức hiện tương đối sáng sủa với dự đoán kinh tế tăng trưởng từ 3 đến 3,5 và ngay cả có thể lên đến 4% trong năm nay không phải là do vô tình mà đạt được nhưng tất cả là do nhiều nỗ lực với nhiều biện pháp thích hợp do chính phủ đưa ra.

Do không phải chuyên môn nên phạm vi của bài viết sẽ không đi sâu vào những chính sách kinh tế vĩ mô của chính phủ Đức mà chỉ phóng tầm nhìn vào những phản ứng chống đỡ của chính phủ để giữ vững nền kinh tế trong thời gian đại dịch Corona để từ đó làm nền tảng phát triển cho thời gian hậu đại dịch.

Để chống lại con virus Corona ,một trong những vũ khí được xem mang lại nhiều hiệu quả được hầu hết các chính phủ trên thế giới dùng đến là “phong tỏa”. Tùy theo tình hình, có khi chính phủ cho phong tỏa một thành phố, một tiểu bang hay toàn đất nước. Và cũng tùy theo mức độ lây nhiễm, có khi chính phủ bắt buộc “Phong tỏa di chuyễn” (Lockdown) có khi lại “phong tỏa kinh tế (Shutdown).

Vào đợt 1, những tháng gần giữa năm 2020 khi Corona bắt đầu lên cơn, chính phủ Đức cũng đã tung ra hai biện pháp “Lockdown” và “Shutdown” cùng lúc. Hầu hết các ngành sản xuất đều bị đóng cửa chỉ trừ những ngành thiết yếu cho đời sống hàng ngày (đây là biện pháp mà Việt Nam hiện nay đang thực hiện). Tuy nhiên sau đó, rút kinh nghiệm cho rằng đây là một biện pháp cực đoan sai lầm nên chính phủ Đức hiện nay chỉ dùng đến biện pháp Lockdown.

Dĩ nhiên, có phong tỏa thì phải có “mở cửa”. Phong tỏa càng lâu thì người dân càng mất kiên nhẫn nên sự đòi hỏi, áp lực chính phủ phải mở cửa trở lại, lại càng lớn.

Vậy thì câu hỏi được đặt ra, khi nào thì “đóng” và khi nào thì “mở” và “đóng” thì đóng như thế nào, khi “mở” thì mở bao nhiêu?

Ở đây xin đưa ra thí dụ điễn hình về chiến lược “đóng – mở” của chính phủ Đức.

Với dân số trên 80 triệu dân, khi hàng ngày số lượng người bị nhiễn virus Sar-Codiv-2 thay đổi, khi tăng khi giảm đến chóng mặt nên thật khó có một cái nhìn đơn giản nhưng thật rõ ràng về tổng thể tình trạng lây nhiễm hàng ngày, các nhà làm chính sách cho chính phủ Đức đã không chọn cách, như nhiều nước khác trên thế giới, chỉ công bố riêng số lượng ca nhiễm mà kèm theo đó là tỷ lệ số ca nhiễm trung bình trong bảy ngày gần nhất trên 100.000 dân (inzidenz trong bảy ngày).

Từ con số inzidenz (tỷ lệ) này, kế hoạch “đóng-mở” cho toàn quốc được gọi là “Kế hoạch 4 cấp độ” được lập ra thật chi tiết để chính quyền các cấp dựa theo đó để thi hành.

– Cấp độ 1: Số inzidenz trong bảy ngày không quá 10. (10 người lây nhiễm mới trên 100.000 dân)

– Cấp độ 2: Số inzidenz trong bảy ngày từ 10 đến 35.

– Cấp độ 3: Số inzidenz trong bảy ngày từ 35 đến 50.

– Cấp độ 4: Số inzidenz trong bảy ngày lớn hơn 50.

Lấy thí dụ ở cấp độ 4 (trên 50 người nhiễm trên mỗi 100.000 dân, so với Sài Gòn là 5000), đây là trường hợp chính phủ lập lại kế hoạch phong tỏa, số Inzidenz càng cao thì khóa cửa càng gắt gao hơn. Những ngành nghề buôn bán hàng không thiết yếu cho đời sống hàng ngày bị đóng cửa…

Có những khi con số Inzidenz cáo ngất ngưỡng thì sự đi lại cũng bị giới hạn trong vòng bán kính 15km. Gặp gỡ nhau cũng chỉ giới hạn trong vòng hai người v.v…

Ở cấp độ 3: Số inzidenz trong bảy ngày từ 35 đến 50. Đây là khi trên bản đồ Corona của nước Đức được nhuộm xanh, chính phủ và người dân khi này bắt đầu nở nụ cười tươi tắn nhẹ nhỏm. Đất nước bắt đầu mở trở lại có giới hạn. Lúc này, cửa hàng mua sắm áo quần, nhà sách, cửa hàng hoa và trung tâm vườn mở trên toàn quốc, tất cả các nhà bán lẻ đều được phép mở cửa hàng trở lại theo quy định cho phép một khách hàng trên 10 mét vuông (có nghĩa nếu cửa hàng rộng 50 mét vuông thì chỉ được tiếp 5 khách hàng cùng lúc). Các viện bảo tàng, phòng trưng bày, vườn thú, vườn bách thảo, nhà hát, nhà hát hòa nhạc và nhà hát opera cũng như rạp chiếu phim hoặc đài tưởng niệm cũng được mở trở lại cho người dân thăm viếng.

Tiệm ăn, tiệm bia, cafe được đón khách nhưng chỉ giới hạn bên ngoài trời. Ở bên trong nhà, như tiệm ăn, hồ bơi, Sauna v.v… khách phải cần chứng nhận làm Test âm tính

Các dịch vụ “cạ sát cơ thể” như làm móng tay chân, mát xa, trường dạy lái xe v.v… cũng được hoạt động trở lại nhưng phải trình giấy xác nghiệm Corona âm tính và phải mang khẩu trang y tế.

Số Inzidenz càng giảm thì mức độ mở càng thông thoáng hơn cho đến khi đạt được cấp độ cuối cùng là cấp độ 1.

Ở cấp độ 1 (10 người bị nhiễm trên 100.000 mỗi ngày). Với dân số 80 triệu dân, con số sẽ là 8000 người bị nhiễm mỗi ngày (Thử so sánh với Sài Gòn 10 triệu dân thì con số người bệnh sẽ là dưới 1.000 người), khi đó chính phủ sẽ cho “mở” hầu như hoàn toàn đất nước thí dụ như được gặp gỡ không quá 25 người. Thương mại bán lẻ, các cửa hàng và chợ , các dịch vụ phục vụ riêng cho việc bán hàng hóa, cho người tiêu dùng được hoạt động không giới hạn. Dòng chảy tiêu dùng được khơi mở trở lại góp phần không nhỏ cho nền kinh tế phát triển của Đức cho thời gian hậu covid. Ở mức độ 1 và 2 dân nhậu nhẹt sẽ rất vui lòng vì nhà hàng, quán bia được mở lại tự do.

Do nhận thức, sẽ phải sống chung với con virus này dài ngày vì trong thời gian dài sắp tới sẽ không bao giờ diệt được nó dù người dân được trang bị tấm áo giáp vắc xin phòng vệ tốt đi chăng nữa nên chính phủ Đức đã không dùng chính sách “khóa chặt” để diệt tận gốc mà tùy theo từng giai đoạn đã uyển chuyển cho “mở” lần lần nên nền kinh tế Đức không những không bị thiệt hại nặng nề mà lại có xu hướng phát triển. Tuy nhiên, không riêng chính sách “đóng-mở” mà ngoài ra chính sách ứng cứu nền kinh tế với vô số gói hỗ trợ cho các doanh ngiệp với hàng chục ngàn người đến những doanh nghiệp một người. Những gói cứu trợ kinh tế với hàng chục đến hàng trăm tỷ Euro trong vòng 20 tháng qua thật khó trình bày tường tận ở đây vì nếu truy tập lại để viết ra diễn tả đầy đủ cũng dày bằng một cuốn sách mỏng. Ở đây tôi chỉ muốn đưa ra một vài chính sách đặc biệt cụ thể.

Trong thời gian đại dịch, thế giới đã tỏ ra ngạc nhiên khi thấy con số người thất nghiệp ở Đức không tăng cao trong khi con số GDP bị suy giảm. Và đây chính lại là đặc điểm của chính phủ Đức cần được nhắc nhở.

Ngay trước thời gian Corona, một khi một doanh nghiệp gặp vấn đề, doanh số bị sụt giảm vì một lý do khách quan nào đó thí dụ như không đủ hợp đồng sản xuất. Thay vì dùng biện pháp sa thải nhân viên, các chủ doanh nghiệp ở Đức có thể đăng ký với sở lao động để xin vào chương trình “làm việc ngắn” (Kurzarbeit) do chính phủ tài trợ nhằm giúp người làm công tạm thời không bị thất nghiệp. Thí dụ cụ thể: Một cty A báo cáo họ chỉ đủ việc cho 5 người trong cty làm việc 3 ngày thay vì 5 ngày trong tuần như thường lệ. Khi đó chính phủ sẽ “ôm” 5 người này cho hai ngày bị thiếu. Tùy theo tình trạng gia đình và thời gian “làm việc ngắn” kéo dài, những người này được chính phủ trả từ 60% đến 80% lương cho hai ngày không làm việc.

Chương trình “làm việc ngắn” càng được chính phủ mở rộng, đơn giản hóa thủ tục trong thời gian covid-19. Có rất nhiều doanh nghiệp, hãng xưởng phải xin vào chương trình “làm việc ngắn” cho toàn bộ nhân viên trong hàng tháng trường và đã được chính phủ “hào phóng” giúp đỡ. Đây là một chương trình đặc sắc của Đức, tất cả đều có lợi: Nhân viên không bị sa thải dù được nhận trợ cấp như tiền thất nghiệp và mọi quyền lợi về an sinh xã hội. Người chủ không cần phải lo lắng phải tuyển dụng nhân viên mới, phải huấn luyện tay nghề cho họ khi tình hình Corona sáng sủa trở lại. Hàng triệu nhân viên,b thợ thuyền, hàng trăm ngàn doanh nghiệp buôn bán, hãng xưởng sản xuất bị ảnh hưởng trong thời gian Lockdown kéo dài hàng vài ba tháng tại Đức đã hưởng lợi về chính sách này. Cũng nhờ vào đó, hôm nay khi nước Đức mở cửa trở lại, hàng quán, công ty sản xuất, dịch vụ du lịch v.v… không bị mất nhân viên, cái vốn quan trọng của doanh nghiệp.

Một vũ khí lợi hại khác của nhà nước Đức để chống lại tình trạng trì trệ kinh tế do đại dịch gây ra là hỗ trợ tài chính và giảm thuế cho tất cả các loại hình kinh doanh. Việc viện trợ khẩn cấp khi bắt đầu đại dịch được đề ra ngay lập tức. Đặc biệt, các công ty vừa, nhỏ và rất nhỏ được nhận hỗ trợ về mặt tài chính cho sự sụt giảm doanh số bán hàng do chuỗi cung ứng bị gián đoạn hoặc nhu cầu của khách hàng suy giảm.

Những người lao động tự do bị ảnh hưởng có thể tiếp cận dễ dàng hơn với các khoản vay và bảo lãnh tiền lời thấp từ nhóm ngân hàng KfW thuộc sở hữu nhà nước, thông qua ngân hàng riêng của họ, cộng thêm là các khoản tài trợ không hoàn lại. Ngoài ra còn có các hình thức giảm thuế dưới hình thức giảm thuế trị giá gia tăng, hoãn nộp thuế, giảm tiền nộp trước thuế và miễn phụ thu tiền phạt nộp thuế chậm trễ của cơ quan thuế. Các hoạt động cưỡng chế đối với những người nợ thuế do vỡ nợ cũng sẽ được tạm dừng trong thời gian này.
Đối với các công ty chịu rủi ro đặc biệt từ cuộc khủng hoảng Corona mà không đủ điều kiện uy tín tín dụng để vay từ ngân hàng nhà nước, chính phủ liên bang đã đưa ra một chương trình đặc biệt trị giá 50 tỷ với các khoản tài trợ (quỹ khẩn cấp).
Có một quy định mới đặc biệt dành cho các nghệ sĩ, trong một số điều kiện nhất định, các tổ chức văn hóa được liên bang tài trợ để hoàn trả cho các nghệ sĩ tự do một phần phí đã bị mất do hợp đồng bị hủy bỏ liên quan đến corona.
Với chương trình hỗ trợ khẩn cấp, các doanh nghiệp nhỏ từ mọi thành phần của nền kinh tế bao gồm nông dân cũng như người lao động tự do và thành viên của các ngành nghề tự do đã nhận được hỗ trợ khẩn cấp một lần dưới hình thức tài trợ. Khoản trợ cấp liên bang dành riêng để trang trải các chi phí hoạt động liên tục như chi phí tiền thuê mặt bằng, khoản vay cho phòng điều hành v.v…

Qua một vài biện pháp cứu nguy nền kinh tế trong đại dịch Corona được nêu ngắn gọn như trên, người ta có thể hiểu được lý do vì sao, khi thì Lockdown kéo dài gắt gao khi thì mở cửa dần dần, kể từ quý II năm 2020 kinh tế Đức bị sụt giảm mất 10% thì nay theo khảo sát vào cuối năm nay kinh tế Đức có thể tăng trưởng đến 4%. Có thể có người cho rằng chẳng qua là do có tiền? Điều đó không sai nhưng từ đó mới thấy rằng, khả năng tích trữ, khả năng dự phòng tài chánh, tầm nhìn để phóng tay chi tiêu cần thiết của một chính phủ quan trọng như thế nào trong cuộc khủng hoảng đại dịch toàn cầu như hiện nay.

Riêng người viết, cảm thấy thật yên lòng khi hàng ngày đi ngang qua tấm bảng dày kín những thông báo tìm nhân viên làm việc được treo trong hãng, đặc biệt tấm thông báo “thưởng 200 euro cho những ai có thể giới thiệu một nhân viên mới”.

Phương Tôn

Tháng 9. 2021

Tài liệu tham khảo

https://www.lpb-bw.de/wirtschaft-und-corona#c64590

https://www.bundesregierung.de/breg-de/themen/coronavirus/info-unternehmen-selbstaendige-1735010

https://www.bundesregierung.de/breg-de/themen/coronavirus/unterstuetzung-fuer-kuenstler-und-kreative-1732438

Trả lời

Điền thông tin vào ô dưới đây hoặc nhấn vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s