Ngô Khôn Trí – TALIBAN-TRUNG QUỐC

TALIBAN - TRUNG QUỐC

Khoảng 2 tuần trước khi Taliban tiếp quản thủ đô Kabul, vào ngày 28/7/2021, lần đầu tiên một thành viên cấp cao của Taliban, Mullah Abdul Ghani Baradar, người đồng sáng lập Taliban và đứng đầu văn phòng chính trị của Taliban ở Qatar, đã tới thành phố Thiên Tân, Trung Quốc để gặp Ngoại trưởng Vương Nghị. 

Trung Quốc không bao giờ muốn bị kéo vào xung đột ở Afghanistan, nhưng rất muốn tham gia về kinh tế, tận dụng nguồn tài nguyên khoáng sản lớn của Afghanistan.

Vì 2 nước có chung đường biên giới dài 76 km tuy ở độ cao lớn và không có cửa khẩu đường bộ nhưng tuyến biên giới này là nơi trú ẩn cho các lực lượng khủng bố muốn ly khai. Vì vậy điều kiện tiên quyết để hỗ trợ và đầu tư giúp Afghanistan tái thiết đất nước là mong muốn Taliban cam kết sẽ không cho phép bất kỳ lực lượng nào sử dụng lãnh thổ Afghanistan để tiến hành những hành vi gây tổn hại TQ.

Khi Taliban tiến vào thủ đô Kabul, nhiều đại sứ quán phải rút về nước, như đại sứ quán của TQ, Nga, Thổ Nhĩ Kỳ vẫn ở lại.

Ngày 17/8 vừa qua, 2 ngày sau khi tiếp quản thủ đô, trong cuộc họp báo, Taliban tuyên bố : “Chúng tôi không muốn lặp lại bất kỳ cuộc chiến hay xung đột nào. Những hận thù đã chấm dứt và chúng tôi muốn sống hòa bình. Chúng tôi không muốn có bất kỳ kẻ thù nào ở trong và ngoài nước”.

<Mong rằng Taliban không quá khích tự cao tự đại, tra tấn hay bắt quân lính của chính phủ trước đi học tập cải tạo, đổi tiền đánh tư sản, mà nên áp dụng chính sách hòa hợp hòa giải dân tộc một cách nhẹ nhàng, sử dụng người tài, tôn trọng nhân quyền. Mong rằng sẽ không có hiện tượng dòng người bỏ nước ra đi sau đó? Cầu mong những gì tốt đẹp sẽ đến với đất nước Afghanistan vì họ đã gánh chịu nhiều đau khổ rồi >

Ngay sau khi Taliban kiểm soát Afghanistan, phát ngôn viện Bộ Ngoại giao TQ nói :  “Trung Quốc tôn trọng quyền của người dân Afghanistan trong việc tự quyết định vận mệnh của mình và cũng sẵn sàng tiếp tục phát triển quan hệ hữu nghị, hợp tác với Afghanistan”

Quan hệ giữa Afghanistan và TQ đã có từ thời nhà Hán với Con đường Tơ lụa. Vào năm 104-101 TCN, nhà Hán đã đánh bại Đại Uyên, thiết lập quyền kiểm soát đối với các vùng phía bắc Afghanistan. Sau đó, triều đại nhà Hán thành lập Bảo hộ các khu vực phía Tây để bảo vệ thương mại Con đường Tơ lụa qua Trung Á. (Chiến tranh Hán – Đại Uyên hay còn được gọi là Thiên Mã chi chiến (chiến tranh vì ngựa trời)).

ban do-afghanistan

< Hán Vũ Đế (hoàng đế thứ bảy của nhà Hán, 31 tháng 7, 156 TCN – 29 tháng 3, 87 TCN)  muốn tạo nên một lực lượng “kỵ binh bất khả chiến bại” để đánh người Hung Nô, vì quân Hung Nô thường xuyên quấy phá, cướp bóc vùng biên giới phía bắc của nhà Hán. Vì vậy, vào năm 139 TCN, Vũ Đế sai Trương Khiên làm sứ đi Tây Vực, mục đích là vừa kết giao với người Nguyệt Chi thành lập liên minh chống Hung Nô vừa nhân đó đi tìm giống ngựa thần Đại Uyên. Khi đi sứ Tây Vực, tại khu vực sa mạc Gobi, Trương Khiên từng bị người Hung Nô bắt tới 2 lần, nhưng trong cả hai lần ông đều thoát được. Theo sách Hậu Hán Thư, mỗi năm nhà Hán lại gửi tầm 10 hoặc ít nhất là 5 hoặc 6 đoàn sứ giả đi Trung Á để mua ngựa >

 Các ghi chép của TQ từ thời nhà Hán gọi Kabul là “Kao-fu”, được mô tả là một khu giàu có nằm trong dãy núi Hindu Kush trên một vị trí chiến lược trên các tuyến đường thương mại nối Trung Á với Ấn Độ. Thời xa xưa, Afghanistan thường được những người hành hương Phật giáo TQ ghé thăm trên đường đến Ấn Độ và các địa điểm Phật giáo như Balkh và Tượng Phật Bamyan đã thu hút rất nhiều du khách TQ. Thông qua các bằng chứng khảo cổ, người ta biết được những chiếc thủy tinh đầu tiên ở TQ trong khoảng thời gian từ năm 424 đến năm 428 sau Công Nguyên, là do những người thợ thủ công từ Afghanistan làm ra.

Mối quan hệ trở nên nồng ấm khi Afghanistan trở thành 1 quốc gia hiện đại (1709). Trong thế chiến thứ 2, hai nước cùng nhau chiến đấu chống lại Nhật Bản, TQ đã mở rộng viện trợ kinh tế và nhiều triệu các khoản vay bằng đô la để phát triển Afghanistan trong thời kỳ đầu Chiến tranh Lạnh. Mối quan hệ hữu nghị này đã bị gián đoạn một thời gian ngắn sau khi Liên Xô xâm lược Afghanistan (1979) và khi có xung đột giữa TQ và Liên Xô. Tuy nhiên, kể từ khi quân đội Liên Xô rút quân, mối quan hệ Trung-Afghanistan được nối lại. Khi Mỹ đưa quân vào Afghanistan (2001), quan hệ thương mại vẫn tiếp tục nhưng bị hạn chế.

Ngày 17/8/2021, Bộ Tài chánh Mỹ cho biết bất cứ tài sản nào thuộc về ngân hàng trung ương Afghanistan mà chính phủ Afghanistan gửi ở Mỹ sẽ không được cung cấp cho Taliban. Gần 9,5 tỷ USD tài sản của ngân hàng trung ương Afghanistan bị đóng băng nhằm ngăn Taliban tiếp cận. Điều này sẽ khiến mối quan hệ Taliban  – Trung Quốc ngày càng khăng khít nhau hơn?

Montreal, ngày 19/08/2021

Ngô Khôn Trí

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s