Minh Phượng Lược Dịch – Gỗ Lậu- Chùa Nhơ (Danh)

gỗ lậu 1Sự buôn gỗ gian lận giữa Cameroon và Việt Nam tác hại đến độ nào cho người Cameroon và Rừng (TAINTED TIMBER,TARNISHED TEMPLES: How the Cameroon-Vietnam Timber Trade Hurts the Cameroonian People and Forests)

GHI NHẬN NHỮNG ĐÓNG GÓP:

Tài liệu này đã được thành hình với sự ủng hộ tài chính từ Cơ quan Khí hậu Quốc tế của Na Uy và Forest Initiative (NICFI), Good Energies Foundation, và Tilia Fund. Nội dung của bản tường trình này là sự lên tiếng trong tinh thần trách nhiệm độc nhất của Cơ quan Điều Tra (về những hủy hoại) Môi trường (Environmental Investigation Agency, EIA-US)  và không nhất thiết phản ảnh sự đồng tình của bất kỳ cơ quan bảo trợ nào.

go1

Đôi giòng về Cơ quan Điều Tra (những hủy hoại) Môi trường (Environmental Investigation Agency, EIA-US)

Chúng tôi điều tra và vận động chống lại tội phạm  và những lạm dụng môi trường. Những cuộc điều tra bí mật của chúng tôi trong  phơi bày những tội phạm đến động vật hoang dã trên toàn cầu, nhất là những thú vật đang bị hủy diệt như voi và hổ, cũng như việc phá rừng, đẵn gỗ, khai thác một cách bất hợp pháp để trồng cây sinh ra tiền qua sự buôn bán những nông sản như dầu bắp. Chúng tôi lên tiếng cho việc  bảo vệ các hệ sinh thái dưới biển toàn cầu bằng cách giải quyết các mối đe dọa bởi những vật dụng làm bằng plastic, cũng như những lạm dụng đánh cá và khai thác bắt giết cá voi, cá heo, v.v…. Cuối cùng, chúng tôi giảm thiểu những tác động bởi sự biến đổi khí hậu bằng cách vận động để loại bỏ hóa chất dùng trong kỹ nghệ tủ lạnh, giảm thiểu  các khí nhà kính, cũng như phơi bày những giao dịch mờ ám, và cải thiện cách chế tạo các máy điều hòa không khí cũng như tủ lạnh . 

go2

BẢN TÓM LƯỢC CUỘC ĐIỀU TRA

Theo một cuộc điều tra chưa từng có trước đây, kết hợp bởi Trung Tâm Môi Trường và Phát Triển (Centre pour l’Environnement et le Développement, CED) và Cơ quan Điều Tra (về những hủy hoại) Môi trường (Environmental Investigation Agency, EIA), bản tường trình này được hoành thành để công bố việc một số các công ty Việt Nam tận dụng, khai thác bán buôn gỗ một cách bất hợp lệ đang bùng phát tại Cameroon .

Chỉ trong vài năm, Việt Nam đã trở thành thị trường gỗ lớn nhất thứ hai của Cameroon  (chỉ sau Trung Quốc), cùng lúc Cameroon trở thành nơi cung cấp gỗ vùng nhiệt đới lớn nhất cho Việt Nam (chiếm 25% số lượng gỗ nhập cảng từ năm 2016 đến năm 2019, tính theo giá thành).

Ở Việt Nam, gỗ Cameroon đã thay thế loại gỗ từng có từ các nước Đông Nam Á trước đây trong thị trường buôn bán gỗ.

go4-1

Những nguồn thông tin từ các cuộc điều tra bí mật của EIA cho thấy rằng các khúc gỗ tali lớn bên Phi châu (Erythrophleum ivorense) nay đã hiện diện khắp nơi bên Việt Nam và trở thành nguồn gỗ chính được dùng để xây dựng và tu bổ các chùa trên toàn quốc. Các nơi bảo tồn tín ngưỡng, tâm linh đã bị ô uế bởi việc buôn bán, tác hại nặng nề cho người dân và rừng bên Cameroon.

Các hãng tàu lớn, bao gồm A.P. Moller – Maersk (Maersk), Công ty Vận chuyển Địa Trung Hải S.A (MSC), Compagnie Maritime d’Affrètement- Compagnie, Générale Maritime (CMACGM), China Ocean Shipping Company Limited (COSCO) và Sinoway Shipping Ltd. (Sinoway) thường xuyên vận chuyển gỗ từ Cameroon đến Việt Nam.

Số lượng cây gỗ nguyên sơ chiếm phần lớn (73 %, tính theo trị giá, từ 2016 đến 2019) qua việc buôn gỗ giữa Cameroon và Việt Nam, nhưng lại tạo ra rất ít việc làm hay gia tăng giá trị, đời sống người dân Cameroon. Cuộc nghiên cứu kéo dài trong ba năm của CED và EIA cho thấy thêm việc buôn gỗ giữa Cameroon-Việt Nam đã gia tăng bởi các kế hoạch bất chính khủng khiếp, qua nhiều mánh mung, lươn lẹo:

1. Sự vi phạm Luật Xuất Cảng tràn lan khắp nơi:

Để được lời tối đa, các công ty Việt Nam thường xuyên vi phạm luật pháp bên Cameroon, bao gồm một số loại cây đã được cấm xuất cảng, và một luật giới hạn số lượng lâm sản đã được  chế biến được phép xuất cảng. Các công ty VN này thường xuyên khai gian, báo dối- qua những người trung gian tại địa phương- các loại cây gỗ và số lượng được  xuất cảng sang Việt Nam.

go3

2. Khai thác bất hợp pháp và coi thường các rừng quốc gia:

Các công ty Việt Nam đã dựa vào những nguồn khai thác gỗ bất hợp pháp, bao gồm cả những loại được trồng, và bảo vệ, trong các rừng quốc gia và, khi bài tường trình này đang được viết, trong cả những vùng được bảo vệ bởi Tổ chức Liên Hiệp Quốc về Giáo dục, Khoa học và Văn hóa cho những Di sản thế giới (UNESCO).

go7

3. Các Thủ tục Giấy tờ, ghi nhận, được sửa đổi, lấp liếm:

Để có thể đáp ứng những điều kiện nhập cảng của VN, các công ty buôn gỗ đã dùng mọi cách để có được sự chấp thuận xuất cảng từ bên Cameroon, cùng lúc khai man nguồn gốc của những cây gỗ được khai thác, đến từ đâu. Ví dụ như: một nhân viên cao cấp của  Công Ty TNHH Thương Mại Đại Lợi, công ty lớn nhất Việt Nam đang khai thác ở Cameroon và là một trong ba hãng nhập cảng gỗ lớn nhất tại Việt Nam, tuyên bố rằng anh ta không quan tâm về nguồn gốc của gỗ ngay cả khi gỗ đưa vào thị trường Việt Nam đến từ các nhóm khủng bố, miễn là có giấy tờ “hợp lệ” được cung cấp. Gỗ nhập lậu vào các xưởng cưa của Việt Nam từ Cameroon được nhanh chóng cưa, chặt ra để hủy đi chứng tích chúng đến từ đâu.

4. Trốn thuế:

Việc buôn bán gỗ giữa Cameroon-Việt Nam đóng góp rất ít vào doanh thu của Cameroon, vì việc trao đổi, giao dịch thường được thực hiện ngầm, dựa trên tiền mặt và sự khai gian. Từ năm 2014 đến năm 2017, số tiền mà các nhà xuất cảng từ Cameroon khai cho ta thấy sự chênh lệch, khi con số này ít hơn so với giá trị số tiền gỗ nhập cảng tại Việt Nam, cả 308 triệu đô la Mỹ.

5. Vi phạm Luật Lao động:

Theo điều tra của CED và EIA, một số các công ty Việt Nam đã vi phạm luật lao động của Cameroon, ví dụ như mướn nhân công nhiều năm mà không ký hợp đồng. Các công ty đã đối xử bất công, kỳ thị và lợi dụng, hành hạ, bóc lột công nhân Cameroon – thường được trả ít hơn bảy đô la một ngày – và đã lợi dụng, khai thác tình hình kinh tế tồi tệ của Cameroon để dẹp tan các cuộc đình công và từ chối các yêu cầu về điều kiện làm việc công bằng hơn của nhân công.

Một số các đại diện từ những công ty Việt Nam tại Cameroon, rất nhiều lần, nói với các nhà điều tra EIA rằng mục tiêu của họ là kiếm càng nhiều tiền, càng nhanh càng tốt, trước khi luật pháp và chính quyền Cameroon điều chỉnh và gia tăng sự kiểm soát trong lĩnh vực này. Một người quản lý từ Xuân Hạnh nói với các điều tra viên: “Chúng tôi chỉ làm việc ở đây ngay lúc này thôi. Chúng tôi sẽ ra đi khi không còn kiếm nhiều tiền được nữa.”

go6-2

Các hoạt động của những công ty Việt Nam đã giảm thiểu, gây thiệt hại cho việc cố gắng cải thiện chương trình quản trị rừng ở Cameroon  từ bao lâu nay, nhất là khi dựa theo tiêu chuẩn của Tổ chức tình nguyện Hiệp định Đối tác (VPA) giữa Cameroon và Liên minh Châu Âu (EU). Những việc này cũng có ảnh hưởng sâu sắc tại Việt Nam. Sự khai thác, tận dụng gỗ, gây nguy hại về mặt môi trường, xã hội và những tham ô, bại hoại nền kinh tế bên Cameroon nay đã trở thành nguồn gỗ chính cho Việt Nam, khi cả nước VN và hàng ngàn hãng gỗ hiện đã bị lệ thuộc vào một nguồn gỗ bất chính, bất hợp pháp và chỉ là nhất thời, không dài lâu được. Theo nguồn tin điều tra có được từ EIA, những cây gỗ lậu từ Cameroon, với số lượng ngập tràn, và được mua, thầu bởi các công ty VN với giá rẻ mạt bên Cameroon, đã nhanh chóng thay thế các loại gỗ thường dùng bên VN, và trở thành nguồn gỗ chính được sử dụng cho việc xây dựng và tu bổ các ngôi chùa ở Việt Nam trong hơn năm năm qua.

Việc tận dụng khai thác và nhập cảng thật nhiều gỗ một cách bất hợp pháp từ Cameroon trở thành một thách thức cụ thể, ngay lúc này, đối với quá trình VPA đang diễn ra ở Việt Nam, ngay trong khi VN vừa công bố một hệ thống được đưa ra để bảo đảm sự hợp pháp của gỗ lim (Timber Legality Assurance System, VNTLAS), có hiệu lực từ tháng 10 Ngày 30 năm 2020. 

Có nhiều cơ hội và phương cách, gây áp lực để ngăn chặn việc buôn bán gỗ sinh ra nhiều tàn hại này. Những quy định, mô hình, điều lệ do VPA vạch ra, cần có ở cả hai quốc gia là điều quan trọng. Gần đây, Tổng cục Hải quan Cameroon đã đưa ra một chiến dịch chống lại việc xuất cảng gỗ bất hợp pháp và điều này rất có thể sẽ là giải pháp tối yếu. Việc thực hiện các biện pháp cần thiết, bên Cameroon, mà các hãng tàu hàng đầu gần đây tại các nước Phi châu khác lập ra để chống lại việc buôn lậu gỗ cũng có thể thay đổi cục diện.

Khuyến nghị từ EIA và CED:

Cameroon

Chính phủ Cameroon nên dựa vào những cố gắng đã được đồng lòng đặt ra giữa các hội đoàn kiểm thảo để điều tra và truy tố các công ty do người Việt kiểm soát,  bao gồm cả các đường dây, mối nhợ với những kẻ cộng tác, những kẻ  “trung gian”, và nên chú tâm, theo dõi thật kỹ về những nguồn cung cấp gỗ, việc xuất cảng gỗ, phương cách mua bán, chuyển trao tiền bạc, và điều kiện lao động cho nhân viên làm việc đẵn gỗ.

 Tuyên bố và thực thi triệt để lệnh cấm xuất cảng gỗ .

Cameroon và EU

Nên tăng cường việc giám sát việc buôn bán gỗ Cameroon bằng cách sử dụng tài liệu đã thu thập được, trên nền tảng hiện có và các quy định đã được đặt ra như VPA, để phát giác và ứng phó với sự buôn bán gỗ đáng nghi ngờ đang trỗi dậy.

Cameroon và Việt Nam

Nên chính thức hóa việc san sẻ tài liệu, những thông tin tình báo, những cuộc điều tra và truy tố tội nhân về luật bảo vệ rừng giữa hai chính phủ Cameroon và Việt Nam, và công bố một biên bản, khẳng định sự hiểu biết này.

Việt Nam

Những nhà chức trách, có thẩm quyền bên Việt Nam nên chính thức thừa nhận việc gian lận đầy rẫy trong những tài liệu được dùng để chứng nhận tính hợp pháp các chuyến hàng gỗ từ lưu vực Congo và làm việc với các cơ quan quản lý quốc gia tại các quốc gia trong vùng để phát triển một hệ thống hiệu quả, cải thiện sự quản trị rừng và tuân thủ mọi quy ước, khiến mọi người có thể tin vào tài liệu đang được sử dụng, nhằm giảm thiểu những sự phi pháp trong việc nhập cảng gỗ theo VNTLAS. 

Úc, Liên minh Châu Âu, Anh Quốc và Hoa Kỳ 

Nên nhận chân ra rằng việc nhập cảng sản phẩm gỗ sản xuất tại Việt Nam rất dễ mang lại những rủi ro đáng tiếc và tăng cường việc kiểm soát việc nhập cảng sản phẩm bằng gỗ từ Việt Nam, nhất là khi nguồn gốc của gỗ đến từ Congo.

Các hãng tàu hoạt động tại Cameroon

Nên chống buôn bán sản phẩm gỗ bất hợp pháp bằng cách tăng cường quá trình chọn lọc, và bắt người gửi hàng phải chịu  trách nhiệm trong việc khai rõ số lượng, các loại gỗ, giá trị và kích thước sản phẩm chúng, cùng lúc tạo ra một “danh sách đen”, công bố tên những ai phạm luật.

XIn bấm vào đây để xem toàn bản tường trình bằng tiếng Anh


Chút mạn đàm từ người dịch:

Xin nói thêm về hệ lụy của việc đốn rừng, đẵn gỗ: Rừng, nhất là rừng vùng nhiệt đới, là nơi tích tụ, hấp thụ chất khí CO2. Khi cây rừng bị đốn đi, như bên Cameroon, rừng bị tàn phá, thì số lượng CO2, một trong những khí giữ nhiệt, ngày càng gia tăng, làm bầu khí quyển ngày càng nóng thêm. Sự kiện này dẫn đến việc các tảng băng, tuyết chảy tan ra, khiến mực nước biển ngày càng dân lên, làm mất đi rất nhiều đất đai tại các nước nghèo cạnh biển, gần vùng xích đới như tôi đã viết trong bài “Còn Lại Gì Không Giữa Biển Sâu”. Khi không còn đất để trồng trọt vì nước biển khiến cho hạt giống khó nẩy mầm, sinh sôi, người dân sẽ phải di cư, di tản, vì đất không còn, khí trời ngày càng khắc nghiệt, cũng như lũ lụt ngày càng mạnh, càng thường xuyên vì sự hâm nóng toàn cầu.

Những người có chút lương tâm, chút tình người, không thể vì chút tư lợi nhất thời mà hủy hoại môi trường, bất cứ nơi đâu trên trái đất vì sự liên quan mật thiết, lan rộng khắp nơi.

Những người nắm vận mệnh đất nước trong tay, nếu có chút tình yêu nước, thương dân, cũng phải nghĩ đến hậu quả tai hại, thê thảm vì sự hâm nóng toàn cầu và mất đất dưới biển của VN trong tương lai gần.

Và cuối cùng, là một Phật tử, cá nhân tôi không thể nào không cảm thấy bất nhẫn khi bản tường trình này nhắc đi nhắc lại việc tận dụng, khai thác gỗ một cách bất hợp pháp và việc đối xử tàn nhẫn, bóc lột nhân công bên Cameroon, để có gỗ cho dân VN dùng vào việc trùng tu, hay xây dựng chùa chiền, cũng như xây dựng các nhà cao cửa rộng hoặc bàn ghế cẩn khắc đẹp đẽ, sang trọng cho những nhà giàu bên đó. Còn có điều gì mỉa mai, chua xót hơn được nữa không ? Còn phải có bao nhiêu chùa cần được trùng tu, trang trí thật đẹp, ra vẻ tôn nghiêm, thanh tịnh bên sự khổ đau của người dân Cameroon và cùng lúc, khiến cho sự chết chóc của bao nhiêu sinh linh ngày càng gia tăng khủng khiếp bởi việc hâm nóng toàn cầu?

Ai cho ta cái quyền phá hủy thiên nhiên, tước đoạt tài nguyên, bất kể đến sự sống còn của thế hệ tương lai, và tàn nhẫn bóc lột đồng loại chỉ vì muốn có thật nhiều tiền, để ăn sung mặc sướng ?

https://content.eia-global.org/posts/documents/000/001/133/original/EIA_CED_report_tainted_timber_tarnished_temples.pdf?1605218870&fbclid=IwAR3emHD33K5Bp6eI8DRLi2uhkjbf2QzVE7xaH7qMwRE4Ud7aQ3aw1WX514Q

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s