Phương Tôn phỏng dịch – Tự do báo chí ở Trung Quốc: Ai không đi theo đúng đường lối đều bị bôi nhọ

Journalisten-in-China

Phiên bản Online của tờ nhật báo TAZ (taz.de) vừa đưa ra thông tin về nhà báo John Sudworth, một phóng viên từng đoạt giải thưởng của BBC, sau 9 năm làm việc tại Trung quốc do sự đàn áp liên tục của các cơ quan an ninh, các chiến dịch bôi nhọ được dàn dựng của các phương tiện truyền thông nhà nước, và gần đây nhất anh bị đe dọa vào một cuộc chiến pháp lý, nay không còn chịu đựng được nữa nên Sudworth đã phải dời sang làm việc tại Đài Loan.

Cách ra đi của Suyworth cho thấy sự kiểm soát vô lý của nhà nước mà các phóng viên nước ngoài ở Trung Quốc hiện đang trải qua khi họ “để mắt” đến các chủ đề nhạy cảm như vi phạm nhân quyền ở Tân Cương. Sudworth cùng vợ là Yvonne Murray, cũng là phóng viên đài truyền hình RTÉ News của Ireland, và ba đứa con đã bị lực lượng an ninh mặc thường phục kèm sát theo đến cửa ra máy bay.

“Đây là trường hợp mới nhất về một phóng viên nước ngoài phải rời khỏi Trung Quốc do liên tục bị quấy rối và cản trở công việc của mình”, Josep Borrell người đại diện ngoại giao của EU nói rõ ràng, không mập mờ. Thật ra, hầu hết các chính phủ châu Âu và đặc biệt các cơ quan đại diện ngoại giao của họ ở Bắc Kinh, từ lâu nay cũng đang tranh đấu cho các phóng viên của họ tại đây, nhưng họ không thể mang lại bất kỳ thay đổi nào.

Với cách cứng đầu cuồng tín như từ trước đến nay, chính phủ Trung Quốc đã nỗi cơn thịnh nộ với tất cả các bài báo, các thiên phóng sự không đúng theo đường lối của chế độ. Nữ phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Hua Chunying đã phỉ báng Câu Lạc Bộ Phóng Viên ở Bắc Kinh FCCC là một “tổ chức bất hợp pháp”, hoặc không biết phân biệt giữa “đúng và sai”. “Ít hơn một nửa số phóng viên nước ngoài ở Trung Quốc là thành viên của FCCC, và hầu hết là các nhà báo phương Tây từ Mỹ và châu Âu”, Hua nói – và chua thêm một cách mơ hồ: “Các nhà báo nước ngoài ở Trung Quốc nên tự coi mình là người may mắn.”

Những lời buộc tội của nhà nước Bắc Kinh dường như ngày càng trở nên dối trá hơn khi truyền thông nhà nước hiện đang tung những lời nói dối ra công chúng bằng những phương pháp ngày càng trơ trẽn. Mùa xuân năm ngoái, nhà nước đã cử các nhà báo tuyên truyền đến Vũ Hán để đưa tin tức tích cực từ tâm chấn đại dịch. Hiện nay, những người lo đánh bóng khuôn mặt của chính phủ lại đang đến tỉnh Tân Cương để vẽ lên một bức tranh về những người Duy Ngô Nhĩ đang sống hạnh phúc và bác bỏ những cáo buộc về tội diệt chủng mà phương Tấy đang tố cáo. “Bạn có thấy dấu hiệu nào của tội ác diệt chủng không? Tôi không thấy!”, Liu Xin, phóng viên đài truyền hình đăng trên tài khoản Twitter của cô cùng với bức ảnh của một nhà hàng của người Duy Ngô Nhĩ ở Urumuqi, thủ phủ của tỉnh.

Ở trong nước, từ lâu nay chính quyền độc tài đã thắng về mặt tuyên truyền. Hầu hết người dân Trung Quốc không có khái niệm về hàng trăm nghìn người Duy Ngô Nhĩ bị nhốt trong các trung tâm giam người, nơi được gọi là các trung tâm huấn nghệ và ở đó họ bị giáo dục tẩy não về mặt ý thức hệ. Ngược lại, những người dân sử dụng phần mềm VPN bất hợp pháp để vượt qua kiểm duyệt Internet và tự do lấy thông tin đều im lặng về chủ đề này – vì sợ bị đàn áp, vì muốn “thủ thân” hoặc vì họ coi vi phạm nhân quyền là một âm mưu vu khống hoàn toàn của nước ngoài.

Với đám trẻ, một thế hệ thanh thiếu niên Trung Quốc bị xã hội hóa dưới sự cai trị của Tập Cận Bình, chúng lớn lên với lòng tin vào kịch bản cho rằng các nhà báo nước ngoài là gián điệp tiềm năng và những người Trung Quốc nào, nói chuyện với họ là những kẻ phản bội đất nước.

Khi các phóng viên đưa tin về mặt tối của chính phủ, họ đều phủ nhận tất cả và đưa ra luận điệu từ chối, không cho người nước ngoàii “can thiệp vào công việc nội bộ”. Nhưng những nhà báo người nước ngoài chịu cúi đầu trước hệ thống tuyên truyền thì hoàn toàn được bợ đỡ bằng hai tay, như khi Laurène Beaumond nhà báo Pháp viết bài xã luận đầy tâm huyết “Tân Cương của tôi”, đã được đài truyền hình tuyên truyền nhà nước “CGTN” đăng với một “nụ hôn trên tay”. Trong đó, Beaumond mô tả những trải nghiệm của cô ở tỉnh Hồi giáo, nơi cô trải qua “cảm giác hoàn toàn hòa hợp, tôn trọng lẫn nhau và trên hết là sự gắn bó với thiên nhiên”.

Phóng viên ma?
Nhiều người đọc có khả năng bị mắc nghẹn, nuốt không trôi với những gì cô ta viết. Một mặt, một trong những tội ác nhân quyền tồi tệ nhất trong thời đại chúng ta là đang diễn ra ở Tân Cương, miền tây Trung Quốc. Nhưng mặt khác, Beaumond, tuyên bố không nhận thấy bất kỳ dấu hiệu nào về điều này, khi cô kể: Tất cả các biển báo đường phố ở Tân Cương đều là song ngữ tiếng Hán và tiếng Uygur, căng tin công cộng cung cấp các món ăn theo phép luật Hồi giáo (halal) và mỗi sáng cô ấy được muezzin (người gọi cầu nguyện) đánh thức từ nhà thờ Hồi giáo gần đó.

Theo tiểu sử của Laurène Beaumond trên trang web đài CGTN, cô ta đã sống ở Tân Cương và ở Bắc Kinh trong bảy năm. Trước đó, cô đã làm việc trong một vài tòa soạn ở Paris và nghiên cứu lịch sử nghệ thuật tại đại học Sorbonne nổi tiếng. Xem ra thì đấy là một nhà báo đáng tin cậy.

Nhưng để kiểm chứng, bây giờ người ta tìm thấy không có một Laurène Beaumond nào hết. Nhật báo Pháp “Le Monde” đã vô vọng khi cố gắng tìm kiếm tên cô trong cơ sở dữ liệu của hiệp hội nhà báo Pháp. Và không ai trong số các đồng nghiệp ở Bắc Kinh đã từng nghe nói về phóng viên bí ẩn này. Tài khoản Twitter của cô, xuất hiện đột ngột vào cuối năm 2020, và đang nỗi bật sáng giá trên các phương tiện tuyên truyền của chính quyền Bắc Kinh với những chủ đề từ Đài Loan đến Hồng Kông.

Vậy có phải đài truyền hình nhà nước của Bắc Kinh sử dụng một nhân vật “ma” để đưa câu chuyện theo cách có vẻ đáng tin cậy không? Bộ Ngoại giao Bắc Kinh nhất quyết cho rằng, cô nhà báo này có thật và úp mở cho rằng, cô ấy viết dưới một bút danh. Nhưng ngay cả các nhân viên của đài truyền hình tuyên truyền CGTN cũng chưa bao giờ nghe nói về cô này, ngoài một hồ sơ nhân viên giả mạo.

Phương Tôn

Tháng 4. 2021

Phỏng dịch và biên tập lại từ “Pressefreiheit in China – Wer nicht spurt, wird diffamiert” (taz.de)

Trả lời

Điền thông tin vào ô dưới đây hoặc nhấn vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s