Lương Thúy Anh – LỄ CÚNG 23 THÁNG 5 ÂM LỊCH CỦA HUẾ- “QUẢY CƠM CHUNG” ẤM ÁP VONG LINH “NHỮNG NGƯỜI MUÔN NĂM CŨ”

Lễ cúng âm hồn tại xóm tác giả vào chiều hôm qua ngày 22 tháng 5 âm lịch, ngay ngả ba đường Thích Tịnh Khiết và Lê Đình Thám, thuộc khu vực Cồn Bàng.

Tục lệ cúng tế ngày 23 tháng 5 âm lịch hàng năm chỉ có ở Huế.

Lễ 23 tháng năm của Huế còn gọi là lễ Âm Hồn, có nguồn gốc từ năm 1885, thất thủ kinh đô Huế.

Tản sáng 23-5 năm Ất Dậu, Pháp tràn vào kinh thành đánh giết, tàn phá, cướp của khắp kinh thành và trong dân chúng. Tướng Tôn Thất Thuyết phò vua Hàm Nghi ra Tân Sở lánh nạn, rồi từ nơi đây, ngài truyền hịch Cần Vương. Người dân Huế hoảng lọan chạy khắp nơi.

Từ đó, lễ Âm hồn này, người Huế còn gọi là “Quảy Cơm chung”, là để tưởng nhớ rất nhiều người Huế, gồm nhiều thành phần, đã tử vong ngày 23 tháng 05 Âm lịch, nhằm ngày 5-7 năm Dương lịch 1885, ngày kinh thành Huế thất thủ.
Trong lúc người Huế chạy tán loạn ra các cửa thành, nhiều nhất là cửa Đông Ba, hoảng loạn chen chúc nhau, rồi trúng đạn của cuộc chiến, rồi người dẫm đạp người mà cùng chết.

Nhiều người khác, trong lúc hỗn loạn ấy, đã xô lấn rồi rơi xuống sông, hồ, ao… trong nội thành, nhiều nhất là tại hồ Tịnh Tâm.

Ngoài ra còn nhiều lí do khác nữa gây tử vong rất nhiều cho người Huế năm ấy, như là vì nhà cháy do bị quân Pháp đốt, vì đói, vì khát… lúc loạn lạc.

Thiên hạ ai cũng đau lòng,
Cửa nhà nó đốt, nó mong hại mình.
Bộ Lại cho tới Bộ Binh,
Phố phường hai dãy nép mình cháy tan.
Bao nhiêu của cải bạc vàng,
Nửa thì nó cướp, nửa tàn thành tro!”
(trích Vè Thất Thủ Kinh Đô)

Lễ được người Huế bắt đầu cúng nhiều nhất vào ngày 22 tháng 5 âm lịch do quan niệm cúng trước ngày người mất một ngày, và cúng đúng ngày 23, cũng có nhiều gia đình hay xóm làng tổ chức cúng kéo dài cho đến hết tháng năm âm lịch.

Lễ được tổ chức theo từng gia đình, hay cả xóm, phường, làng… cùng chung nhau cúng. Các chợ ở Huế cũng vậy, họ dồn sức chung tiền tố chức lễ rất long trọng ngay tại cửa chính của chợ.

Trong mâm lễ này, ngoài những thức ăn như thường lệ, hoặc tùy theo ý của người tổ chức, thì luôn có đốt một đám củi cháy rực, mang ý nghĩa để những vong linh ấy được sưởi ấm, do ngày xưa họ đã ra đi trong hoàn cảnh loạn ly, rồi chịu cảnh lạnh lẽo chốn âm ty. Và ấm nước chè xanh, cùng các thứ trái cây mùa này như thơm, mít, vải, chôm chôm…càng nhiều càng tốt.

Mâm thức ăn và bông ba hoa quả đương nhiên không thể thiếu, cùng với xôi chè… quan trọng nhất là áo binh, cháo thánh, gạo, muối. Theo quan niệm của người Huế thì áo binh cúng càng nhiều càng quý, để người cõi âm dùng bởi họ cũng đã ra đi vội vàng không kịp thu vén hành trang. Ngoài ra còn có những nắm cơm trắng, nắm từng nắm chặt, cúng chung với muối mè, mang ý nghiã để người âm mang theo về âm phủ dùng lần.

Người Huế rất coi trọng lễ Âm hồn này. Tất cả phát xuất từ tình người, để tưởng nhớ những người bạc mệnh đã ra đi năm xửa năm xưa, linh hồn oan ức của họ chẳng biết giờ đây còn vất vưởng nơi nào..

Miếu Âm Hồn tại đường Lê Thánh Tôn ( ảnh sưu tầm)

Và cũng phát xuất từ tình người, một miếu thờ tưởng nhớ đã được dựng lên ở ngã tư hai đường Mai Thúc Loan và Lê Thánh Tôn, mà người Huế gọi là miếu Âm hồn, vì chính khu vực quanh nơi đây là nơi người Huế mất nhiều nhất, do chen lấn, rồi có người còn bị voi, ngựa của quan quân chà đạp mà mất mạng. Tại đây hàng năm lễ được tổ chức rất trang trọng, chu đáo, người quanh vùng này cũng đến cùng dự lễ.

Trong nghi thức cúng tế trang nghiêm, cùng tiếng kinh kệ, hương, trầm nghi ngút…mong rằng ở bên kia thế giới, những vong linh ấy cũng được ấm lòng phần nào…

Những người muôn năm cũ, hồn ở đâu bây giờ”

 

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s