Ngô Khôn Trí – TIN GIẢ

Khi đọc những tin tức như sau , các bạn nghĩ sao?

– Uống trà sâm MAGICTEA vào mỗi buổi sáng, liên tục trong 1 tháng bạn sẽ giảm cân đến 10 kg và giúp ngăn ngừa đau đầu, giúp bạn ngủ ngon hơn.

– Ăn 19 trứng cút lộn có thể trị được Covid-19.

– Chính quyền địa phương sẽ tiến hành khử trùng bằng trực thăng.

– Đức Giáo hoàng hậu thuẫn cho việc ông Trump tranh cử.

Tất cả đều là tin giả (tiếng Mỹ là fake news , tiếng Pháp là fausses nouvelles, tiếng Nhật là 虚偽報道(きょぎほうどう), là những tin tức không đúng sự thực, giả mạo nhưng được phổ biến trên các phương tiện truyền thông xã hội như báo chí, clip video, mạng internet,…, đôi khi cũng thấy xuất hiện trên truyền thông đại chúng do được trả tiền để được đăng các tin tức này.c

Người có tinh ý chịu khó suy nghĩ sẽ nhận ra ngay đó là tin giả mạo, tin rác. Thế nhưng, đôi khi rất khó để phân biệt, một phần là do kỹ xảo ngôn ngữ, cắt xén, lồng ghép âm thanh và hình ảnh làm cho nhiều người bị hoang mang hoặc tin theo một cách mù quáng. ( Tin “Đức Giáo hoàng hậu thuẫn cho việc ông Trump tranh cử” đã được 960 ngàn người bấm nút like) .

Ngày xưa, các ấn phẩm truyền tin tức đến cho dân chúng bắt đầu xuất hiện vào thế kỷ 17. Ngay từ thời nhà Hán Trung Quốc, họ đã sử dụng các bản tin để thông báo lệnh của vua. Các ấn phẩm tương tự được thành lập tại Cộng hòa Venice vào thế kỷ 16. Những bản tin này chỉ dành cho các quan chức chính phủ.

Về sau, nhờ vào kỹ thuật in ấn phát triển và được tư nhân hóa, báo chí được phổ biến rộng rãi đến quần chúng. Ở Trung Quốc đã có từ cuối triều đại nhà Minh vào năm 1582, tờ báo đầu tiên ở châu Âu được xuất bản năm 1605 ở Strassburg, Daily Courant là nhật báo tiếng Anh đầu tiên được xuất bản từ năm 1702. Ban đầu báo chí bị chính quyền kiểm soát chặt chẽ, nhưng sau này nhiều đảng phái chính trị lợi dụng tạo tin giả để tuyên truyền cho việc làm của mình hoặc để hạ thấp đối thủ. Một số các thương nhân bất chính tung tin giả để bán được hàng . Việc tung tin giả nhằm mục đích thủ lợi chính trị hoặc thương mại đã có từ lâu, không phải là việc mới mẻ.

Tin tức giả rất phổ biến và lan truyền nhanh chóng nhất vào những năm 1900. Trong thế chiến thứ nhất, một ví dụ về tuyên truyền chống Đức, báo chí đăng tin Đức có một “Nhà máy Corpse” rất tàn ác, trong đó những xác chết từ chiến trường bị nấu chảy tan thành mỡ để sản xuất nitroglycerin (dùng để làm chất nổ hay làm thuốc trị bệnh suy tim), làm nến, chất bôi trơn, xà phòng, giầy ống.

Trong thế chiến thứ hai, chính phủ Nhật tuyên truyền người Mỹ là con quỷ mắt xanh ăn thịt người để người dân căm thù chiến đấu đến cùng, thà chết chứ không để bị bắt vì sợ bị ăn thịt. Ở Đức, sau khi Hitler và Đảng Quốc xã lên nắm quyền vào năm 1933, họ đã đã sử dụng cả báo in và phát sóng để quảng bá các chương trình nghị sự của họ, để che giấu tội ác của mình. Trong suốt Thế chiến II, cả phe Trục và Đồng minh đều sử dụng tin tức giả mạo dưới hình thức tuyên truyền để thuyết phục công chúng ủng hộ quyết định của mình và cũng để che giấu những sai lầm của mình.

Ở Anh , các đảng phái chính trị tạo tin giả để tuyên truyền cho việc làm của mình hoặc để hạ thấp đối thủ . Các thống đốc và thương nhân tung tin và hình ảnh giả tạo về các cuộc nổi loạn tàn ác của phiến quân ở thuộc địa để nhận được hỗ trợ về quân sự và tài chính từ chính phủ để được tiếp tục khai thác tài nguyên, nô lệ và bóc lột lạo động ở thuộc địa. Mặc dù, vào năm 1702, Nữ hoàng Anne đã ban hành một tuyên bố “để kiềm chế những tin tức sai lệch, đã cho in và phát hành các bài báo về tội phỉ báng phi tôn giáo và đơn kiện.

Ở Nhật, vào ngày 27/9/1950, tờ báo Asahi trong phiên bản buổi tối có đăng tin Red Purge (cơ quan thanh trừng đỏ) đã có cuộc gặp gỡ với Ritsu Ito, một nhân vật cao cấp của Đảng Cộng sản Nhật Bản đang ẩn náu dưới lòng đất, tại một khu rừng ở Takarazuka. Sau đó 3 ngày tin giả bị phát hiện, Asahi Shimbun đã xin lỗi, phóng viên phụ trách bị đuổi việc, giám đốc chi nhánh Kobe từ chức, và tổng biên tập của trụ sở Osaka đã bị cách chức. Trong khi Tướng Douglas MacArthur, Tổng tư lệnh của quân đội đồng minh đóng ở Nhật, ra lệnh cho Red Purge là phải sa thải tất cả các đảng viên đảng cộng sản ra khỏi nguồn máy nhà nước và các công ty tư nhân (Hơn 10.000 người đã mất việc làm. Được gọi là “Akakari”「赤狩り」) .

Ở Canada, vào tháng 1 năm 2017, trong cuộc vận động bầu lãnh đạo Đảng Bảo Thủ, cựu nữ Bộ trưởng Lao động Kellie Leitch thừa nhận đã tung tin giả mạo là Thủ tướng Justin Trudeau đang tài trợ cho Hamas (Phong trào Kháng chiến Hồi giáo). Người quản lý chiến dịch tuyên bố ông đã truyền bá tin tức để kích động các phản ứng tiêu cực để ông có thể xác định những người “không phải bảo thủ thực sự”.

Ở Mỹ, trong cuộc bầu cử tổng thống năm 2016, người ta đã tìm thấy 20 tin giả từ 19 cơ quan truyền thông lớn và nhiều tương tác trên Facebook. Các thuyết âm mưu, trò lừa bịp và dối trá dưới vỏ bọc của các báo cáo tin tức nhằm mang lại lợi ích cho các ứng cử viên. Cụ thể nhất là vụ một báo cáo bịa đặt về email của Hillary Clinton được xuất bản bởi một tờ báo không tồn tại có tên “The Denver Guardian”. Vào tháng 7/2016, giám đốc FBI James Comey tuyên bố rằng cuộc điều tra của FBI đã kết luận rằng bà Clinton đã “cực kỳ bất cẩn” nhưng không phải nộp khoản phí nào. Thế nhưng, ông Comey lại tuyên bố bắt đầu xem xét các email mới được phát hiện vào ngày 28/10/2016, vài ngày trước cuộc bầu cử tổng thống, làm dấy lên những nghi ngờ về thuyết âm mưu.

Gần đây nhất là việc T/thống Trump đả kích các phóng viên của tờ Washington Post Philip Rucker đã đặt câu hỏi về một báo cáo từ Bộ An ninh Nội địa cho rằng coronavirus mới có thể bị chặn lại bởi nhiệt độ và độ ẩm. Ông nói: “Đây chỉ là một gợi ý từ một phòng thí nghiệm xuất sắc, từ một người rất rất thông mình, có lẽ là người tài giỏi” và ông cũng nói :”Tôi là tổng thống và anh là tin giả” . Ngoài ra, ông có nói bài báo của CNN nói về nhà lãnh đạo Triều Tiên đang trong tình trạng y tế tồi tệ sau một cuộc phẫu thuật, là không chính xác. Trước đó khoảng 1 tuần, ông có nói với báo giới rằng ông mới nhận được một lời nhắn tốt đẹp từ nhà lãnh đạo Bắc Triều Tiên và quan hệ giữa 2 bên vẫn ổn. Nhưng ngày hôm sau, Bộ Ngoại giao Bắc Triều Tiên ra tuyên bố rằng gần đây lãnh đạo tối cao nước này không hề gửi thư cho Tổng thống Mỹ (theo tin NHK của Nhật).

Trong suốt thời gian vận động bầu cử và sau khi nhậm chức, Tổng thống Donald Trump là người đã phổ biến thuật ngữ “Fake News” theo giác quan, bất kể tính trung thực của vấn đề. Ông sử dụng nó để miêu tả khi báo chí phản đối ông. Thuật ngữ “Fake News” này đã bị chỉ trích vì bị lạm dụng. Vào tháng 10 năm 2018, chính phủ Anh đã quyết định sẽ không sử dụng thuật ngữ này nữa vì đây là một thuật ngữ được định nghĩa tồi và gây hiểu lầm thông tin sai lệch, từ sai lầm thật cho đến sự can thiệp của nước ngoài vào các quy trình dân chủ. Thông thường, người ta dùng thuật ngữ “lying press” để miệt thị các phong trào chính trị dùng các phương tiện thông tin đại chúng để tuyên truyền .

—–

Sự phát triển công nghệ internet đã giúp cho các chính phủ và các công ty truyền thông chuyển tải tin tức đến quần chúng nhanh chóng hơn, mọi người đều có thể truy cập, trao đổi thông tin một cách dễ dàng. Nhờ đó kiến thức được nâng cao. Có người cho rằng ai không biết sử dụng internet người đó là người thiệt thòi và kém hiểu biết nhất. Tuy nhiên, một số người bị tuyên truyền bởi không biết phân biệt đâu là tin thật đâu là tin giả nên có những suy nghĩ lệch lạc, thiên vị và cực đoan.

Để nhận ra tin tức giả, cần phải có 1 kỹ năng phản biện, bình tĩnh và công tâm phán xét, bằng cách chú ý đến những điểm như sau :

– Trước tiên đọc tiêu đề và nội dung của bài viết để hiểu họ muốn nói gì.

– Tìm xuất xứ của bài viết, ai là tác giả, tờ báo nào, để biết mục đích của nó.(đọc 1 số bài viết gần đây của cùng 1 tác giả có thể hiểu được khuynh hướng của họ)

– Có nguồn hỗ trợ hay không? , thuộc đảng phái nào hay vô vụ lợi?

– Đặt câu hỏi tại sao tin tức này được đưa ra vào thời điểm này?

– Tự hỏi xem có phải đây là một trò đùa hay là châm biếm?

– Xem lại thành kiến ​​của mình để biết nó có ảnh hưởng đến phán đoán hay không?

– Nếu có điều kiện, tham khảo ý kiến của những người độc lập có kiến ​​thức.

Montreal, ngày 25/04/2020

Ngô Khôn Trí

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s