Nhã Duy – Donald Trump, tay bạc “double down” lão luyện

Trump: An American Dream, tức Trump: Một Giấc Mơ Mỹ là bộ phim tài liệu truyền hình bốn tập của Anh về cuộc đời tổng thống Mỹ Donald Trump. Nó đã được trình chiếu trên hệ thống truyền hình Anh và hiện nay có trên Netflix. Như thể loại phim tài liệu, bộ phim này mang tính tư liệu lịch sử qua các sự kiện, các cuộc phỏng vấn với những người trong cuộc, kể cả Trump để nói về cuộc đời Trump trong hơn năm thập niên qua.

Những nhà làm phim không đưa bình luận, dẫn giải thiên kiến mà chỉ đưa các sự kiện và để chính những người trong cuộc, hoặc thân cận trong gia đình hay thuộc cấp, người làm ăn cho đến giới chính khách, ký giả… đã từng tiếp xúc hay phỏng vấn Donald Trump kể chuyện và nhận xét các sự việc theo cột mốc thời gian. Nó dành không gian cho khán giả tự mình đánh giá về con người thật sự của Donald Trump như thế nào khi nhận xét, liên tưởng về tính cách của Trump từ thời trai trẻ cho đến hiện nay ra sao.

Một trong những tính cách đó là sự thuyết phục hay trấn áp đối phương một cách phủ đầu, bất kể đúng sai. Người đụng đến Trump một, Trump sẽ dùng mọi thủ đoạn để trả đòn gấp đôi. Người nghe không tin, Trump nhân đôi cái láo của mình để thuyết phục. Một tính cách trở thành một “văn hóa” kinh doanh trước kia của Trump cho đến trên chính trường hiện nay.  Tính cách này tạm gọi là “tính cách tố đôi”, “double down”.

“Double down”, tức đặt gấp đôi là một khái niệm cờ bạc từ luật chơi xì-dách, ra đời từ đầu thập niên 50 của thế kỷ trước. Khi một tay con có quân bài mà họ nghĩ rằng mình sẽ có nhiều cơ hội thắng, họ nhân đôi số tiền cược, chấp nhận rủi ro, hoặc thua hết hay thắng gấp đôi. Cụm từ này trở thành một phép ẩn dụ trong ngôn ngữ, chỉ về một hành vi, thái độ liên can đến sự may rủi, diễn nôm ra tiếng Việt là “được ăn cả, ngã về không”.

Là chủ sòng bài, Trump sử dụng chiến thuật “tố đôi” này khá lão luyện, đảo ngược, lấp liếm lời nói của mình một cách phủ đầu, hung hãn. Từ các tuyên bố trước cộng đồng quốc tế và quốc gia, trong họp báo, trả lời phỏng vấn truyền hình đến các mẩu tin nhắn qua twitter. Đáng nói hơn, tính cách này lan truyền sang cho đồng minh chính trị, thuộc cấp cùng những người ủng hộ Trump hiện nay khi mang  “tiêu chuẩn kép” (double standard) để “tố đôi”, lèo lái sự việc theo ý mình. Họ đi xa hơn, phản phé mạnh hơn khi bị “bắt tẩy” trong các cuộc tranh luận bất kể dữ liệu, chứng cứ. Các nhà tâm lý học giải thích đây là vấn đề nhận thức hoặc là một hiệu ứng nghịch trong tư tưởng, càng bị chỉ ra cái sai thì họ càng thấy mình đúng về cái sai căn bản ban đầu.

Trong vụ Ukraine, bị chỉ trích đã lạm quyền để tạo áp lực nước ngoài điều tra đối thủ chính trị của mình là cha con phó tổng thống Joe Biden, Trump tố thêm khi kêu gọi Trung Cộng điều tra Biden, như một cách chứng tỏ Trump làm để … “chống tham nhũng”(?), liên lạc bất cứ nước nào chứ không chỉ Ukraine.  Khi bị xét xử truất phế, Trump cùng phe ủng hộ khăng khăng cho rằng những chứng cứ, nhân chứng là không tin cậy vì chỉ là tin đồn (hearsay), người nghe lại (secondhand witness) nhưng lại ngăn cản những người trong cuộc ra điều trần hữu thệ. Trump đi xa hơn, trả thù cá nhân khi sa thải anh em Trung tá Alexander Vidman, những quân nhân trung thành và có tinh thần phụng vụ quốc gia đã can đảm ra làm nhân chứng.

Trong trận dịch coronavirus hiện nay, thay vì nhận trách nhiệm trong việc chậm trễ phản ứng và chuẩn bị, Trump chỉ luôn tự ca ngợi mình và ban bệ đã chuẩn bị và ngăn chận sớm nên nước Mỹ mới… “ít thiệt hại” (?). Khi  giới y tế cảnh báo đại dịch có thể làm chết hàng trăm ngàn người dân Mỹ, Trump “tố đôi” là nếu không nhờ ông ta thì con số này sẽ là hàng triệu. Thiếu hụt khẩu trang, máy trợ thở, áo choàng cho các y tá, bác sĩ đang chữa trị bịnh nhân nơi phòng cấp cứu là tình cảnh chung hiện nay, nhưng trong cuộc họp báo mới cuối tuần qua, Trump nhẫn tâm đổ thừa cho nhân viên y tế, bịnh viện đã tích trữ, giấu bớt mới xảy ra thiếu hụt.

Tại sao Trump có thể ngang nhiên sử dụng phương cách này? Đơn giản là cơ chế “kiểm soát và cân bằng” – check and balance trong thể chế “tam quyền” lâu đời của nước Mỹ đang lung lay. Trump trở thành “đảng trưởng” của cả ngành Lập Pháp và nhiều dấu hiệu cho thấy kể cả ngành Tư Pháp, đang đồng lòng bảo vệ Trump, thay vì là những cơ quan độc lập, đặt quyền lợi quốc gia lên trên. Bởi bảo vệ Trump cũng là bảo vệ chiếc ghế của họ. Và bởi vì Trump có nhóm cử tri ủng hộ cuồng nhiệt ngoài kia, kể cả không ít những cử tri gốc Việt sẵn sàng binh vực, bào chữa cho Trump với tiêu chuẩn kép nói trên.

Nước Mỹ đã hết thuốc chữa? Không, những giá trị của nước Mỹ dẫu có đang bị lung lay, thử thách nhưng nó không dễ đầu hàng hay bị mất đi. Bởi còn có những người như bạn, như những nhà báo, giới trí thức, những chính khách chính trực đang lên tiếng không mệt mỏi để bảo vệ và tái lập một nước Mỹ như nó vốn dĩ và cần có.

“Double down” là một lựa chọn sự may rủi, Trump tin mình sẽ thắng nên luôn tố thêm vào canh bạc. Nhưng Trump quên rằng chính những sòng bài của mình cũng đã bị phá sản và nước Mỹ không phải là một sòng bài để những tay bạc bịp có thể thao túng. Thời gian chẳng còn bao lâu nữa, hãy chờ đó.

03/2020
Nhã Duy

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s