Tôn Thất Mệnh – THIỆN VÀ ÁC

Ngày đầu năm khai bút, thật ra là ‘’khai ” cái clavier – keyboard , tôi định viết một cái gì đó cho năm mới.

 Năm nay là năm Canh Tý năm con chuột, một con vật thật gần gũi với con người và khi nói về con chuột thì ta thường nghĩ đến con mèo, kẻ thù truyền kiếp của con chuột… Trong lúc tìm ý tưởng cho bài viết như thế thì bỗng dưng tôi suy nghĩ không biết hành động vờn mồi, đùa giỡn trước khi ăn thịt con chuột của con mèo có phải là một điều ác hay không ?

 Khi còn rất nhỏ, lúc còn đang học tiểu học, tôi có một chuyện khá vui và đẹp nên nó nằm hoài trong ký ức tôi dù chuyện này đã trải qua rất lâu rồi, xưa rồi. Đó là  câu chuyện về một bài luận đã được tôi viết vào một kỳ thi của năm học với đề tài nói về tết.  

 Trong bài luận nói về tết của tôi ngoài phần nói về tết , tôi còn dành gần một trang giấy để tả cái cảnh mèo bắt chuột vào chiều mồng ba tết , cái cảnh mà tôi đã may mắn được chứng kiến từ đầu đến cuối.

 Bài luận của tôi đã làm cho các thầy cô trong trường thích thú và bài luận được nhà trường đánh máy và quay roneo (kỹ thuật copy thuở xưa) để treo hoặc dán trong mỗi lớp học và trong văn phòng hiệu trưởng của trường.

 Đó là một kỷ niệm đẹp và tôi cũng có chút hãnh diện về nó. Hôm nay nhân dịp tết năm con chuột “Canh Tý”, nhớ lại chuyện mèo bắt chuột và cái ác của con mèo nên tôi khai bút đầu năm để viết về cái THIỆN và cái ÁC …

 Ngày xưa tôi có một người bạn, người bạn này hay than khổ dù tôi thấy anh ta cũng chẳng có gì khổ cả, sướng nữa là khác. Mỗi lần gặp anh ta là anh ta than khổ, bực mình tôi bảo anh ta lên chùa tu đi, tu thì sẽ hết khổ. Anh ta trả lời : ‘’Thiệt hả, tu sao mà hết khổ được, tu khổ lắm mi !‘’.

 Thật sự tôi khuyên bạn tôi đi tu là nữa đùa cợt nữa nghiêm túc. Vì sao tu lại làm ta bớt khổ. Nếu trong lòng ta cảm thấy khổ, chắc trong tâm ta đang ôm giữ ác ý nào đó. Nếu một người mà nội tâm chỉ có điều thiện và không có điều ác, người này sẽ không có cảm giác thống khổ. Vì thế, căn cứ theo đạo lý này, nếu ta thường cảm thấy khổ, có nghĩa là nội tâm của ta đang tồn tại những điều ác, ta không phải là một người lương thiện thật sự và tu hành giúp ta gột rữa được tâm ta trong sạch hơn.

 Nhưng thế nào là ác và thế nào là thiện, khi hỏi như thế thì ai cũng biết và trả lời dể dàng, chẳng hạn giết người cướp của là điều ác và giúp người bần cùng là điều thiện. Đây là lối giải thích thiện và ác một cách trực tiếp và dựa vào quan niệm đạo đức căn bản của loài người. Nhưng đứng về tâm lý học thì cảm giác và cảm xúc của con người dựa vào văn hóa của mỗi sắc tộc đưa ta đến một thái độ hay hành động thiện hay ác.

 Trong bài viết này tác giả chỉ nói về cái Thiện và cái Ác về mặt tâm lý học không đặt trọng tâm vào văn hóa ảnh hưởng Thiện và Ác như thế nào. Về mặt tâm lý học, con người sinh ra và lớn lên cho đến già đến chết con người có khuynh hướng sống với một nội tâm phức tạp mang nhiều ác ý và cũng mang  nhiều thiện ý. Trong trong Kinh Pháp Cú Đức Phật có dạy rằng :

 Tâm dẫn đầu các pháp

Tâm chủ, tâm tạo tác

Nếu với tâm ô nhiễm

Nói lên hay hành động

Khổ não sẽ theo ta

Như xe theo vật kéo”.

 

 “Tâm dẫn đầu các pháp

Tâm chủ, tâm tạo tác

Với tâm tư thanh tịnh

Nói lên hay hành động

Hạnh phúc sẽ theo ta

Như bóng không rời hình”.

 (Kinh Pháp Cú: Phẩm Song Yếu, Yamakavagga.)

 Đọc những câu trên của Phật , thì thế nào là tâm ô nhiễm và thế nào là tâm thanh tịnh ? Ở đây chúng ta không đi sâu vào đạo Phật mà chỉ nói về một vài khái cạnh của cái Tâm bình thường của con người để rồi cái tâm ấy đưa con người đến thiện hay ác…

 Lòng Tham : Vì nội tâm ta có lòng tham đối với tiền tài và của cải nên ta cảm thấy khổ vì ham muốn mà không được , và để có ta sẽ phải làm điều ác. Loại lòng tham này là ác tâm, nếu ta có thể vứt bỏ ác tâm ấy, ta sẽ không vì những điều đó mà cảm thấy khổ nữa.

 Đố kỵ : Trong xã hội có nhiều người ít học nhưng lại giàu có, phát tài, nên ta lại cảm thấy không phục, đây chính là tâm đố kỵ. Tâm đố kỵ cũng là một loại ác tâm.

 Hờn ghen : Là một trạng thái cảm xúc tâm lý của con người phản ảnh qua những suy nghĩ mang tính tiêu cực và triệu chứng là bất an, sợ hãi, bực tức, ích kỷ, cảm thấy mình thua kém và lo lắng về một sự mất mát. Cảm xúc tâm lý đó do ganh tỵ mà phát sinh. Tâm ghen cũng là ác tâm.

 Ngạo mạn : Ta tự cho mình là có học , bằng cấp cao… Nên cần phải có được thu nhập cao, đây chính là tâm ngạo mạn. Tâm ngạo mạn cũng là ác tâm.

 Ngu si : Ta cho rằng có học vấn hay có bằng cấp thì phải có thu nhập cao, đây chính là tâm ngu si, bởi vì học vấn , bằng cấp không phải là căn nguyên của sự giàu có. Tâm ngu si cũng là ác tâm!

 Hẹp hòi : Những người thân của ta không theo lời khuyên của ta, ta cảm thấy không thoải mái, không vừa lòng, đây là cái tâm không rộng lượng. Dẫu là người thân , nhưng họ vẫn có tư tưởng và quan điểm riêng của họ, tại sao ta lại bắt họ phải giống ta hay làm theo ta? Không rộng lượng sẽ dẫn đến hẹp hòi. Tâm hẹp hòi cũng là một ác tâm.

 Lòng tham, đố kỵ , hờn ghen, ngạo mạn, ngu si, hẹp hòi, đều là những ác tâm. Bởi vì nội tâm của ta chứa đựng những ác tâm ấy, nên thống khổ mới tồn tại trong ta. Nếu ta có thể loại bỏ được những ác tâm ấy thì những thống khổ kia sẽ tan thành mây khói và ta sẽ có được cái tâm thiện cũng như những suy nghĩ và hành động thiện và ta sẽ có sự thoải mái , an vui trong tâm hồn…

 Đầu năm viết chút ít cho vui với năm mới. Qua năm mới để có được một mùa xuân hạnh phúc chúng ta hãy cười cho to và đừng bao giờ cường điệu hóa sự việc. Sự việc thường thì không đến nỗi làm ta mất hạnh phúc , nhưng cũng vì ta cường điệu hóa nó bằng những cái tâm ô nhiễm nên hạnh phúc không đến với chúng ta.

 

Tôn Thất Mệnh , Montreal ngày 27 tháng 01 năm 2020

Mồng ba tết – Canh Tý

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s