Ngô Khôn Trí – Anh hoàn lại Hồng Kông cho Trung Quốc như thế nào? và Viễn ảnh cuộc đấu tranh tại Hồng Kông 

Năm 1898 Anh đã cam kết trả lại Hồng Kông cho Trung Quốc sau 99 năm . Vào năm 1982, chính quyền 2 nước bắt đầu đàm phán về việc hoàn lại HK cho TQ. Ban đầu chính phủ Anh đã đề xuất một cuộc trao đổi chủ quyền cho TQ với một chính quyền do Anh sắp xếp khi bàn giao. Nhưng chính phủ TQ từ chối, cho rằng các khái niệm về chủ quyền và chính quyền là không thể tách rời.

Ngày 19/12/1984 tại Bắc Kinh, Anh và TQ đã ký vào bản tuyên bố chung và đăng ký tại Liên Hợp Quốc vào ngày 1/6/1985. TQ tuyên bố rằng họ đã quyết định nối lại việc thực thi chủ quyền đối với HK (bao gồm đảo Hồng Kông, Cửu Long và Tân Giới) có hiệu lực từ ngày 1/7/1997 và Chính phủ Anh tuyên bố sẽ khôi phục HK cho TQ có hiệu lực từ ngày 1/7/1997.

Vào nửa đêm ngày 1/7/1997, việc chuyển giao chủ quyền HK cho TQ được tiến hành . Sự kiện này đã chấm dứt 156 năm cai trị của thực dân Anh tại HK. Với dân số khoảng 6,5 triệu người vào năm 1997, HK chiếm 97% tổng dân số của tất cả các Lãnh thổ phụ thuộc của Anh tại thời điểm đó.

Do bởi HK đang có một hệ thống kinh tế và chính trị khác với TQ đại lục, nên TQ đồng ý chấp nhận “một đất nước, hai hệ thống”, xem HK là một “Đặc khu Hành chính”, HK được hưởng “một mức độ tự trị cao, trừ các vấn đề về quốc phòng và ngoại giao” và sẽ duy trì chế độ này trong vòng 50 năm kể từ khi được trả về .

Theo thỏa thuận giữa 2 bên, lãnh đạo là trưởng đặc khu được bầu lên bởi một ủy ban 1200 thành viên của đủ mọi lĩnh vực chuyên môn chứ không phải từ phiếu phổ thông . Quốc hội là Hội đồng Lập pháp được lập ra với phân nửa là đại diện được bầu trực tiếp và phân nửa là đại diện do các nhóm chuyên trách hoặc các nhóm đặc quyền do TQ chỉ định.

Vào năm 2014, Bắc Kinh tuyên bố sẽ cho phép bầu cử trực tiếp trưởng đặc khu, nhưng theo cách của thể chế TQ hiện nay, tức là danh sách ứng viên phải được được chuẩn thuận trước. Động thái này dẫn tới các cuộc phản đối qui mô từ những người muốn có dân chủ trực tiếp và toàn diện, muốn cải tổ hệ thống bầu cử . Nhiều cuộc biểu tình đã xảy ra làm tê liệt nhiều khu vực trung tâm thành phố .

Đầu tháng 6/2019, biểu tình lại bùng phát mạnh mẽ để phản đối dự luật dẫn độ cho phép đưa nghi phạm đến các khu vực tài phán mà đặc khu chưa ký hiệp ước dẫn độ, bao gồm cả TQ đại lục. Sau đó, Trưởng đặc khu Carrie Lam tuyên bố rút dự luật hồi tháng 9, nhưng người biểu tình vẫn tiếp tục xuống đường và đưa ra các yêu sách khác, như : tiến hành bầu cử dân chủ, trưởng đặc khu Carrie Lam từ chức, điều tra cảnh sát dùng vũ lực với người biểu tình, rút cáo buộc nổi loạn và thả những người biểu tình bị bắt.

Biểu tình nhiều lần trở nên bạo lực với đốt xe cộ và các tòa nhà, ném bom xăng vào cảnh sát, ném mảnh vỡ từ cầu vượt xuống đường và đập phá các trung tâm mua sắm, trong khi cảnh sát đáp trả bằng hơi cay, vòi rồng và đôi lúc là bắn đạn thật. Theo số liệu thống kê, HK đã chứng kiến cả trăm cuộc biểu tình, tuần hành và tụ tập công khai kể từ tháng 6, cả ngàn người bị bắt, trong đó hơn 30% ở độ tuổi 21-25.

Truyền thông TQ ít đề cập tin tức gì về biểu tình này, chỉ đưa tin về lễ kỷ niệm tại HK nhân ngày lãnh thổ này được Anh trao trả lại cho TQ. Tờ báo China Daily tiếng Anh đã đăng một bài xã luận nói rằng : “HK là ‘phần không thể tách rời’ của TQ , cần duy trì ổn định và tăng trưởng kinh tế và sớm hội nhập hoàn toàn vào TQ, một số người trẻ HK bất bình với tiến trình phát triển của đặc khu đã gây xáo trộn làm áp lực lên Bắc kinh ”

Joshua Wong (23 tuổi, sinh ra trong 1 gia đình trung lưu và được nuôi dưỡng như một Kitô hữu Tin lành) được xem như là nhà lãnh đạo sinh viên ủng hộ dân chủ , muốn cải tổ hệ thống bầu cử của HK , đã từng bị bắt và được thả ra sau 46 giờ bị giam giữ trong cuộc biểu tình năm 2014 , vào ngày 13/10/2017, Wong đã bị kết án với 19 người khác vì sự coi thường tòa án , cản trở việc thi hành lệnh của tòa án để giải phóng một phần của biểu tình chiếm khu Trung tâm tại Mong Kok vào tháng 10 năm 2014. Ngày 18/1/2018, Wong bị Thẩm phán Andrew HC Chan của Tòa án Tối cao kết án 3 tháng tù giam về bản án tháng 10/2017 vì tội coi thường tòa án

Ngày 16/5/2019, Joshua Wong đã bị kết án 2 tháng tù vì liên quan đến các sự kiện vào ngày 2/11/2014 tại Mong Kok, được thả ra vào ngày 17/6/2019 . Lần ra tù của Wong trùng hợp với các cuộc biểu tình đang diễn ra chống lại dự luật dẫn độ. Wong bị cấm tranh cử vào hội đồng quận hạt vì đã vi hiến ngược lại với “Luật Cơ bản” . Ngày 17/9 Joshua Wong tới Quốc hội Mỹ, kêu gọi Quốc hội Mỹ thông qua dự luật Dân Chủ và Nhân Quyền Hong Kong để tăng sức ép lên TQ .

Ngày 21/11/2019 , 2,9 triệu người trong số 4,1 triệu người đăng ký đã đi bỏ phiếu để chọn 452 trên tổng số 479 ghế trong 18 hội đồng quận. Kết quả cho thấy Phe dân chủ đã giành chiến thắng tại 17/18 hội đồng quận, chiếm 389/452 ghế và có thể chiếm được 117 ghế trong các tiểu ban của Hội đồng bầu cử chịu trách nhiệm bầu Giám đốc điều hành. Trong khi phe ủng hộ Bắc Kinh chỉ được 62 ghế và độc lập 2 ghế. Kết quả bầu cử này là một thông điệp gởi đến cho chính quyền Bắc Kinh , rằng đa số người dân Hồng Kông muốn được trực tiếp tham gia những quyết định quan trọng có liên quan đến quyền con người bằng hình thức bỏ phiếu trực tiếp chứ không muốn bị áp đặt ?

Ngày 27/11/2019, Quốc Hội Mỹ đã trình lên “Đạo luật Dân chủ và Nhân quyền HK” và T/thống Trump đã ký thông qua . Theo đạo luật này, Ngoại trưởng Mỹ hàng năm có trách nhiệm chứng nhận HK duy trì quyền tự quyết để đặc khu có thể hưởng ưu đãi thương mại từ Mỹ, duy trì vai trò trung tâm tài chính của thế giới. TQ gọi đây là hành động can thiệp vào công việc nội bộ của TQ . Chính quyền TQ cương quyết giữ lập trường không chấp nhận xu hướng ly khai với bất cứ giá nào, là chủ trương nhất quán của TQ khi ký bản thỏa thuận với Anh. Tuy nhiên, vì nghĩa vụ quốc tế, các nước như Mỹ và Anh cổ vũ những người biểu tình , không muốn HK mất qui chế đặc biệt, mất quyền tự trị , trở thành một tỉnh của TQ vì người dân HK hiện nay muốn độc lập hẳn với TQ? . Có ý kiến cho rằng mục đích là muốn duy trì quyền lợi của các công ty Anh và Mỹ tại HK .

Tình hình HK gần đây tương đối yên ắng sau khi phe dân chủ chiến thắng trong cuộc bầu cử hội đồng quận hôm 24/11. Ngày 8/12/2019, hàng chục nghìn người mặc áo đen phủ kín các tuyến phố của HK để đánh dấu 6 tháng kể từ khi biểu tình bùng phát. Cuộc biểu tình xảy ra rất ôn hòa , không bạo lưc. Họ hô vang “Đấu tranh vì Tự do”, kêu gọi bỏ phiếu để trực tiếp chọn trưởng đặc khu hành chính HK và yêu cầu thành lập ủy ban độc lập để điều tra về việc cảnh sát trấn áp người biểu tình. Đây là lần đầu tiên Mặt trận Nhân quyền Dân sự (CHRF) được cấp phép biểu tình .

Hiện nay, giới truyền thông thỉnh thoảng vẫn tiếp tục đưa tin tức về các cuộc biểu tình này, nhưng mức độ ngày càng giảm đi. Những người quan tâm theo dõi không còn nhiều như trước. Báo chí cho biết HK đã mất đi khoảng 4 tỷ đô la do bởi nhiều công ty của Mỹ và Anh đã dời văn phòng từ HK qua Singapore.

Luật Cơ bản (năm 1990) cho phép Bắc Kinh can thiệp bằng nhiều hình thức kể cả việc sử dụng quân đội vào nền chính trị HK một cách hợp pháp. Liệu phong trào đòi dân chủ có thể làm thay đổi hệ thống bầu cử của HK hay không?

Montreal, ngày 13/12/2019

Ngô Khôn Trí

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s