Nguyên Lạc – TIỄN BẠN 1

Lời cẩn báo:

Xin thưa: — Tính nhân bản là một thuộc tính của thơ hay, nước nào cũng có, chỉ có trước hay sau thôi.

Cái hay, cái đẹp, nhân bản là tài sản chung của nhân loại; nó không cón riêng của tác giả khi đã được công bố cho công chúng. Những bài thơ Đường tôi phóng dịch vì lẽ nầy, chứ không phải vì “sính ngoại”, vi “Đội Hán” hay vì muốn chứng tỏ ta đây “tót vời”, “riêng một góc trời” (tựa một bài nhạc). Hãy trân trọng cái hay, cái đẹp của tiền nhân, với điều kiện nó không phục vụ cho một ý đồ xấu. Tiền nhân chúng ta cũng có những bài thơ rất hay tôi từng phóng dịch, thí dụ của Nguyễn Du. Có gì xin các cao nhân bỏ qua cho. Trân trong – Nguyên Lạc

***

Tiễn bạn ở đây theo ngu ý riêng tôi là tiễn bạn TRI KỶ, chứ không phải là bạn bình thường. Bạn tri kỷ rấtkhó tìm. Tôi xin mạn phép ghi ra vài dòng về bạn TRI KỶ

BẠN TRI KỶ

.

1. Bạn Tri kỷ trong tiếng Anh là: Soulmate, Confidant

— Soulmate (noun): a person ideally suited to another as a close friend or romantic partner.

[Tạm chuyển ngữ: Một người hoàn toàn phù hợp (lý tưởng) với người khác như là một người bạn thân

hoặc người bạn tình lãng mạn]

— Confidant (noun): a person with whom one shares a secret or private matter, trusting them not to

repeat it to others.

[Tạm chuyển ngữ: Một người mà từ họ, ta chia sẻ một vấn đề bí mật hoặc riêng tư, tin tưởng họ không

kể lại những điều này với người khác]

.

2. Bạn Tri kỷ trong tiếng Việt (và Chinese) rộng nghĩa hơn

— Bạn Tri kỷ: Người hiểu được lòng mình, hiểu được tâm tình và hiểu được cảm giác, tư tưỡng, ngụ ý

và cả những điều mình chưa nói hẳn dĩ nhiên không phải đã dễ kiếm.

— Bạn Tri kỷ: Người thực sự có sự kết nối đặc biệt với bạn. Bạn luôn cảm thấy có mối liên hệ nào đó với

họ, đặc biệt là bạn khó kiềm chế được những rung động và cảm xúc của bản thân với họ. Hơn bất kỳ ai,

bạn luôn muốn được ở gần họ nhiều hơn, chia sẻ những điều bạn đang giấu kín với mọi người cho họ.

Đó là người duy nhất có thể giúp bạn mở lòng.

Một người tri kỷ giống như chiếc chìa khóa, mở ra những cảm xúc bí mật ẩn sâu bên trong tâm hồn bạn,

giúp bạn có được những thứ chân thật nhất trong cuộc đời này.

.

3. Xin được ghi ra đây những lời lý thú của Vũ Thị Minh Huyền:

[Ai từng nghe qua tích Bá Nha Tử Kì, hẳn sẽ biết câu: “Cao sơn lưu thủy, tri kỷ khó tìm”. Đối với một kiếp

nhân sinh, trong đời chỉ cần có được một người tri kỷ cũng là hạnh phúc lắm rồi.

Bạn tri kỷ là bí mật trong tim, dịu dàng và đẹp đẽ như ánh sáng có khả năng chữa lành mọi vết thương.

Ngoài tình yêu, tình bạn và tình thân chúng ta vẫn còn một thứ tình cảm là kết tinh của cả ba tạo thành

đó gọi là: tri kỷ. Trong cuộc sống, tìm được người mình yêu thương, tâm đầu ý hợp đã khó, tìm được một

người bạn tri kỷ còn khó hơn gấp nghìn lần. Mất người yêu, mất chồng hay mất vợ, ta buồn… buồn lắm,

nhưng rồi sau này ta vẫn còn có thể có cơ hội gặp gỡ và tìm được một người yêu mới, chồng mới hay vợ

mới… còn bạn tri kỷ một khi mất đi, ta sẽ đau hơn gấp nghìn lần và sẽ buồn… buồn cả một đời.

Bạn tri kỷ, đó là một thứ tình tâm giao vừa ấm áp như tình yêu, lại vừa nâng giữ như tình thân. Ranh giới

khiến người ta đôi khi có thể ngộ nhận tri kỷ và người yêu thành ra mong manh tới mức không phải

người nào trong cuộc cũng có thể tỉnh táo mà tránh né. Quá một chút thôi có thể là sẽ mất.

Bạn tri kỷ luôn là người hiểu ta nhất. Chỉ có người ấy mới biết được ta nghĩ gì, buồn gì, vui gì, thích gì,

ghét gì… dù ta không cần nói gì hết.

Bạn tri kỷ là người ta mong tìm đến nhất mỗi khi gặp chuyện khó khăn, đau khổ, bất hạnh… Và sau khi

được tâm sự, được dựa vào vai bạn để khóc, những muộn phiền ưu tư sẽ nguôi ngoai… ta bỗng thấy

nhẹ lòng hơn.

Bạn tri kỷ là người ta có thể nói thật nhất mọi ý nghĩ của mình ngay cả những chuyện thầm kín không

bao giờ có thể chia sẻ cùng ai… kể cả vợ hoặc chồng.

Bạn tri kỷ là người dám phê bình những khuyết điểm của ta, những sai lầm của ta mà chẳng sợ ta khó

chịu hay giận dỗi… Và bao giờ sau đó cũng cho ta những lời khuyên rất chân thành, có lợi nhất cho ta.

Bạn tri kỷ là người luôn kiên nhẫn lắng nghe ta kể lể đủ điều, nhất là về những điều phiền muộn, khó

chịu, những ước mơ hoài bão tưởng chừng như viển vông, hão huyền của ta mà chẳng bao giờ chế

giễu, nhạo báng ta hay thấy sốt ruột vì mất thời gian của họ.

Bạn tri kỷ là người âm thầm lặng lẽ mang đến cho ta những hạnh phúc giản dị nhưng chẳng bao giờ kể

công.

Tri Âm đã khó kiếm, Tri Kỷ càng khó tìm.] [Vũ Thị Minh Huyền] [1]

.

4. Nguyên Lạc tôi xin ghi thêm vài ý kiến riêng tư, có gì xin các cao nhân bỏ quá cho:

— Người tri kỷ – người lương thiện – rất hiếm, rất khó tìm nên ông Diogenes từng xách đèn đi ngoài phố

giữa ban ngày tìm.

Diogenes “người hoài nghi” (tiếng Hy Lạp: Διογένης ὁ Κυνικός, Diogenes ho Kunikos) là một nhà triết học

Hy Lạp và là một trong những người sáng lập nên trường phái triết học Hoài nghi. Còn được gọi là

Diogenes thành Sinope. ông được sinh ra tại Sinope (ngày nay là Sinop, Thổ Nhĩ Kỳ) trong năm 412

hoặc 404 TCN và qua đời tại Corinth năm 323 TCN – Wikipedia

Khi được hỏi làm gì đấy, ông trả lời: “Tôi đi tìm một người lương thiện.” Tương truyền ông chỉ gặp toàn

bọn bất lương và vô lại. [2]

— Bạn tri kỷ “cùng phái tính” đã quý, “khác phái tính” – Hồng nhan tri kỷ, Quân tử tri âm – càng hiếm quý

hơn, và thường dễ bị “vượt rào” phải không các bạn?

Có một tiền nhân (tôi quên tên) đã nói đại khái: “Có một người vợ yêu chưa đủ, cần nên có thêm một

bạn tri kỷ”; nữ càng quý (NL). Vì lập thuyết của Nho giáo phục vụ cho chế độ quân chủ phong kiến,

“Trọng Nam Khinh Nữ”, nên thường ai cũng nghĩ “tri kỷ khác phái” là Hồng Nhan Tri Kỷ. Sao không nghĩ

là Quân Tử Tri Âm? Người nữ cũng có quyền nghĩ: “Có được người chồng yêu chưa đủ, cần nên có

thêm một bạn tri kỷ”, Quân Tử Tri Âm càng tốt phải không? Chuyện “Trọng Nam Khinh Nữ” đã lỗi thôi

rồi, xin các bạn suy nghĩ lại.

.

BÀI THƠ TIỄN BẠN

.

Bài thơ tiễn bạn của Lý Bạch: HOÀNG HẠC LÂU/ TỐNG MẠNH HẠO NHIÊN CHI QUẢNG LĂNG

1. Lý Bạch

Lý Bạch (701-762) tự Thái Bạch, hiệu Thanh Liên cư sĩ, sinh ở Tứ Xuyên (làng Thanh Liên, huyện

Chương Minh, nay là huyện Miện Dương). Quê ông ở Cam Túc (huyện Thiên Thuỷ – tức Lũng Tây ngày

xưa). Lý Bạch xuất thân trong một gia đình thương nhân giàu có. Lý Bạch là một trong những nhà thơ

theo chủ nghĩa lãng mạn nổi tiếng nhất thời Thịnh Đường nói riêng và Trung Hoa nói chung.

Do sự lỗi lạc của mình, ông được hậu bối tôn làm Thi Tiên hay Thi Hiệp. Giới thi nhân bấy giờ thì rất

kính nể tài uống rượu làm thơ bẩm sinh, nên gọi Lý Bạch là Tửu Tiên hay Trích Tiên Nhân. Hạ Tri

Chương gọi ông là Thiên Thượng Trích Tiên; ông kết làm bạn vong niên Đỗ Phủ (Đỗ Phủ kém Lý Bạch

11 tuổi)

Cuộc đời của ông đi vào truyền thuyết, với phong cách yêu rượu hiếm có, những truyện ngụ ngôn và

truyền thuyết về tinh thần trượng nghĩa, cũng như điển tích nổi tiếng về việc ông đã chết đuối khi nhảy

khỏi thuyền để bắt cái bóng phản chiếu của mặt trăng.[Wikipedia]

.

2. Nguyên tác bài thơ:

.

黃鶴樓送孟浩然之廣陵

故人西辭黃鶴樓,

煙花三月下陽州。

孤帆遠影碧空盡,

惟見長江天際流。

.

HOÀNG HẠC LÂU

TỐNG MẠNH HẠO NHIÊN CHI QUẢNG LĂNG

*

Cố nhân tây từ Hoàng hạc lâu

Yên hoa tam nguyệt hạ Dương châu.

Cô phàm viễn ảnh bích không tận

Duy kiến Trường Giang thiên tế lưu.

(Lý Bạch)

.

3. Dịch nghĩa

.

Tại lầu Hoàng Hạc

tiễn Mạnh Hạo Nhiên đi Quảng Lăng

*

Bạn cũ rời lầu Hoàng Hạc để đi về phía đông [*]

Xuôi xuống Dương Châu vào tháng ba giữa mùa hoa khói

Bóng cánh buồm lẻ loi xa tít lẫn vào không gian xanh biếc

Chỉ thấy sông Dương Tử chảy sát bên trời.

………..

Ý thơ:

Lý Bạch (701-762) đứng trên lầu cao Hoàng Hạc, trên bến sông dõi theo chiếc thuyền đưa Mạnh Hạo

Nhiên đến chân trời xa

.

Bạn cũ dời chân Hoàng Hạc lâu

Tháng ba hoa khói xuống Dương Châu

Bóng buồm chìm lẫn trong trời biếc

Chỉ thấy Trường Giang vẫn chảy mau

(Trần Trọng San)

.

4. Phóng dịch

Nguyên Lạc phóng dịch

Lầu Hoàng Hạc

tiễn Mạnh Hạo Nhiên đi Quảng Lăng

*

Lầu tây Hoàng Hạc tiễn bạn

Dương Châu hoa khói tháng ba

Cô lẻ buồm xanh vô tận

Duy Trường giang mãi dòng xa

……………

[*] Trên bản đồ, Quảng Lăng nằm ở phía đông của lầu Hoàng Hạc. Sông Dương Tử chảy từ tây sang

đông ra Đông hải (biển đông)

Chữ “hạ” có nghĩa là xuôi xuống, xuôi dòng, cho ta suy ra kết luận: Mạnh Hạo Nhiên đã đi từ tây sang

đông.

***

Qua trên ta thấy tình bạn rất đẹp của các thi nhân, đẩy nhân bản.

Xin gặp lại các bạn lần sau với: TIỄN BẠN 2

Nguyên Lạc

…………………..

Tham khảo: Thi Viện, Wikipedia…

Ghi chú:

[1] Vũ Thị Minh Huyền

http://thegioicamxuc.vn/wap/detail/2539

[2] Theo sử gia Plutarch, khi Alexander Đại Đế tới Corinth, những người đứng đầu thành phố và các triết

gia đã lũ lượt kéo nhau tới yết kiến Alexander, chỉ riêng Diogenes vắng mặt. Alexander bèn đích thân đi

tìm Diogenes, và thấy ông này đang nằm dài sưởi nắng bên cái thùng ông dùng làm chỗ ngủ. Khi

Alexander Đại Đế hỏi: “Hỡi nhà hiền triết, ngươi có muốn ta làm gì giúp ngươi không?”, Diogenes đã trả

lời: “Ngài hãy đứng tránh sang một bên để khỏi che lấp ánh mặt trời của tôi.” Các triết gia và đám tùy

tùng của Alexander Đại Đế nghe vậy cười phá lên, trong khi chính Alexander Đại Đế nói: “Nếu ta không

phải là Alexander thì ta đã là Diogenes.” (theo Đỗ Đình Đăng)

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s