Thiếu Khanh – KHẨU KHÍ… CON ĐĨ

Giới có học ngày xưa thường dùng thơ văn để bộc lộ tài năng của mình, và người ta xem thơ văn hay nghe lời nói của người khác để đoán cái tài cái chí của họ. Trạng nguyên Mạc Đĩnh Chi bị vua Trần Anh Tông chê dạng người quê mùa cục mịch không muốn dùng. Ông làm bài Ngọc Tỉnh Liên Phú (bài phú Hoa sen trong giếng ngọc) dâng lên vua. Khẩu khí trong bài phú của vị trang nguyện tự cho mình là một loài hoa quý trong giếng ngọc khiến nhà vua tỉnh ngộ và trọng dụng ông.

Thời các chúa Nguyễn, quan Khám lý phủ Hoài Nhơn (Bình Định) là Trần Đức Hòa nghe một bài thơ Ngọa Long Cương Vãn của một chàng trai chăn trâu trong nhà mình đã hoảng hốt cho tìm ngay tác giả của nó là Đào Duy Từ và dâng bài thơ lên chúa Sãi (Nguyễn Phúc Nguyên) Với bài thơ Ngọa Long Cương vãn, Đào Duy Từ tự ví mình với Khổng Minh Gia Cát Lượng là người ở ẩn tại núi (cương) Ngọa Long. Đọc bài thơ, khẩu khí trong bài thơ cho Chúa biết đây là người tài bèn trọng dụng ông.

Nhớ, khoảng 50 năm trước, đọc trong cuốn sách (không nhớ rõ là Giai Thoại Làng Nho hay Chơi Chữ,) cụ Lãng Nhân (Phùng Tất Đắc) có câu chuyện một thư sinh hàn sĩ đi lỡ đường hết tiền ăn bèn tìm đến nhà một vị quan lại về hưu xin trợ giúp. Hầu hết quan lại ngày xưa đều xuất thân từ giới có học hành, có đỗ đạc, cho nên họ thường giúp đỡ những hàn sĩ chưa gặp thời. Nghe cậu thanh niên có theo đòi kinh sách thánh hiền, vị cựu quan ra một vế đối bảo chàng đối được thì thưởng.

Vế đối ra như vầy:

Phá Triệu bích, đoạt Triệu kỳ, Triệu tốt bất tri Hàn kích Triệu.” Nghĩa là (Hàn Tín) phá thành nước Triệu, đoạt cờ nước Triệu mà quân lính nước Triệu không biết Hàn (Tín) tấn công nước Triệu.

Câu đối xuất dùng điển tích và chơi chữ rất lắc léo. Chàng nho sinh hàn sĩ suy nghĩ một lúc, đối lại:

Nhập Tần bang, trừ Tần pháp, Tần dân đại hỷ Hán vương Tần.” Nghĩa là: Hán (vương Lưu Bang) vào nước Tần, trừ bỏ pháp luật của Tần, dân chúng nước Tần mừng rỡ được Hán vương vào làm vua nước Tần)

Vi cựu quan ngạc nhiên đến sửng sốt. Câu đối lại của chàng thanh niên nho sĩ thật là “thần sầu,” vị quan hoàn toàn tâm phục khẩu phục. Ông bảo người nhà lấy biếu cho chàng nho sinh ba quan tiền. Thanh niên nho sĩ cám ơn đi rồi mà vị cựu quan còn ngồi thảng thốt ngẩm nghĩ. Đột nhiên ông bảo người nhà cầm mấy quan tiền nữa chạy theo tặng thêm cho chàng hàn sĩ. Ông giải thích: Câu đối của ta chỉ có cái dũng khí của Hàn Tín một vị tướng thôi. Nhưng câu đối của người thanh niên đó nói đến cái tài cái chí của Lưu Bang, cái khí phách một bậc đế vương lận. Cái tài cái chí của cậu ấy về sau không biết sao mà nói.

Theo tin trên mạng truyền thông, ngày hôm nay, 23/10/2018, sau khi được bầu vào chức vụ Chủ tịch nước, Tổng bí thư Tân chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng đã “lẫy” hai câu Kiều:

Nghĩ mình phận mỏng cánh chuồn
Khuôn thiên biết có vuông tròn mà hay

Bây giờ không còn chế độ “phong kiến” nữa, lời một chủ tịch nước không nhất thiết phải có “khẩu khí đế vương,” nhưng nó phải phản ánh ít nhiều những điều tâm huyết của một bậc lãnh đạo tối cao của đất nước, hoặc chí ít cũng là khẩu khí của một giáo sư tiến sĩ, hoặc tài năng của một cán bộ cao cấp thôi cũng được. Thế nhưng vừa lên ngôi chủ tịch nước, chưa đặt đít ngồi vào ghế chủ tịch mà lấy lời một con đĩ để phát ngôn đầu tiên bày tỏ sự lo lắng cho “thân phận mỏng như cánh chuồn” của mình không biết tồn tại được bao lâu, thì nghe chả ra làm sao cả. Thối chí quá!

Nàng Kiều làm đĩ được mười lăm năm. Nhưng con chuồn chuồn thì không “sống đời” được lâu như thế. Tìm thử trên wikipedia xem vòng đời con chuồn chuồn được bao lâu, nhưng không thấy nói. Chỉ biết chuồn chuồn là thứ côn trùng ăn thịt các loài “trong nước” rất tham lam.

Phận mỏng như thế, ăn thịt tham lam như thế, nhưng chắc là con chuồn chuốn sống không lâu đâu.

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s