Tôn Thất Mệnh – TÂM VIÊN Ý MÃ

Sự hiện hữu của nhận thức làm cho con người là một loài vật đặc biệt trên thế gian, từ nhận thức con người phát triển và cũng vì có nhận thức nên con người đau khổ hay hạnh phúc. Nhận  thức có chủ thể và đối tượng, chẳng hạn một cành mai vào đầu xuân ấm áp, nhận thức cho ta biết rằng xuân đang về ; Nhận thức đưa vào não bộ của ta cái gọi là ‘xuân đang về’ qua chủ thể là ‘cái thấy’ và qua đối tượng là ‘cành mai’.

Cái thấy hay là con mắt (nhãn), chỉ là một trong sáu căn mà nhà Phật gọi là lục căn. Hàng ngày ta thấy biết bao nhiêu điều, bao nhiêu vật , bao nhiêu cảnh, những hình ảnh đó tác động vào chủ thể là ‘nhãn’ rồi ‘nhãn’ đưa vào não bộ để phân tích làm tâm ta khuấy động hàng giờ, làm cho tâm ta không bao giờ yên.

Những nhận thức của ta hoàn toàn phần nhiều là những nhận thức vô minh do ảo giác và như vậy chúng ta luôn luôn có một cái tâm vô minh , không thật. Đó là tình trạng tâm thức không thấy sự vật “như nó là” (như thật tri kiến), cho ảo giác là sự thật.
Hãy đọc bài kệ sau đây của Tuệ Trung Thượng Sĩ :

Hằng ngày khi đối cảnh

Cảnh đó do tâm sanh

Tâm cảnh đều không tịch

Khắp chốn tự viên thành                                                                                                       

Cảnh do tâm sinh, thật sự tâm không sinh không làm ra cảnh mà tâm chỉ biến cảnh từ một cái vô ngã thành cái vĩnh cửu không biến đổi theo duyên sinh.

Hãy đọc câu chuyện sau đây của ngài Thần Quang tức Nhị tổ Huệ Khả. Ngài Thần Quang quỳ dưới tuyết lạnh nhiều ngày để cầu đạo với Bồ Đề Đạt Ma nhưng không được Bồ Đề Đạt Ma để ý đến, để chứng minh sự chân thành cầu đạo của mình Thần Quang tự chặt cánh tay dâng cho Bồ Đề Đạt Ma và sau đó Thần Quang được Bồ Đề Đạt Ma nhận làm đệ tử. Sau đây là cuộc đàm thoại đầu tiên giữa hai người :

Ngài Thần Quang : “Tâm con không an, xin thầy an tâm cho con.”

Bồ Đề Đạt Ma bảo: “Đưa tâm của ngươi cho ta, ta sẽ an nó cho ngươi.”

Sau một hồi tìm kiếm , sư đáp: “Con tìm không thấy tâm đâu cả.”

Bồ Đề Đạt Ma trả lời : “Ta đã an tâm cho con rồi đấy.”

 Ý nghĩ của cuộc đối thoại đối với ta rất khó hiểu có lẽ chỉ có hai thầy trò Bồ Đề Đạt Ma mới hiểu nhau mà thôi nhưng nếu ta trở lại bài kệ củaTuệ Trung Thượng Sĩ nói trên ta sẽ thấy những câu đối thoại giữa hai thầy trò Bồ Đề Đạt Ma có chút ánh sáng…
 … Cảnh đó do tâm sanh

Tâm cảnh đều không tịch …

 Tâm và cảnh đều không thật, chúng rất vô ngã và vô thường, sinh diệt biến hóa từng giờ từng phút. Tâm không phải là một cái gì cụ thể thì làm sao mà an nó cho được.

 Đọc câu chuyện dưới đây ta sẽ thấy rõ hơn về cái tâm vọng động (Tâm viên ý mã) của mình.

 « Một hôm ngài Ngưỡng Sơn Huệ Tịch đến gặp Thiền sư Trung Ấp, Ngài hỏi: “Bạch Hòa thượng, Phật tánh nghĩa là gì?”. Thiền sư Trung Ấp đáp: 

 Tôi có một câu chuyện muốn kể ông nghe, có một cái lồng và cái lồng có sáu mặt bên trong lồng có nhốt một con khỉ. Bên ngoài cái lồng cũng có một con khỉ. Con khỉ bên ngoài lồng đi đến mặt thứ nhất của lồng và kêu chí chóe, khỉ bên trong thấy vậy cũng đến mặt thứ nhất của lồng và kêu chí chóe. Khỉ bên ngoài tiếp tục đi hết năm mặt còn lại và mỗi mặt đều kêu chí chóe, khỉ bên trong cũng đi đến năm mặt còn lại và làm y như vậy. Ông nghĩ sao ? Làm sao để khỉ bên trong đừng kêu ? Ngài Ngưỡng Sơn Huệ Tịch trả lời rằng : « Nếu khỉ bên trong ngủ thì sao ? ». Thiền sưTrung Ấp nghe vậy mới đáp lại rằng : « Ông và tôi có chỗ gặp nhau rồi đấy ».

 Con khỉ trong là con khỉ nhận thức hay ý thức của chúng ta, con khỉ ngoài là con khỉ sắc, thanh, hương, vị, xúc, pháp là lục trần và sáu mặt của cái lồng là lục căn. Phật tánh phát sinh khi lục căn yên tịnh. Tức là trường hợp con khỉ ở trong ngủ, khỉ bên ngoài kêu chí chéo cũng mặc, ngủ thì không phản ứng, không phản ứng là nghĩa Phật tánh hiện tiền.

Tôn-Thất Mệnh , Montreal ngày 24 tháng 07 năm 2018
http://minhmenh.centerblog.net/

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s