Tôn Thất Mệnh – HUẾ NÊN THƠ

Huế đẹp ! Ai cũng biết. Huế nên thơ ! Nói bằng thừa. Nhưng cái đẹp và cái nên thơ của Huế lại làm sao nó lại được ca ngợi rất nhiều bởi các thi nhân không phải là gốc Huế !

Hàn Mặc Tử người Quảng Bình đã nói về Huế một trong bốn câu sau đây trong bài “Đây thôn Vỹ Dạ” :

Sao anh không về chơi thôn Vỹ
Nhìn nắng hàng cau nắng mới lên 
Vườn ai mướt quá xanh như ngọc
Lá trúc che ngang mặt chữ điền

 

Đại thi hào dân tộc Nguyễn Du, cha gốc Hà Tỉnh, ông sinh ra tại Thăng Long đã tả Huế như sau :

Hương Giang nhất kiến nguyệt
Kim cổ chứa đa sầu

dịch

Sông Hương trăng một vầng
Kim cổ sầu mang mang

Ta thấy rằng thơ Huế của Nguyễn Du mang nặng tâm sự hoài cổ và thất chí chứ không chuyên tả cảnh đẹp và thơ mộng của Huế. Cao Bá Quát (người tỉnh Bắc Ninh) cũng vậy phần lớn thơ Huế của ông ta nói lên cái chí khí của mình, hãy đọc hai câu sau đây của Cao Bá Quát tả cảnh sông Hương của Huế :

Vạn chướng như bôn nhiễu lục điền
Trường giang như kiếm lập thanh thiên

dịch

Ruộng biếc núi vòng như chạy quanh

Sông dài như kiếm liếc trời xanh

 

Ngoài ra Cao Bá Quát còn có bài “Hương Giang tạp vịnh” tả thành phố Huế có đoạn như sau :

Nhất đái duyên giang giáp đệ hùng
Ngũ quân khai phủ chiếu tây đông
Vinh khô tứ thập dư niên sự
Chỉ hữu hà hoa tự cựu hồng.

dịch

Gác tía lầu son lóa mé sông
Này dinh này phủ ngất tây đông
Bốn mươi năm ấy nào vinh nhục
Mà đoá sen xưa vẫn đỏ hồng

Đọc bốn câu này của Cao Bá Quát ta thấy chí khí của Cao Bá Quát không nhỏ vậy.

 

Xuân Diệu , một nhà thơ lớn, quê quán Hà Tỉnh nhưng sinh ra tại Bình Định có bài Nguyệt Cầm viết về Huế, bài Nguyệt Cầm của Xuân Diệu là những giai điệu của ánh sáng Huế lung linh trong thơ :

Trăng nhập vào dây cung nguyệt lạnh
Trăng thương, trăng nhớ, hỡi trăng ngần !

Đàn buồn, đàn lặng, ôi đàn chậm !
Mỗi giọt rơi tàn như lệ ngân

 

Mây vắng, trời trong, đêm thuỷ tinh
Linh lung bóng sáng bỗng rung mình
Vì nghe nương tử trong câu hát
Đã chết đêm rằm theo nước xanh.

….

Huy Cận một người bạn tâm giao của Xuân Diệu cùng quê Hà Tĩnh với Xuân Diệu đã viết bài Chiều Xưa nói về Huế như sau :

Buồn gieo theo gió veo hồ,

Đèo cao quán chật, bến đò lau thưa.

Đồn xa quằn quại bóng cờ,

Phất phơ buồn tự thuở xưa thổi về.

 

Ngàn năm sực tỉnh lê thê

Trên thành son nhạt – Chiều tê cuối đầu…

Bờ tre rung động trống chầu,

Tưởng chừng còn vọng trên lầu ải quan,

 

Đêm mơ lay ánh trăng tàn,

Hồn xưa gởi tiếng thời gian, trống dồn.

 

Huy Cận có một thời gian dài sống tại Huế, Huế đối với Huy Cận còn là một quê hương thứ hai nên về sau những bài thơ Huế của ông ta càng rõ nét Huế hơn, chẳng hạn bài Phố Đông Ba như sau :

Phố Đông Ba của tôi ngày bé
Có ông cả Soạn đánh cờ cao
Lắm khi một buổi đi vài nước
Để bạn bè vây nghĩ nát đầu

 

Ông lại đàn hay. Nguyệt tiếng tơ
Hồn ve dắn dỏi dưới trăng mờ
Mòn tay tài tử dăm cung nhấn
Nghe cả trời thu nức nở mưa

Ngoài ra ta cũng nên nhắc đến Nguyễn Bính với tập thơ Mười hai Bến Nước (1942). Dù Nguyễn Bính chỉ ghé Huế có một lần nhưng ông đã để lại nhiều bài nổi tiếng về Huế như : Xóm Ngự Viên, Trời Mưa Xứ Huế v.v…

Lâu nay có một người du khách
Gió bụi mang về xóm Ngự Viên
Giậu độ dây leo suồng sã quá
Hoa tàn con bướm cánh nghiêng nghiêng

….

(Xóm Ngự Viên Nguyễn Bính)

 

Ai cũng biết “mưa xứ Huế” , cái mưa buồn da buồn diết , mưa rả rích , mưa dầm dề ngày này qua ngày khác có khi kéo dài cả tuần…

Trời mưa ở Huế sao buồn thế!
Cứ kéo dài ra đến mấy ngày
Thềm cũ nôn nao đàn kiến đói
Trời mờ ngao ngán một loài mây.

(Trời Mưa ở Huế Nguyễn Bính)

 

Nói về Huế, viết về Huế, làm thơ tả Huế…Không biết có bao nhiêu tác giả thi nhân có những bài về Huế, thơ về Huế , ta không thể đếm được. Để tạm dừng ở đây ta hãy đọc một khúc trong bài nhạc Thiên Thai nổi tiếng của Văn Cao mà ông viết từ ám ảnh sông Hương xứ Huế mà ông có dịp tới thăm mùa thu năm 1940 lúc Văn Cao mới 18 tuổi :

“Tiếng ai hát chiều nay vang lừng trên sóng

Nhớ Lưu Nguyễn ngày xưa lạc tới Đào Nguyên…”.

 

Và trong thơ, với bài thơ “Một đêm đàn lạnh trên sông Huế” của nhạc sĩ và nhà thơ tài danh Văn Cao là một trong những bài thơ đặc sắc viết về Huế và ca Huế trên sông Hương.

….Em cạn lời thôi anh dứt nhạc
Biệt ly đôi phách ngó đàn tranh
Một đêm đàn lạnh trên sông Huế
Ôi nhớ nhung hoài vạt áo xanh …

 

Đây là tiếng đàn trên Sông Hương mà Văn Cao đã cho ta thưởng thức.

Tóm lại Huế là thơ, người ở Huế làm thơ, người xa Huế làm thơ, người đến Huế dù chỉ một lần thôi cũng làm thơ cho Huế. Ở Huế vua quan đều làm thơ, ông hoàng bà chúa đều làm thơ, cho đến những anh đạp xích lô, xe thồ cũng làm thơ cho Huế. Chỉ riêng hình ảnh cô lái đò trên sông Hương cũng đã có không biết bao nhiêu bài thơ hay về Huế.

Riêng tôi cũng có thơ về Huế, cái đẹp của Huế kỳ diệu đến thế kia mà anh học trò xứ Quảng như tôi khi ra Huế đã quên đi cái đẹp Huế mà chỉ chú tâm vào các cô gái Huế diệu dàng quyến rũ , xin hãy đọc bài thơ sau đây của tôi viết về Huế :

— HUẾ XƯA –

(thơ Tôn-Thất Mệnh, http://tonthatmenh.centerblog.net/ )

Đến Huế rồi đôi chân lười biếng lắm

Hồn say say nghĩ toàn chuyện ngây ngô

Tuổi ba mươi mà ngỡ tuổi học trò

Lòng rộn rã tìm em trong phượng đỏ

 

Mà thật vậy ngày xưa tôi ra Huế

Giống chàng khờ xứ Quảng đến Huế thi

Tuổi mười tám dù suy nghĩ điều gì

Cũng không khỏi nghĩ tình em xứ Huế

 

Huế lộng lẫy hay dịu dàng tôi chả biết

Huế của tình yêu hay Huế của cung đình ?

Chỉ một lần đến Huế mộng thư sinh

Là không thoát khỏi chuyện tình xứ Huế

 

Tôi đa tình hay ngây ngô chả biết

Chỉ biết rằng hơi Huế thấm hồn mơ

Có nhiều đêm đợi đến lúc trăng mờ

Lòng thổn thức viết tình ca xứ Huế

 

Chúc quý độc giả và KhoaHocNet một năm 2018 đầy thịnh vượng.

 

Tôn Thất Mệnh , Montreal ngày 25 tháng 4 năm 2013

http://tonthatmenh.centerblog.net/

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s