Đoàn Đức Thanh dịch – Nghiên cứu khoa học về người nghiện mạng Internet: Tiết quá nhiều dopamine gây hại cho não  

Điện thoại thông minh, máy tính, trò chơi điện tử sớm đã trở thành một phần không thể thiếu trong cuộc sống của nhiều người hiện nay. Các thiết bị điện tử này cho chúng ta những lựa chọn giải trí phong phú, mang lại nhiều tiện lợi cho cuộc sống chúng ta. Nhưng thường xuyên bị cuốn vào trong dòng lũ thông tin sẽ rơi vào tình trạng quá tải thông tin. Đối với trẻ thơ và thanh thiếu niên, những thiết bị điện tử thường gây nghiện. Nhiều nghiên cứu chứng minh, chứng nghiện mạng và trò chơi điện tử làm thay đổi cấu trúc và công năng của não bộ. Dưới đây là những nghiên cứu minh chứng.

Lượng dopamine tiết quá nhiều gây hại cho não bộ

Dopamine là chất dẫn truyền thần kinh quan trọng, chủ yếu phụ trách dẫn truyền thông tin hưng phấn [1]. Từ góc độ khoa học thần kinh, kích thích của ái tình hoặc ma túy thường làm cho người ta chìm đắm vào mà khó thoát ra được, nguyên nhân vì chúng làm não bộ tiết quá nhiều dopamine.

Dopamine khiến chúng ta cảm thấy vui sướng, thậm chí chìm trong cơn nghiện. Các nhà khoa học đã sớm nghiên cứu và phát hiện, khi người ta chơi trò chơi thì não bộ cũng tiết ra nhiều dopamine [2]. Bản thân việc chơi trò chơi là một thú vui, vì thế não bộ phóng thích “thông tin vui vẻ” là không có gì lạ. Nhưng việc phóng thích dopamine liên tục kéo dài sẽ làm não bộ chúng ta thay đổi thế nào?

Một nghiên cứu chứng minh, nó làm cho phần nếp nhăn não bên trái bị thay đổi [3]. Nghiên cứu do Đại học Cambridge tiến hành đối với 154 thiếu niên 14 tuổi. Thông qua chụp cộng hưởng từ, nghiên cứu phát hiện thanh thiếu niên thường xuyên chơi điện tử (hơn 9 tiếng hàng tuần) so với người cùng độ tuổi nhưng ít hoặc không chơi điện tử, không chỉ có nhiều thay đổi ở nếp nhăn bụng não trái, khi bị mất điểm trong lúc chơi cũng khiến não bộ của trẻ hoạt động linh hoạt hơn.

Một nghiên cứu khác do nhóm nhà khoa học Hàn Quốc và Mỹ cùng thực hiện, theo đó người tham gia chơi 1h/ngày và kéo dài liên tục 10 ngày, kết quả cho thấy [4], phản ứng của não bộ người chơi điện tử tương tự phản ứng của não bộ khi con nghiện dùng ma túy (xem hình 1)

Hình 1: Sự thay đổi lưu lượng máu trong não tại một số vùng.

Các nhà nghiên cứu dựa vào “Bộ chuẩn đoán nghiện Internet” (IADDQ) và “Tiêu chuẩn chẩn đoán rối loạn nghiện Internet” (IADDC) để chọn 5 người nghiện mạng Internet từ 18 – 22 tuổi tham gia nghiên cứu. Thông qua kỹ thuật quét chuyển vận dopamine đã phát hiện, mức độ chất dẫn truyền thần kinh (dopamine transporter) của bộ não người nghiện mạng có biểu hiện thấp; thể tích và trọng lượng vùng nhăn hai bên cũng thuyên giảm. Kết quả nghiên cứu chứng minh, cơ chế sinh học thần kinh của người nghiện mạng Internet tương tự như bệnh nghiện khác, làm tổn hại não bộ nghiêm trọng.

Thường xuyên dùng điện thoại thông minh vào mạng Internet, chơi trò chơi, tìm kiếm thông tin sẽ làm cho não bộ của chúng ta tiết ra lượng dopamine cao [6]. Nghiên cứu phát hiện, người nghiện mạng Internet trong quá trình dùng mạng thì một bên vùng não giữa tiết dopamine liên tục được kích hoạt.

Tóm lại, một khi quen với tình trạng hoạt động có độ dopamine cao thì sức hấp dẫn trong các hoạt động bình thường khác sẽ thuyên giảm. Có thể ví như khi chúng ta bị thu hút bởi gà rán, khoai tây chiên và sô cô la làm chúng ta không muốn quan tâm đến những khẩu vị khác như bắp cải luộc và nước lọc, dù về lâu dài thì đây là những món có lợi hơn cho sức khỏe.

 

Giảm lượng chất xám trong não

Chất xám trong não tương tự như CPU của não, là chất quan trọng cho khả năng nhận thức.

Ngày càng nhiều chứng cứ chứng minh, nghiện mạng Internet làm suy giảm lượng chất xám trong não [7, 8, 9]. Nghiên cứu của Đại học Giao thông Thượng Hải và Viện Khoa học Trung Quốc đã phát hiện kết cấu não của thanh thiếu niên nghiện mạng Internet có sự thay đổi. Qua so sánh não bộ của 18 thanh thiếu niên nghiện mạng Internet và 15 thanh thiếu niên bình thường, kết quả cho thấy mật độ chất xám trong một số khu vực não bộ của thanh thiếu niên nghiện mạng Internet thấp hơn, trong đó có vùng thùy đảo (insula) và vùng vòng cung vỏ não trước (cingulate cortex) là những vùng liên quan chặt chẽ đến năng lực kiểm soát cảm xúc (xem hình 2).

Hình 2: Mật độ chất xám não bộ của thanh thiếu niên nghiện mạng thể hiện thấp hơn rõ ràng ở vùng não trước bên phải (A), vùng não sau bên phải (B), vùng thùy đảo bên trái (C) và nếp cuộn ngôn ngữ trái (D).

Trong một nghiên cứu khác [9], người nghiên cứu dùng kỹ thuật phân tích hình thái học (VBM) nghiên cứu hình dạng não bộ của 18 thanh thiếu niên nghiện mạng Internet. Nghiên cứu cho thấy xuất hiện tình trạng sụt giảm thể tích chất xám của cả 5 vùng não bộ. Nghiên cứu còn phát hiện lượng chất xám não bộ của những thanh thiếu niên nghiện mạng Internet này có liên quan rõ ràng đến thời gian mà họ nghiện mạng Internet.

Hình 3: (A) Vùng chất xám trong não bộ của thanh thiếu niên nghiện mạng Internet bị thuyên giảm; (B) Thể tích chất xám tại ba vùng não có liên quan với thời gian nghiện mạng Internet.

Những kết quả nghiên cứu này nói cho chúng ta điều gì? Chúng ta có thể nhìn theo hai phương diện. Thứ nhất, khi vỏ não vùng đai (cingulate cortex) của thanh thiếu niên bị tổn hại thì năng lực khống chế tình cảm suy giảm, gây trở ngại trong giao tiếp xã hội. Thứ hai, não vùng trán là vô cùng quan trọng, có vai trò trong lên kế hoạch, quản lý và kiểm soát hành động. Nếu vùng não này của thanh thiếu niên thay đổi thì năng lực kiểm soát ngôn ngữ và hành động cũng thay đổi, biểu hiện cụ thể như thiếu nhẫn nại, dễ nổi nóng, khó tập trung.

 

Giảm sợi chất trắng trong não

Sợi chất trắng trong não có thể ví như dây điện trong não, phụ trách kết nối thông tin giữa các tế bào thần kinh.

Nghiên cứu của Đại học Y khoa An Huy đã phát hiện về thay đổi chất trắng trong não của người nghiện trò chơi điện tử trên Internet. Nghiên cứu thực hiện đối với 17 thanh thiếu niên từ 13 – 19 tuổi, trong đó có 13  nữ và 4 nam. Nhìn chung, suy giảm chất sợi trắng có thể xuất hiện giữa hai bán cầu não trái và phải, cũng có thể xảy ra ở một bên bán cầu não, cũng có thể xảy ra ở vùng có chức năng nhận thức, hoặc ở vùng não đảm nhiệm chức năng về cảm xúc.

Suy giảm chất sợi trắng kéo theo giảm tốc độ dẫn truyền tế bào thần kinh, thậm chí gây rối loạn làm sụt giảm sức ghi nhớ và rối loạn năng lực cảm xúc.

 

Giảm độ dày vỏ não

Độ dày vỏ não là một chỉ số đo lường kết cấu chất xám não bộ.

Theo nghiên cứu của Đại học Seoul đối với 15 thanh thiếu niên nghiện mạng Internet thông qua đo lường độ dày vỏ não trán ổ mắt (orbitofrontal cortex). Kết quả nghiên cứu cho thấy, độ dày của vỏ não trán ổ mắt thanh thiếu niên nghiện mạng Internet thấp hơn so với thanh thiếu niên nhóm bình thường (xem hình 4). Do phần trán liên quan đến nhiều chức năng nhận thức cấp cao, vì thế vấn đề này kéo theo sụt giảm khả năng nhận thức.

Hình 4: Đối chiếu độ dày vỏ não của thanh thiếu niên nghiện mạng Internet và thanh thiếu niên bình thường; vùng màu đỏ: độ dầy vỏ não của thanh thiếu niên nghiện mạng Internet so với thanh thiếu niên bình thường; vùng màu xanh: độ dày vỏ não của thanh thiếu niên bình thường lớn hơn của thanh thiếu niên nghiện mạng Internet.

 

Gây tác động xấu đối với khả năng nhận thức

Nghiện mạng Internet và trò chơi điện tử làm ảnh hưởng xấu đối với khả năng nhận thức của não. Có nghiên cứu chứng minh, người nghiện mạng Internet nhạy cảm đối với khen thưởng và không nhạy cảm đối với tổn hại, điều này giải thích tại sao họ có thể duy trì hành vi và trở thành con nghiện [12]. Nghiên cứu này do Đại học Sư phạm Chiết Giang và Đại học Reading Anh quốc cùng thực hiện, người tham gia thực nghiệm gồm 16 người nghiện Internet ở độ tuổi từ 18 – 24 tuổi và 15 người tham gia đối chiếu ở độ tuổi 19 – 25 tuổi. Một nghiên cứu khác thực hiện đối với 18 người nghiện trò chơi trực tuyến ở độ tuổi 16 – 22 tuổi cho thấy, có sự khác thường trong hoạt động thần kinh của người nghiện mạng Internet [13].

Đối với trẻ em và thanh thiếu niên hiện nay, ngay từ khi sinh ra đã khó tránh phải tiếp xúc với các loại thiết bị điện tử. Việc dùng quá độ các loại thiết bị điện tử sẽ gây những ảnh hưởng xấu đối với não bộ, vậy làm cách nào chúng ta có thể giảm thiểu những ảnh hưởng bất lợi này?

Trước tiên có thể tham khảo kiến nghị của Hội khoa học trẻ em Mỹ:  Đối với trẻ sơ sinh thì phải hoàn toàn cách ly với thiết bị điện tử, đối với trẻ từ 3 – 5 tuổi, mỗi ngày có thể cho sử dụng một tiếng; đối với thanh thiếu niên từ 6 – 18 tuổi, mỗi ngày có thể dùng hai tiếng.

Thứ hai, cha mẹ cần hướng dẫn trẻ cách dùng thiết bị điện tử hợp lý, ví dụ khuyến khích trẻ dùng vào việc hỗ trợ học tập. Ngoài ra, phụ huynh nên cho trẻ tham gia nhiều hơn trong các hoạt động ngoài trời và giao tiếp xã hội, để trẻ cảm thụ được các hình thức giải trí đa dạng.

Cuối cùng, đối với những trẻ có biểu hiện tốt thì cần biểu dương cụ thể. Đối với trẻ biểu hiện không tốt thì không được thỏa hiệp, dung túng. Có thể nhắc nhở nhẹ nhàng, làm sao để trẻ tiếp thu, để có thể trao đổi được với trẻ, giúp trẻ ý thức được nguy hại của những hành vi này và thay thế bằng lựa chọn hữu ích, từ đó trẻ có ý thức thay đổi mô thức hành vi của bản thân.

 

Tham khảo: 

1.https://en.wikipedia.org/wiki/Dopamine.

2.Koepp, M. J., Gunn, R. N., Lawrence, A. D., Cunningham, V. J., Dagher, A., Jones, T., … & Grasby, P. M. (1998). Evidence for striatal dopamine release during a video game. Nature, 393(6682), 266-268.

3.Kühn, S, A Romanowski, C Schilling, R Lorenz, C Mörsen, N Seiferth, T Banaschewski, et al. “The Neural Basis of Video Gaming.” Translational Psychiatry 1 (2011): e53. doi:10.1038/tp.2011.53.

4.Han, Doug Hyun, Nicolas Bolo, Melissa A. Daniels, Lynn Arenella, In Kyoon Lyoo, and Perry F. Renshaw. “Brain Activity and Desire for Internet Video Game Play.” Comprehensive Psychiatry 52, no. 1 (January 2011): 88–95. doi:10.1016/j.comppsych.2010.04.004.

5.Hou, Haifeng, Shaowe Jia, Shu Hu, Rong Fan, Wen Sun, Taotao Sun, and Hong Zhang. “Reduced Striatal Dopamine Transporters in People with Internet Addiction Disorder.” Journal of Biomedicine & Biotechnology 2012 (2012): 854524. doi:10.1155/2012/854524.

6.Horstman, Judith. The Scientific American Brave New Brain. San Francisco, CA: Jossey-Bass, 2010: p58.

7.Weng, Chuan-Bo, Ruo-Bing Qian, Xian-Ming Fu, Bin Lin, Xiao-Peng Han, Chao-Shi Niu, and Ye-Han Wang. “Gray Matter and White Matter Abnormalities in Online Game Addiction.” European Journal of Radiology 82, no. 8 (August 2013): 1308–1312. doi:10.1016/j.ejrad.2013.01.031.

8.Zhou, Yan, Fu-Chun Lin, Ya-Song Du, Ling-di Qin, Zhi-Min Zhao, Jian-Rong Xu, and Hao Lei. “Gray Matter Abnormalities in Internet Addiction: A Voxel-Based Morphometry Study.” European Journal of Radiology 79, no. 1 (July 2011): 92–95. doi:10.1016/j.ejrad.2009.10.025.

9.Yuan, Kai, Wei Qin, Guihong Wang, Fang Zeng, Liyan Zhao, Xuejuan Yang, Peng Liu, et al. “Microstructure Abnormalities in Adolescents with Internet Addiction Disorder.” Edited by Shaolin Yang. PLoS ONE 6, no. 6 (June 3, 2011): e20708. doi:10.1371/journal.pone.0020708.

10. Lin, Fuchun, Yan Zhou, Yasong Du, Lindi Qin, Zhimin Zhao, Jianrong Xu, and Hao Lei. “Abnormal White Matter Integrity in Adolescents with Internet Addiction Disorder: A Tract-Based Spatial Statistics Study.” PloS One 7, no. 1 (2012): e30253. doi:10.1371/journal.pone.0030253.

11.Hong, Soon-Beom, Jae-Won Kim, Eun-Jung Choi, Ho-Hyun Kim, Jeong-Eun Suh, Chang-Dai Kim, Paul Klauser, et al. “Reduced Orbitofrontal Cortical Thickness in Male Adolescents with Internet Addiction.” Behavioral and Brain Functions 9, no. 1 (2013): 11. doi:10.1186/1744-9081-9-11.

12. Dong, Guangheng, Yanbo Hu, and Xiao Lin. “Reward/Punishment Sensitivities Among Internet Addicts: Implications for Their Addictive Behaviors.” Progress in Neuro-Psychopharmacology & Biological Psychiatry 46 (October 2013): 139–145. doi:10.1016/j.pnpbp.2013.07.007.

  1. Yuan, Kai, Chenwang Jin, Ping Cheng, Xuejuan Yang, Tao Dong, Yanzhi Bi, Lihong Xing, et al. “Amplitude of Low Frequency Fluctuation Abnormalities in Adolescents with Online Gaming Addiction.” Edited by Krish Sathian. PLoS ONE 8, no. 11 (November 4, 2013): e78708. doi:10.1371/journal.pone.0078708.

 

Đoàn Đức Thanh (dịch)

Nguồn:

http://china.caixin.com/2017-06-23/101104942.html

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s