Leonard Cohen/ Nghiêm Phương Mai dịch – Lời cuối-Chỉ là một lời cầu nguyện

ensoLời cuối_Chỉ là một lời cầu nguyện

Leonard Cohen

(1934 – 2016)

Tôi đang nhìn qua giấc mơ

Khi tự thấy bản thân mình

đang nhìn qua các giấc mơ của mình

đang nhìn qua các giấc mơ của mình

và vòng vòng và vân vân

cho đến khi cạn kiệt

trong thao tác bí ẩn

của giãn nở và co thắt

thở ra thở vào cùng một lúc

rồi tự nhiên biến mất dạng

lên từ hậu môn của chính mình ¹

Tôi làm như thế cả 30 năm

nhưng vẫn cứ quay về

để cho bạn biết nó khó chịu dường bao

Nay tôi đang ở đây lúc cuối bài ca

Cuối lời cầu nguyện.

Đám tro cuối cùng rồi cũng tan rã

đúng y như chúng phải là

Các sợi dây xích đã từ từ

Rơi theo các mỏ neo

Xuống tận đáy biển

Đó chỉ đơn thuần là một bài ca,

chỉ là một lời cầu nguyện

Cám ơn Các Thầy

Cám ơn Mọi Người.

Trích :

Book of Longing © 2006 Leonard Cohen

Xem Libretto phổ nhạc bởi Philip Glass, World Premiere, tháng Sáu, 2007, Luminato Festival, Toronto, Canada

Bản dịch ©2016 Nghiêm Phương Mai

¹ Câu này khá khó chuyển ngữ vì rất đa nghĩa với một cụm từ thú vị. Thú vị vì một mặt nó gợi lên hình ảnh của vòng ‘enso’, biểu tượng của sự Đốn Ngộ trong ‘shodo’, thư pháp Thiền tông Nhật bản, đồng thời cũng vẽ lên cái vòng tròn tượng trưng cho sự vĩnh cửu trong hình ảnh con rắn cắn hay nuốt đuôi của nó trong các nền văn minh cổ, trong triết học và cái ý nghĩa trong phân tâm học (xem ‘The Psychotic Core’ © 1993-2004, Michael Eigen).

Hình ảnh chu kỳ hay vòng tròn còn được diễn đạt trong các câu đầu của bài thơ, theo ý niệm vòng luân hồi của Phật giáo vốn dĩ xem cuộc đời là một giấc chiêm bao đầy ảo tưởng cho đến khi ta đã ‘đáo bỉ ngạn’, bước được ‘sang bờ bên kia’.

Mặt khác, nó thể hiện tính hài hước, tự trào cố hữu của nhà thơ: khi sử dụng một từ ngữ rất gợi hình về một bộ phận thân thể vừa riêng tư,lại vừa thường được xem là tiêu cực, nay lại được gắn liền với sự nghiêm túc trong việc hành thiền; nhà thơ vừa hài hước về cái asshole, cái ‘thằng tôi mắc dịch’ của mình, vừa diễu cợt về sự gắng sức nhọc công của bản thân để đạt đến sự đốn ngộ trong Thiền môn với ý tưởng quay về theo hạnh Bồ tát.

Mong rằng cách dịch cụm từ như trên tuy theo nghĩa đen vẫn thể hiện được ý nghĩa thâm trầm của nó trong ngữ cảnh của bài thơ. Hãy xem đây như là một trò đùa chữ nghĩa của chính nhà thơ khi nói lời cuối (trước 10 năm!), trước khi buông thỏng dây neo rơi sâu xuống biển ( Nước là biểu tượng của sự chết trong Sách Cựu Ước của dân Do Thái), để rời bỏ cõi trần gian này vào ngày 7 tháng 11, 2016 vừa qua.

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s