Phạm hy Sơn – Con Người Việt Nam (tiếp theo)

treemvietnamBốn yếu tố chính bảo tồn nòi giống và văn hoá Việt Nam :

I- Lòng Yêu Nước của Người Việt Nam: Tình thương yêu và bảo vệ nòi giống của người Việt rất cao, họ coi tất cả mọi người như anh em cùng một cha một mẹ sinh ra . Huyền thoại con Rồng cháu Tiên làm người Việt tự hào về dòng dõi cao quý của mình và câu chuyện một mẹ sinh trăm con cho người ta biết tất cả mọi người trong nước là anh em ruột thịt, cùng một dòng giống nên phải thương yêu, đùm bọc, bảo vệ nhau .

Từ tinh thần ấy, người Việt gọi nhau là đồng bào có nghĩa là cùng trong một bọc do một mẹ sinh ra . Nên ngay từ buổi đầu dân tộc chúng ta đã sớm có những câu tục ngữ, ca dao kêu gọi, nhắc nhở lòng yêu nước, nhắc nhở bổn phận đối với giống nòi còn lưu truyền tới ngày nay :

  • Khôn ngoan đối đáp người ngoài,

Gà cùng một mẹ chớ hoài đá nhau .

– Bầu ơi thương lấy bí cùng,

Tuy rằng khác giống nhưng chung một giàn.

  • Nhiễu điều phủ lấy giá gương,

Người trong một nước phải thương nhau cùng .

Hay : – Máu chảy ruột mềm,

  • Chị ngã em nâng .

Lúc bình thường, những câu nói trên là những lời khuyên bảo, dạy dỗ, nhắc nhở lòng yêu nước, yêu thương đồng bào ruột thịt . Nhưng trong cơn nguy biến, giống nòi bị họa xâm lăng, những câu ấy trở nên những lời hiệu triệu, những bản hịch xuất quân !

Có người cho rằng câu :’’ Nhiễu điều phủ lấy giá gương, Người trong một nước phải thương nhau cùng “ xuất hiện vào thời Hai Bà Trung . Đó là lời kêu gọi phát ra từ dân chúng hay đó là lời hiệu triệu của hai vị nữ anh hùng dân tộc ? Chúng ta nhớ lại vì quan quân nhà Hán cai trị tàn bạo nên khi ngọn cờ đào được Hai Bà phất lên thì từ khắp nơi 60.000 anh hùng hào kiệt tụ về và chỉ trong vài tháng đất nước thu hồi độc lập . Thời ấy dân tộc ta dân số có khoảng 900 ngàn mà có tới 60.000 nghĩa sĩ tòng quân thì lòng yêu nước cao tới mức nào .

Cũng vì lòng yêu nước, thương nòi giống mà tướng Trần bình Trọng “”Thà làm quỉ nước Nam, không them làm vua đất Bắc “, anh hùng Nguyễn thái Học và các đồng chí của ông biết trước cuộc khởi nghĩa chống Pháp thất bại nhưng vẫn làm, hàng trăm người hiên ngang chọn lấy cái chết để nêu gương và chuyển tiếp lòng ái quốc cho các thế hệ sau .

Đọc lịch sử Việt thời bắc thuộc, dân tộc ta có biết bao cuộc nổi dậy chống xâm lăng, người này thất bại người khác đứng lên . Sách vở chỉ ghi lại những cuộc nổi dậy chống quân Tàu xâm lược của bà Trưng, bà Triệu, Lý Nam Đế, Triệu quang Phục, Phùng Hưng . . . mà không ghi những cuộc nổi dậy nhỏ khác tuy không đạt được kết quả lớn lao nhưng chứng tỏ người Việt không bao giờ chịu khuất phục trước kẻ thù .

Chúng ta hãy xem từ năm 100 sau Công Nguyên đến năm 184, trong 84 năm ấy có tất cả 6 cuộc khởi nghĩa, trung bình 14 năm 1 lần làm cho kẻ thù phương bắc khó lòng đồng hoá nổi người Việt. Đặc biệt cuộc khởi nghĩa năm 136 bắt đầu ở huyện Tượng Lâm rồi bùng lên ở Giao Chỉ, Cửu Chân chấn động kinh đô Lạc Dương bên Tàu . Nhà Hán định cử 40.000 quân đi đánh dẹp nhưng thấy khó thắng đành phải hoà giải ( Lê mạnh Hùng, Nhìn lại sử Việt, Q1, trg 130) .

Trong 81 năm bị Pháp đô hộ (1864-1945) cũng vậy, những cuộc khởi nghĩa liên tục xẩy ra do lòng yêu nước của người Việt được những vị anh hùng Nguyễn trung Trực, Thiên hộ Dương, Hàm Nghi, Duy Tân, Phan đình Phùng, Nguyễn thiện Thuật, Đề Thám, Phan bội Châu, Phan châu Trinh, Tăng bạt Hổ, Trần quý Cáp, Lương ngọc Quyến, Nguyễn thái Học . . . lãnh đạo làm người Pháp không mấy khi được yên ổn để bóc lột dân bản xứ và thi hành chính sách đồng hoá của họ . Sử sách Tàu thời xưa ghi lại rằng khi quân xâm lược đến, người Việt chạy tản mát vào rừng rồi từ từ họ tổ chức đánh trả .

Và dù có phải tạm sống dưới sự cai trị của kẻ xâm lăng người ta cũng không bao giờ chịu khuất phục . Họ luôn luôn tìm cách chế nhạo và chống đối ngấm ngầm ! Thời bắc thuộc có rất nhiều câu ca dao phản kháng, chống đối còn để lại tới ngày nay :

– Băm bầu, băm bí, băm chị thằng Ngô, băm cô cái ả .

Đó là lời nguyền rủa quan quân Tàu sang cai trị nước ta, cái ả đây là những cô gái ham tiền, ham lợi lấy chồng Tàu :

  • Thằng Ngô con đĩ .
  • Tham giàu lấy phải thằng Ngô,

Đêm nằm như thể cành khô chọc vào .

Thời Pháp thuộc thì :

  • Anh đấng làm trai nam nhơn chí khí,

Em đấng làm gái em chẳng biết suy :

Lấy Tây, lấy Chệt làm gì,

So bề nhơn nghĩa ai bì An Nam !

Chẳng những kẻ đi lấy kẻ thù của dân tộc bị chửi rủa mà cha mẹ, họ hàng cũng bị đồng bào chê bai, khinh ghét .

Tinh thần bảo vệ nòi giống rất mạnh đã có từ ngàn xưa rồi . Nhờ vậy chúng ta vẫn giữ được dòng máu Việt, tiếng Việt, văn hoá Việt dù trong bất cứ hoàn cảnh khó khăn nào .

II- Tổ Chức Gia Đình Việt Nam : Gia đình người Việt được tổ chức rất chặt chẽ, gắn bó nhờ lòng tôn kính, tình thương yêu và sự hy sinh vô bờ bến cho nhau . Trên hết là tổ tiên được tôn thờ, ông bà cha mẹ được kính trọng . Con cái phải vâng lời cha mẹ, em phải vâng lời anh chị .

gia-dinh-viet-ngay-ay-bay-gioNếp sống tôn ti, trật tự ấy được biểu lộ qua ngôn ngữ dùng để qui định rất tỉ mỉ, rõ rang vị trí (vai vế) của mỗi người trong gia đình và rộng hơn là trong gia tộc . Hàng ông bà có ông bà nội, ông bà ngoại; hàng cha mẹ có cha mẹ ruột, cha mẹ chồng hay cha mẹ vợ; hàng con có con ruột, con dâu, con rể; cháu có cháu nội, cháu ngoại, chắt . . . ; ngang với cha mẹ có bác, chú, cậu, mợ, cô dì, thím . So ngôn ngữ dùng trong gia đình thì tiếng Anh hay tiếng Pháp không chỉ định rành mạch bằng tiếng Việt . Thí dụ cha mẹ vợ hay cha mẹ chồng họ dùng father-in-law hay motherin-law (Pháp: bau père hay belle mere), chú, bác tức anh hay em của bố, mẹ đều là uncle (oncle), cô, dì, mợ, thím là aunt (tante) . Nếu chúng ta nghe người Mỹ nói “my aunt “ (Pháp: ma tante) chúng ta không biết họ nói về cô, dì, mợ hay thím của họ . Ngoài ra, sự xưng hô trong gia đình hay họ hàng người Việt rất tôn ti và đúng phép, không thể dùng tôi (tao), mày tức “ngộ – lị “ như người Trung Hoa, “me – you” như người Mỹ, “moi – toi” như người Pháp . . . dùng như vậy đối với người Việt là hỗn xược, bất kính đối với người trên hay bất nhã với người ngang hàng .

Đối với người trên khi nói chuyện phải có tiếng “thưa” đi trước mới lễ phép như thưa ông, thưa bà, thưa cha, thưa mẹ, thưa chú, thưa bác . . . , với anh hay chị thì xưng em . Đặc biệt trong gia tộc có những người hàng anh chị, thậm chí vai cha chú hay ông bà lại nhỏ tuổi hơn những người ở vai em hay con cháu . Lắm khi những người này còn bế ngửa hay vài ba tuổi nhưng người dưới dù tóc trên đầu đã bạc vẫn phải theo tôn ti mà cư xử, xưng hô bằng anh, chú, bác, cô, chị . . . cho phải đạo . Điều này khác với người Tàu, anh em con chú, bác ai nhiều tuổi hơn thì được là anh .

Trong dòng họ, theo phong tục người trưởng họ theo cha truyền con nối là cao hơn hết . Ông ta ngoài việc phụng thờ tổ tiên, giữ gìn ruộng vườn hương hoả còn đóng vai trò một quan toà trong việc phân xử những tranh chấp, bất hoà giữa những người trong gia tộc trên tinh thần hoà giải, hay thi hành kỷ luật với những phần tử phá hoại gia phong, xúc phạm đến ông bà, tổ tiên . Những tranh chấp trong gia tộc mà người trưởng họ hay cao hơn là Hội Đồng Gia Tộc không hoà giải được mới đưa vụ việc ra trước cửa quan . Đó là một chuyện xấu xa người ta không muốn xẩy ra không những vì gây chia rẽ, thù hằn gữa những người trong dòng họ mà còn gây tiếng xấu chung vì bị người ngoài chê cười . Nên chuyện kiện tụng giữa những người trong cùng một họ ít khi xẩy ra .

Trong gia đình thì quyền hành được thi hành tuyệt đối, đó là tập trung trong tay cha mẹ . Theo đạo Nho, người chồng là chủ gia đình, là sở hữu chủ không những tất cả của cải mà cả tính mệnh của vợ con . Người chồng có thể bán vợ, cho vợ, bỏ vợ không cần lý do, nhất là các loại tì thiếp thì còn tệ hơn nô lệ; đối cới con cái, người cha có thể bán, đánh đập hay giết chết mà không bị ghép tội .

Phong tục Việt Nam khác hẳn, người vợ cùng với chồng là sở hữu chủ tài sản chung . Hơn thế nữa, người vợ theo tập quán nắm giữ tiền bạc và lo việc mua bán trong gia đình . Chỉ những khi chi tiêu lớn như mua nhà cửa, ruộng đất, tạu trâu bò thì mới cần có quyết định của người chồng . Nếu chẳng may người cha chết thì người mẹ nắm quyền chủ gia đình trong việc dạy bảo, định đoạt việc dựng vợ gả chồng, phân chia tài sản . Con cái có bổn phận phải tuân theo, không được trái lời . Với người Trung Hoa thì trái hẳn, chồng chết người vợ phải lệ thuộc vào con : “ Tại gia tòng phụ, xuất giá tòng phu, phu tử tòng tử “(ở nhà thì theo cha, lấy chồng thì theo chồng, chồng chết thì theo con ) .

Nếu cả cha lẫn mẹ đều mất sớm thì quyền ấy thuộc về ngưới anh hay chị lớn, các em có bổn phận phải nghe theo và trong anh chị em người nào sanh sau phải nghe lời người sanh trước theo tôn ti trong gia đình .

Nhìn vào hình thức tổ chức thì thấy cá nhân người dưới bị áp chế nặng nề nhưng thực tế cha mẹ hay người anh, người chị ít khi dùng quyền hành để đàn áp người dưới . Mọi sự đối xử đều đặt trên tình thương yêu và quyền lợi chung hay lợi ích của những cá nhân trong gia đình . Do đó một gia đình phải hiểu là một toàn thể, một khối hợp nhất mọi người hoà tan vào đó tạo thành . Vì thế mà cha mẹ yêu thương, hy sinh cho con cái; anh chị hy sinh cho các em không nề hà điều gì kể cả bản thân của họ và ngược lại con, em cũng vậy . Có những người chị vì cha mẹ mất sớm lo nuôi nấng, xây dựng gia đình cho các em xong thì đã lớn tuổi không còn lập gia đình được nữa đành chịu lỡ thì ở vậy suốt đời . Nên chúng ta thấy gia đình Việt Nam không phải do những cá nhân cộng lại như: 2+1 = 3 theo quan niệm của người phương Tây mà 2+1 hay 2+10 cũng chỉ là MỘT mà thôi . Tinh thần gắn bó ấy được diễn tả qua câu ngạn ngữ :” Thà chết một đống hơn sống một người “.

Vì gia đình và tôn tộc được tổ chức chặt chẽ như vậy nên người ta bảo vệ được truyền thống của gia đình, dòng họ . Những ảnh hưởng bên ngoài bị chặn ngay tại trước cửa với câu : ”Nhập gia tùy tục”, những người đến với họ phải phải theo nề nếp có sẵn của họ .

Do đó chúng ta thấy không dễ cho những phong tục, tập quán hoàn toàn xa lạ từ Trung Hoa hay từ Pháp lọt được vào gia đình, xã hội Việt Nam nói gì đến chuyện đồng hóa .

(Còn tiếp)

(Trích trong Người Việt Chúng Ta )

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s