Yên Chi – TUYỆT TÁC MỸ SƠN

thanh dia my sonNhư một ánh hào quang của quá khứ, vượt qua mọi thử thách khắc nghiệt của thời gian, khu đền tháp Mỹ Sơn vẫn tỏa sáng bởi một vẻ đẹp đặc biệt- vẻ đẹp của một kiệt tác.

Nằm cách thành phố du lịch Đà Nẵng gần 70km và cách đô thị cổ Hội An khoảng 45km, khu đền tháp này vốn là một trung tâm tôn giáo và văn hóa của người Chăm cổ được xây dựng suốt từ thế kỷ thứ IV đến thế kỷ XIII khi kinh đô của vương quốc Chămpa đóng ở gần đó, vùng Trà Kiệu và Đồng Dương. Khi còn nguyên vẹn, khu thánh địa này có hơn 70 công trình đền tháp, lăng mộ của các vị vua và tu sỹ cao cấp.

Với chất liệu là gạch nung và đá sa thạch, những nghệ nhân, thợ khéo người Chăm cổ đã tạo nên một quần thể kiến trúc quy mô lớn và hết sức độc đáo. Cho đến nay, sự tinh xảo của những bức phù điêu bằng đá, hay bằng gạch được chạm khắc thẳng vào các công trình kiến trúc vẫn khiến các nhà nghiên cứu kinh ngạc; hay loại vật liệu để kết dính các viên gạch Chăm để tạo nên những khối xây vững chắc khiến cho các đền tháp này đứng vững suốt hơn một nghìn năm qua vẫn là một bí ẩn chưa có lời giải đáp…

Dù ảnh hưởng sâu sắc của Ấn Độ giáo và được xem là một biến thể Đông Nam Á của dòng kiến trúc tôn giáo này nhưng tại đây vẫn có những công trình thờ Phật giáo bởi từ khoảng thế kỷ thứ X trở đi, Phật giáo Đại thừa có ảnh hưởng sâu sắc đối với cư dân Chămpa. Tuy nhiên, đối tượng được thờ cúng ở Mỹ Sơn chủ yếu vẫn là thần Siva hoặc bộ Linga (cũng là biến thể của Siva)- vị thần bảo hộ của các dòng vua Chămpa. Bhadrésvara, vị vua đã sáng lập dòng vua đầu tiên của vùng Amaravati vào cuối thế kỷ 4 được tôn thờ tại đây, kết hợp với tên thần Siva, trở thành tín ngưỡng chính thờ thần – vua và tổ tiên hoàng tộc của người Chăm.

Tại thánh địa Mỹ Sơn, các đền tháp được chia thành nhiều cụm, tuy có nhiều phong cách khác nhau do được xây dựng ở nhiều thời kỳ, nhưng nói chung đều tuần thủ cùng một nguyên tắc. Mỗi cụm tháp gồm có một ngôi tháp- đền thờ chính (Kalan), bao quanh bằng những ngôi tháp nhỏ hoặc công trình phụ. Ngôi đền chính tượng trưng cho núi Meru – trung tâm vũ trụ, là nơi hội tụ của thần linh và thờ thần Siva. Các đền phụ (miếu phụ) thờ các vị thần trông coi hướng trời. Ngoài ra còn có những công trình phụ là những ngôi tháp thường có mái lợp ngói, là nơi khách hành hương sửa lễ hay cất giữ đồ tế lễ. Các đền thờ chính ở đây đều không có cửa sổ, chỉ các công trình tháp phụ mới có.

Mỗi ngôi đền tháp ở Mỹ Sơn đều có 3 bộ phận chính: đế tháp, thân tháp và mái tháp, trong đó, đế tháp tượng trưng cho thế giới trần tục; thân tháp tượng trưng cho thế giới tâm linh, nơi con người có thể tiếp xúc với tổ tiên và hoà nhập với thần linh; còn mái tháp tượng trưng cho thế giới thần linh, thường có ba tầng, thu hẹp dần lên phía đỉnh.

Khu đền tháp Mỹ Sơn từng bị quên lãng hàng thế kỷ, mãi đến cuối thế kỷ XIX mới được phát hiện và nghiên cứu. Nhưng trong thời gian chiến tranh, nhiều công trình đã bị bom đạn phá hủy. Cho đến nay, hầu như đền tháp tại đây không còn công trình nào nguyên vẹn, nhưng chúng vẫn là những di sản vô giá của quá khứ, và là cứ liệu lịch sử để tìm hiểu quá trình phát triển của nghệ thuật Chăm cổ.

Sức hấp dẫn đặc biệt của nghệ thuật kiến trúc và điêu khắc Chăm xuất phát từ nhiều yếu tố nhưng có thể nói, ngoài sự ảnh hưởng sâu sắc của Ấn Độ giáo, thì tính bản địa và sự sáng tạo riêng là một yếu tố đặc biệt quan trọng. Bởi vậy, năm 1999, trong kỳ họp lần thứ 23 tại Marrakesh (Maroc), khu đền tháp Mỹ Sơn đã được UNESCO chọn là một trong các Di sản Văn hóa thế giới theo tiêu chí 2: “như là một ví dụ điển hình về trao đổi văn hoá”, và theo tiêu chí 3: “như là bằng chứng duy nhất của một nền văn minh châu Á đã biến mất”.

Nhưng Mỹ Sơn đã không hề biến mất. Kiệt tác này đã, đang và vĩnh viễn vẫn là một di sản vô giá của Việt Nam và của chung nhân loại./.

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s