Bùi Xuân Đán – Cây Lan Trần Đăng Khôi

Cây lan Trần đăng Khôi_html_m5b33127dCách đây mấy năm anh Ngô Tạo , một hội viên trẻ tuổi có đề nghị với tôi là nên lập một trang cho hội Hoa Lan VN trên Facebook. Đề nghị thực là hữu lý và thiết thực , nhưng khi hỏi anh có thể phụ trách đuợc không? Anh ngần ngại vì việc nhà, việc sở nên không kham nổi, mãi đến 4 năm sau Nguyễn Duy một hội viên rất trẻ xung phong đứng ra đảm trá ch việc này.

Và từ đó , như một thói quen không thể thiếu sáng sáng tôi vào trang Facebook , để tìm một thang thuốc bổ cho bộ óc già nua lẫn cẫn. Nhờ trang Facebook này , tôi đuợc biết rõ những tin tức không vui, không đẹp từ quê nhà, nhất là tâm tư, suy nghĩ của các bạn trẻ về thời cuộc, về thế nuớc lòng dân truớc hiểm hoạ xâm lăng mà ai ai cũng phải bận tâm suy nghĩ.

Nhưng cũng nhờ vào đó mà tôi đã đuợc biết nhiều ngừoi, biết thêm nhiều cây lan hiếm quý. Suy diễn theo câu ngạn ngữ : “ Già đuợc bát canh, trẻ đuợc manh áo mới “, từ ngày có trang Hoa lan Việt Nam trên Facebook , thỉnh thoảng tôi đuợc huởng một bát canh ngon ngọt. Đó là những bông lan lạ lùng thuợng đế đã ban cho quê huơng của chúng ta và cũng là bát canh mà các bạn trẻ quê nhà đã dành cho tôi.

Sáng nay tôi tưởng như không cần đến bữa điểm tâm nữa , bởi vì anh Trần khởi Đăng hay Trần Đăng Khôi đã bỏ lên trang Facebook mấy tấm hình của một cây lan khác lạ để hỏi tên khoa hoc :

Cây lan Trần đăng Khôi_html_m4b3155f8Cây lan Trần đăng Khôi_html_m5b33127d

Thoạt nhìn qua, hình như tôi đã thấy ở đâu đó. Bông hoa trông từa tựa hình như một giống Collabium (Pham hoàng Hô :Liên Thiệt, Trần Hợp :Cô lý ) hay là Thescotele ( PHH : Bào thục, Trần Hợp Lan : củ chén )nào đó.

Thecostele alata
Thecostele alata
Collabium simplex
Collabium simplex

Bụng tuy thấy hơi cồn cào, vì ly cà phê sáng chưa cho tôi đủ nhiệt luợng, nhưng tôi vẫn chưa rời máy tính , đôi mắt vẫn còn dán vào hình ảnh cây- lá , tôi thấy hoàn toàn không phải. Cây lan trong ảnh của anh Khôi là một loài lan đất, thân cao và cây lá ruờm rà còn cây Collabium simplex chỉ có một vài lá mọc sát đất mà lại có đốm, còn cây Thecostele alata lại là một giống phong lan hoa mọc từng chùm buông rủ xuống.

Chưa chịu bó tay , tôi vào mục Lan Rừng từ A-Z trong máy điện toán cá nhân để tìm tung tích cây lan lạ của anh Khôi . Bỏ qua những loài lan thông thuờng đã quá quen thuộc, tôi lục tìm những tên xạ lạ .

Sực nhớ rằng cách đây không lâu tôi đã thấy hình ảnh cây lan này ở đâu đó và may thay trong vần P , hình ảnh một cây rất giống : Plocoglottis bokorensis (Gagnep.) Seidenf. 1979 do anh Nguyễn vũ Khôi Giám đốc Chuơng trình bảo vệ các giống thú ( WAR= Wildlife at Risk ) đã tìm thấy ở Phú Quốc.

Cây lan Trần đăng Khôi_html_46ae7298Cây lan Trần đăng Khôi_html_324cba9bMuốn cho chắc ăn, tôi bèn gửi mấy tấm ảnh của anh Khôi cho Tiến sĩ Leonid Averyanov, một chuyên gia hàng đầu về lan Á châu để xin xác nhận. Chắc là vào lúc rảnh rỗi nên chỉ vài giờ sau đã có hồi đáp và ông đã cho tôi một lô những dữ kiện về cây lan này.

Trong lá thư sau này, anh Trần đăng Khôi gửi cho tôi trên 50 tấm hình chi tiết, anh cho biết đã lấy ở rừng thuộc thôn Hòa Bình, Thị trấn D’ran, Huyện Đơn Dương, tỉnh Lâm Đồng.

Sau đây là phần bổ túc các chi tiết của cây lan và những dữ kiện chi tiết của Giáo sư Leonid Averyanov gửi cho tôi để tiện cho việc nghiên cứu sau này:

Mô tả : Đia lan cao từ 80- 1th 50 , lá 9-10 chiếc dài 12 phân , rộng 3 phân ,chùm hoa cao 40-50 phân mọc ở ngọn cây đã rng lá , hoa 10-15 chiếc to 3 phân ,huơng thơm nhẹ, nở vào mùa Hạ và lâu tàn (20-25 ngày ) .

Nơi mọc : Leonid Averyanov và Nguyễn tiến Hiệp tìm thấy tại Krong Bong, Đắc lắc năm 2000 và , Khánh lê, Khánh Hòa năm 1995. Đồng nai . Nguyễn vũ Khôi thấy tại Phú Quốc và Trần đăng Khôi tại Lâm Đồng .

Dear Dang,

Please, find below list of localities available in Indochina:

Studied specimens. CAMBODIA: Siem Reap province, Angkor Thom district, vicinities of Siem Reap City, ancient ruins of Angkor Vat, 15.12.2008, Kurzweil s.n. (RUPP?). LAOS: Khammouane province, Boualapha district, Thong Sam village, Hin Nam No National Protected Area, Pu Pha Song Mt., around point 17°35’13.2”N 105°47’49.8”E, 500–1000 m, 09.03.2013,Averyanov, Hiep, Lamxay, Khang, The, Lorphengsy LA-VN 284 (CPC!, LE!, NHOL!, NUOL!). VIETNAM: Dak Nong province, Dak Glong district, Dak Plao municipality, Ta Dung Mt., around point 11°52’30”N 108°01’12”E, 1000–1250 m, 09.11.2005,Averyanov, Loc, Thao, Vinh HLF 5569 (HN!, LE!); Dak Lak province, Krong Bong district, Chu Yang Sin national park, elevation from Dak Tour village along Dak Tour river, 12.05.2000, Averyanov, Hiep, Hieu et al. VN 6435 (HN!, LE!, MO!); Dak Lak province, Lak district, Chu Yang Sin national park, 10 km SSE from Krong Kmar village, at the point 12°25’48”N 108°22’19”E, 1050 m, 18.05.2014, Kuznetsov, Kuznetsova, Nuraliev 942 (LE!, MW!); Khanh Hoa province, Khanh Vinh district, near Hon Ba nature reserve, Khanh Le municipality, 15.12.1995, Averyanov & Hiep VH 2483/c, (LE!).

Ngoài ra chúng ta cũng nên biết rằng hồi đầu năm 2015 anh Trần thanh Tùng ở Diên Khánh, Khánh Hòa đã tìm thấy cây Plocoglottis quadrifolia một giống lan lần đầu tiên phát hiện tai VN (Xin xem trong muc Lan Mới )

Còn về tên Việt của cây lan , chúng tôi xin mạo muội đặt tên là : Lan Đăng Khôi ( Tên của 2 anh Nguyên vũ Khôi và Trần đăng Khôi ) nếu không đuợc ưng thuận, xin quý vị thức giả hãy cho một cái tên thanh nhã khác hợp tình, hợp lý hơn .

Chúng tôi xin thành thực cám ơn.

Westminster 7-2015

Xin vui lòng ghi lại nguồn Link khi muốn đăng lại bài của www.khoahocnet.com

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s