Nguyễn Đăng Hoàng Điểm Sách: “The Billionaire’s Vinegar – The Mystery of the World’s Most Expensive Bottle of Wine.” (“Chai Dấm của Người Tỷ Phú – Bí Mật Về Chai Rượu Đắt Tiền Nhất Thế Giới.”

image001Khi uống rượu vang đỏ thì phần đông chúng ta là dân “Two-Buck Chuck”, là dân uống rượu rẻ tiền Charlie Shaw $2 một chai, là dân “Tu Bất Chấp” – những kẻ tu rượu vang bất chấp chất lượng. Thỉnh thoảng hứng chí chúng ta có thể bỏ đến $50 hay $100 để mua một chai rượu vang, nhưng đó chỉ là những trường hợp hy hữu. Đôi lúc chúng ta thắc mắc những dân đại gia máu mặt trên thế giới mua và uống những loại rượu vang gì? Tuần qua tôi có đọc một cuốn sách có có đề cập đến câu hỏi này. Đó là cuốn “Chai Dấm của Người Tỷ Phú – Bí Mật Về Chai Rượu Đắt Tiền Nhất Thế Giới.”

Đề tài chính của cuốn này là những mẩu chuyện chung quanh việc mua, bán, lường gạt, kiện cáo, và thưởng thức rượu trong giới triệu phú, nhất là chai rượu Château Lafite Bordaux đời 1787 mà gia đình tỷ phú Forbes đã mua với giá $156,000 trong một cuộc bán đấu giá vào năm 1985 do công ty Christie tổ chức tại Luân Đôn, giá cao nhất cho một chai rượu vang vào thời điểm đó. Người bán chai rượu này là Hardy Rodenstock, một người Đức chuyên sưu tầm và thưởng thức các chai rượu quý giá. Ô. Rodenstock cho biết là chai rượu này là một trong một số chai rượu tìm được khi người ta tình cờ khám phá một hầm rượu bí mật throng một căn nhà ở ngoại ô Paris. Ô. Rodenstock không cho biết thêm chi tiết nào khác về nguồn gốc của chai rượu này. Trên chai rượu có khắc ba chữ Th. J, ký hiệu của Thomas Jefferson, vị Tổng Thống thứ ba và cũng là người đã soạn thảo Bản Tuyên Ngôn Độc Lập của Hoa Kỳ. Người có trách nhiệm về cuộc đấu giá chai rượu này là Michael Broadbent, một chuyên gia về rượu của công ty bán đấu giá danh tiếng Christie.

Cuốn sách cho biết nhiều chi tiết về cách thức những dân đại gia thế giới sưu tầm, mua và uống rượu vang, trong đó có cả cố TT Hoa Kỳ Thomas Jefferson, tay buôn rượu quý người Đức Rodenstock, chuyên gia về rượu của công ty đấu giá Christie: Michael Broadbent, và nhiều đại gia mê rượu khác.

TT Thomas Jefferson vốn là người thích rượu vang ngay từ lúc còn là một điền chủ ở Virginia. TT Jefferson đã trồng nho và làm rượu vang với mục đích thương mại nhưng không thành công. Khi là nhà Ngoại Giao đại diện Hoa Kỳ để đàm phán về hiệp ước giao thương Hoa Kỳ-Pháp-Anh, TT Jefferson đã ở Paris một thời gian lâu, và đã tiếp tục nghiên cứu về kỷ thuật làm rượu vang. Ô. đã bỏ gần ba tháng trời năm 1787 đi thăm và tìm hiểu các vùng sản xuất rượu nổi tiếng của Pháp như Burgundy, Bordeaux, và các château rượu nổi tiếng như Haut-Brion, Latour, Margeaux, và Lafitte. Sau đó TT Jefferson đã viết thơ thẳng đến các château để mua rượu, kể cả 250 chai của Château Lafitte. Khi TT Jefferson trở về Hoa Kỳ năm 1789 thì phần lớn số rượu mà Ô. sưu tầm đã được đóng thùng chở về Hoa Kỳ, nhưng một số khác được để lại Paris vì Ô. nghĩ là Ô. sẽ trở lại Paris. Tuy nhiên trong khung cảnh loạn lạc của cách mạng 1789 Pháp và vì TT Jefferson không có dịp trở lại Paris cho nên phần lớn số rượu để lại Paris đã bị thất lạc. TT Jefferson được xem là chuyên gia về rượu (wine expert) đầu tiên của Hoa Kỳ.

Hardy Rodenstock vốn là một ông bầu (manager) âm nhạc ở Đức. Tình cờ Rodenstock  chuyển từ uống bia sang rượu, và từ từ đâm ra mê rượu đến mất ăn mất ngủ. Hàng năm Rodenstock hay tổ chức tiệc nếm rượu để cùng bạn bè cùng nếm các thứ rượu quý, hiếm, và ngon. Tiệc nếm rượu hàng năm của Rodenstock trở nên nổi tiếng và Rodenstock được xem là người sành rượu nhất Đức hiện tại. Không những sành rượu Rodenstock còn là người nổi tiếng về khả năng sưu tầm được và bán những chai rượu quý, hiếm, và ngon nhất. Chẳng hạng như Rodenstock từng tổ chức tiệc để nếm chai 1811 Lafite-Rothschild (chai tappit hen), một chai rượu rất quý. 20 người đã bỏ 5000 Marks mỗi người để tham dự buổi tiệc này và Rodenstock đã mở tặng thêm hai chai rượu quý khác cho buổi tiệc đó – chai Margaux 1900 và Lafite 1864.

Nhưng những chai rượu của TT Thomas Jefferson là sưu tầm quan trọng nhất của Rodenstock. Rodenstock đã tổ chức hai tiệc nếm rượu để thử hai chai 1784 và 1787 Yquem của TT Thomas Jefferson. Một trong những người khách tham dự hai buổi tiệc nếm rượu này là chuyên gia  của Christie, Michael Broadbent. Sau khi nếm rượu, chính Broadbent là người đề nghị Rodenstock nên để công ty Christie bán đấu giá một chai 1787 Lafite của TT Thomas Jefferson và Rodenstock đồng ý.

Trước khi đấu giá, Broadbent đã bỏ nhiều thì giờ để thẩm định giá trị chai rượu 1787 Lafite của TT Thomas Jefferson. Broadbent đã tham khảo nhiều văn kiện lịch sữ cùng các chuyên viên để xác định vỏ chai, nút bất, chữ in, và kỷ thuật khắc trên chai có phù hợp với những kỷ thuật làm rượu thời 1787 của Château Lafite. Có một vài điều chưa được giải thích thỏa đáng như Hội Bảo Trì Lịch Sử TT Jefferson ở lâu đài Monticello mà TT Jefferson đã xây, cho biết không có bằng chứng nào về chai rượu 1787 Lafite mà TT Thomas Jefferson đặt mua đã bị thất lạc. Thêm vào đó nhiều người thắc mắc tại sao qua 200 năm mà mức rượu trong chai 1787 Lafite của TT Thomas Jefferson vẫn còn đầy. Mặc dù vậy, Broadbent vẫn tin tưởng chai rượu của Rodenstock đúng là chai 1787 Lafite mà TT Thomas Jefferson đã đặt mua.

Nhiều tay sưu tầm rượu nổi tiếng thế giới đã có mặt tại ngày đấu giá chai 1787 Lafite của TT Thomas Jefferson tại Luân Đôn năm 1985. Nhưng một tay sưu tầm rượu không nổi tiếng lắm đã mua được chai rượu này với giá $156,000. Người đó là Christopher “Kip” Forbes. Kip đã theo lệnh cha, tỷ phú Malcomb Forbes và chủ nhân của Nhà Xuất Bản cùng tạp chí Forbes, qua London tham dự cuộc đấu giá này để mua chai rượu 1787 Lafite của TT Thomas Jefferson. Tính ra thì với giá $156,000 thì một ly rượu tốn $19,500, một hớp rượu tốn $4,000, một giá quá mắt. Nhưng châm ngôn của Malcomb Forbes là “Cuộc đời quá ngắn ngủi để phải uống rượu rẻ tiền.”  Tỷ phú Malcomb Forbes thường sưu tầm rượu ngon để thưởng thức. Tuy nhiên ông mua chai rượu 1787 Lafite của TT Thomas Jefferson không phải để uống, mà chỉ để trưng bày trong phòng triển lãm về TT Thomas Jefferson của ông. Chỉ trong vòng vài tháng dưới ánh đèn triển lãm nóng bỏng, nút bất của chai rượu đã bị mục và rơi xuống, và rượu cũng đổi màu. Chai rượu $156,000 chỉ còn có giá trị lịch sử. Nhưng nếu đây là của chai rượu giả thì giá trị lịch sử có còn không?

Vài tháng sau khi tỷ phú Forbes mua chai rượu 1787 Lafite, một chuyên gia của Hội Bảo Trì Lịch Sử TT Jefferson ở Monticello, bà Cinder Goodwin, khi tường trình về kết quả nghiên cứu đã kết luận chai rượu 1787 Lafite của TT Thomas Jefferson mà tỷ phú Forbes đã mua là chai rượu giả mạo. Bà Goodwin đã đi đến kết luận này dựa vào các dữ kiện sau.

  1. TT Thomas Jefferson là một người hết sức cẩn thận khi lưu trử mọi tài liệu giao dịch. Bà Goodwin không tìm được một tài liệu nào về việc TT Jefferson mua hoặc được tặng chai rượu 1787 Lafite.
  2. Khi đặt mua rượu, nếu TT Jefferson đòi khắc tên thì chỉ đòi khắc tên trên từng thùng rượu, chứ khắc tên trên hàng ngàn chai thì phí tổn sẽ rất cao. Bà Goodwin không tìm được một hóa đơn nào về phí tổn khắc tên trên những chai rượu.
  3. Khi đặt mua rượu, nếu TT Jefferson đòi các chateaux khắc tên thì tại sao 4 chateaux khác nhau, Yquem, Lafite, Margaux, và Branne-Mouton lại khắc giống đúc nhau.
  4. Trong lần đặt mua rượu năm 1790 thì TT Jefferson chỉ mua rượu Yquem và Rausan chứ không mua Lafite, Margaux, và Branne-Mouton.
  5. TT Jefferson thường dùng ký hiệu “T.I”, “TJ”, hoặc “Th:J” trong thư từ, chứ không bao giờ dùng “Th.J.”

Mặc dù có nhiều dấu hiệu cho biết những chai rượu TT Thomas Jefferson mà Rodenstock tìm được là đồ giả nhưng giới sưu tầm rượu cổ vẫn tiếp tục tìm mua những chai rượu này, đúng như lý thuyết kinh tế Chơi Sang-Conspicuous consumption – Giới giàu mua đồ không phải để tiêu thụ mà để khuê trương. Bởi vì nếu nói về chất lượng thì rượu vang đỏ thường ngon nhất trong khoàng từ 7 đến 20 năm. Sau đó rượu từ từ trở thành dấm. Các loại rượu ngon đặc biệt hơn như Bordeaux có thể ngon nhất trong khoàng 15-35 năm, nhưng sau đó rượu cũng từ từ thành dấm. Nếu để đến 200 năm thì rượu dù có ngon bao nhiêu cũng chỉ là những chai dấm thối (như tựa của cuốn sách).

Cuốn sách kể lại vài trường hợp hi hữu về các tiệc rượu của giới đại gia Hoa Kỳ.

Năm 1988, nhà triệu phú Mỹ Lloyd Flatt tổ chức một tiệc nếm rượu với chủ đề “200 Năm Rượu Lafite-Rothschild”. Đây là tiệc nếm rượu Lafite thẳng đứng (vertical), nghĩa là nếm các chai Lafite nhiều đời, thay vì nếm rượu của nhiều hảng khác nhau ( tiệc nếm rượu hàng ngang, horizontal.) Flatt đã đem cho khách thử 115 chai rượu Bordeaux Lafite  khác năm (vintage). Ngôi sao của tiệc nếm rượu này là chai  1784 Lafite của TT Thomas Jefferson mà Flatt đã đổi với Rodenstock.

Một trường hợp khác là năm 1989, nhà buôn rượu quý Mỹ Bill Sokolin nhận từ Rodenstock chai  1787 Margaux của Thomas Jefferson để bán lại. Sokolin bảo hiểm chai rượu này $212,000 và ra giá bán $519,750. Trong một tiệc nếm rượu có mặt chủ nhân của Chateaux Margaux, Solokin đem chai 1787 Margaux ra khoe. Chẳng may Solokin lở tay làm vở chai. Đây là một cú lở tay tốn tiền nhất lịch sữ. Công ty bảo hiểm hoàn trả nguyên $212,000 cho Solokin. Solokin cho biết là vị chai rượu này còn tệ hơn cả dấm.

Rodenstock qua trung gian đã bán cho tỷ phú Mỹ William Koch (đọc là coke) 4 chai rượu của TT Thomas Jefferson củ hơn 200 năm. Đây là một lầm lẫn lớn của Rodenstock vì mấy năm sau William Koch nghi là các chai rượu này là đồ giả. William Koch bỏ rất nhiều tiền thuê một toán chuyên gia, kể cả một số cựu nhân viên của CIA để điều tra tung tích những chai rượu này. Sau nhiều năm điều tra  toán chuyên gia đã thu thập đầy đủ bằng chứng là những chai rượu TT Jeffferson mà Rodenstock bán cho William Koch là đồ giả. William Koch quyết định kiện Rodenstock.

Trước khi bị William Koch mang ra tòa, Rodenstock đã bị một thân chủ khác kiện. Hans-Peter Frericks là một người sưu tầm rượu quý ở Đức và đã mua thẳng từ Rodenstock 80 chai rượu quý trong đó có 2 chai rượu của TT Thomas Jefferson. Khi Frericks quyết định bán bộ sưu tập rượu của mình thì một chuyên gia rượu của công ty bán đấu giá Sotheby cho là hầu hết các chai rượu mua từ Rodenstock là rượu giả và từ chối không nhận bán.  Frericks đem một chai rượu TT Jefferson đến viện nghiên cứu GSF ở Munich để xác định tuổi. Một chuyên gia ở viện GSF đã dùng phương pháp  thermoluminescence – dựa trên độ phóng xạ của cặn rượu để xác định tuổi. Kết quả cho biết là tuổi của cặn rượu là trong vòng từ 128 đến 312 năm. Một chuyên gia khác ở viện GSF đã đo lượng tritium và carbon C-14 của rượu và kết luận đó là rượu năm 1962. Viện GSF đã gởi một mẫu rượu qua Đại Học Toronto ở Canada để kiểm chứng. Đại Học Toronto cũng có cùng kết luận tương tự, đó là rượu năm 1962. Viện GSF công bố kết quả là chai rượu Jefferson mà Rodenstock bán cho Frericks là chai “bình củ, rượu mới”, nghĩa là cặn rượu có thể củ khoảng 200 năm, nhưng rượu thì chỉ chừng 22 năm. Frericks đưa đơn kiện Rodenstock ra toà án Đức về tội lừa dối bán rượu giả. Rodenstock đưa 2 hình của chai rượu trước và sau khi được bán cho Frericks để kết luận là phần nút của chai rượu đã bị thay đổi, và chính Frericks mới là người lừa dối đánh tráo “bình củ, rượu mới”. Rodenstock sau đó kiện ngược lại Frericks về tội nói dối trước toà án, và mạ lỵ làm tổn hại danh dự của Rodenstock. Cuối cùng cả hai bên đồng ý cùng rút đơn kiện.

Năm sau chính Rodenstock lại đem một chai rượu 1787 Lafite của TT Jefferson khác đến Viện Nghiên Cứu ETH ở Zurich và Đại Học Oxford ở Anh Quốc đề thử nghiệm. Chuyên gia của hai viện nghiên cứu này dùng phương pháp định tuổi bằng radiocardon và ước lượng tuổi của rượu trong chai này từ 1795 đến 1865, nút bấc của chai từ 1825 đến 1895, và không có dấu tích nào của rượu non hơn 1962 cả. Mặc dù kết quả này cho thấy chai rượu 1787 Lafite của Jefferson là đồ giả, nhưng danh tiếng của Rodenstock được phục hồi và dân sưu tầm rượu cổ lại tiếp tục mua rượu cổ của Rodenstock với giá cắt cổ.

William Koch thuộc về một gia đình tỷ phú dầu hoả ở Texas. Các anh em Koch hiện nay là những cá nhân có nhiều ảnh hưởng nhất trong chính trường Mỹ. Họ là những người đứng ra tài trợ đảng Tea Party, vận động ủng hộ các chương trình giảm  thuế lợi tức, lập những viện nghiên cứu ủng hộ các chính sách bảo thủ, … William Koch là người cứng đầu và thường dùng luật pháp để giải quyết vấn đề. Chẳng hạng như khi có xung đột với anh em về tài chánh, William Koch đã không ngần ngại đem kiện các anh em ra tòa. Ông làm mạnh tay đến độ mẹ của ông đã yêu cầu ông đừng đến nhà bà.  William Koch đã bỏ gần $20 triệu để thuê một nhóm cựu nhân viên FBI, luật sư, khoa học gia, … nhằm truy tầm tung tích những chai rượu Jefferson mà Rodenstock tìm được cùng điều tra lý lịch của Rodenstock. Nhóm William Koch tìm ra được tên thật, thủa thiếu thời, đời sống tình cảm, các vụ gian lận tiền bạc và thuế má, các nhản hiệu giả tại nhà trọ trước của Rodenstock, biên lai Rodenstock mua lại các vỏ chai rượu cổ, lối khắc tên giả…  Năm 2006, 11 năm sau khi Rodenstock bán chai rượu Château Lafite Bordaux đời 1787 cho tỷ phú Forbes, nhóm William Koch mang Rodenstock ra toà án New York về tội lừa gạt bán rượu giả. Rodenstock viện lý do toà án Hoa Kỳ không có thẩm quyền trong trường hợp này nên không ra hầu toà. William Koch thắng kiện nhưng không được bồi thường đồng nào cả.

Tác giả Benjamin Wallace đã sưu tầm rất nhiều tài liệu cho cuốn sách này. Thêm vào đó tác giá viết rất mạch lạc cùng có một bố cục chặt chẻ, làm cuốn sách lôi cuốn như một cuốn truyện trinh thám. Những người thích đọc sách lịch sữ hoặc sách về rượu nên tìm đọc cuốn này.

Lời người điểm sách: Năm 2010 William Koch đã kiện Broadbent và công ty bán đấu giá Christie ra toà án Manhattan, NY về tội đã gián tiếp giúp Rodenstock bán rượu giả. Toà đã bác đơn của William Koch vì đã quá hạn để kiện – Statute of limitation.

Năm 2013 William Koch đã kiện Eric Breensberg, một tỷ phú khác, ra toà án Manhattan, NY về tội đã lừa dối bán rượu giả. Toà đã đồng ý với William Koch và buộc Eric Breensberg phải bồi thường $12 triệu.

“The Billionaire’s Vinegar – The Mystery of the World’s Most Expensive Bottle of Wine.”

“Chai Dấm của Người Tỷ Phú – Bí Mật Về Chai Rượu Đắt Tiền Nhất Thế Giới.”

Tác Giả Benjamin Wallace, 319 trang,

Nhà Xuất Bản: Crown Publisher, 2008

 

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s