Phương Tôn dịch – Các anh hùng của Monrovia – Một thành phố chiến đấu chống lại Ebola (Phần I)

Bài phóng sự của Christian Putsch/ DIE WELT

image001Không có bất kỳ nơi nào lại có nhiều nạn nhân của virus Ebola như tại Liberia. Cuộc chiến đấu chống lại nạn dịch trong những ngày qua nảy sinh ra những người nổi bật đáng kính trọng từ những người thật bình thường trước đây. Họ đi gom xác người, an ủi, cứu chữa người bệnh và qua đó họ đang làm một cuộc phiêu lưu với tính mạng.

 Phần I: Người lượm xác

Trong ngày, đi gom xác người chết lại là công việc giúp cho anh khỏi phải phát khùng lên. Khi Kollie Nyilah ngồi trên xe vận tải chạy đến những căn nhà được báo cáo có người chết vì Ebola, anh có người bảo bọc bên cạnh, những người mà anh gọi là anh em của anh. Ba người tài xế, hai người đàn ông, bốn người khiên cáng, người phun thuốc tẩy trùng bằng dung dịch Chlor nơi có người chết. Họ là những người đi gom xác, như anh Kollie Nyilah.

Những công việc được lập lại hàng chục lần trong ngày suốt nhiều tuần lễ vừa qua: Mặc bộ quần áo bảo hộ màu trắng nóng nực đến nỗi Nyilah thường xuyên rủa thầm. Bộ áo quần chỉ che được da khỏi phải tiếp xúc với virus Ebola nhưng lại không chống nỗi ánh mặt trời. Họ lượm xác người bỏ vào một cái túi đặc biệt rồi đưa vào lò thiêu. Mỗi vung tay là mỗi tập dợt cho vũ điệu của thần chết.

image001

Kolli Nyilah (trái) và một đồng nghiệp trước khi „xuất quân“ (Ảnh: Christian Putsch)

Trong ngày, đi gom xác người chết lại là công việc giúp cho anh khỏi phải phát khùng lên. Khi Kollie Nyilah ngồi trên xe vận tải chạy đến những căn nhà được báo cáo có người chết vì Ebola, anh có người bảo bọc bên cạnh, những người mà anh gọi là anh em của anh. Ba người tài xế, hai người đàn ông, bốn người khiên cáng, người phun thuốc tẩy trùng bằng dung dịch Chlor nơi có người chết. Họ là những người đi gom xác, như anh Kollie Nyilah.

Những công việc được lập lại hàng chục lần trong ngày suốt nhiều tuần lễ vừa qua: Mặc bộ quần áo bảo hộ màu trắng nóng nực đến nỗi Nyilah thường xuyên rủa thầm. Bộ áo quần chỉ che được da khỏi phải tiếp xúc với virus Ebola nhưng lại không chống nỗi ánh mặt trời. Họ lượm xác người bỏ vào một cái túi đặc biệt rồi đưa vào lò thiêu. Mỗi vung tay là mỗi tập dợt cho vũ điệu của thần chết.

image002 Một cảnh hiếm hoi: Một chiếc xe chở quan tài của dịch vụ tang lễ tại Monrovia Liberia. Những ai muốn chôn cất người chết phải có giấy chứng nhận không chết vì Ebola. Thủ tục giấy tờ cần đến cả tuần. Do đó số lớn người chết được thiêu xác và đây lại là một việc cấm kỵ trong xã hội Liberia. (Ảnh: Christian Putsch)

 Chính quyền thành phố đưa lệnh cấm chôn cất do vào hồi tháng bảy khi con số người bị nhiễm bệnh tăng nhanh chóng mặt, thành phố có dành riêng một khu đất ngoài ven ngoại ô thành phố để chôn cất người chết nhưng trời lại mưa, mưa dầm, làm cho đất mềm vỡ vụn ra đặc biệt là tại các vùng đầm lầy. Không bao lâu sau đó báo chí đưa ra hình ảnh xác chết nổi lềnh bềnh trên mặt đất. Chính quyền đã học được từ cái sai lầm này. Vấn đề chỉ là, người ta không muốn người chết của họ bị thiêu. Nó không phù hợp với tập quán của họ.

Điện thoại reo vang tại trung tâm. Một xác chết được phát hiện bên bờ sông Du. Nguyên nhân: không rõ. Điều này có nghĩa, đội gom xác Ebola phải được điều tới. Đến khi những người gom xác lặn lội qua cánh đồng để đến bờ sông nơi có xác người thì đã có hàng trăm hiếu kỳ đứng xem. Đội gom xác biết những gì phải làm. Họ vây quanh vị trí một giải băng đỏ. Bốn người đàn ông tiến từ từ đến xác chết đã bị thối rữa một phần, rồi trải một túi bọc xác màu đen bằng nhựa dày. Họ đưa xác vào túi rồi đưa lên cán chuyển lên xe tải. Công việc chỉ diễn ra trong vòng vài phút. Dịch vụ cho sự sống chỉ mới bắt đầu.

Những người như Nyilah cần hơn 30 cử động tay chân để cởi bộ áo quần bảo hộ. Mỗi một cử động đã được tính toán trước, mỗi lỗi sai đồng nghĩa với cái chết. Họ vặn vẹo thân thể, nhướng người ra khỏi bộ áo quần rồi được người bạn đồng nghiệp phun thuốc tẩy trùng. Bộ áo quần bảo hộ liền bị hủy ngay sau đó. Cởi ra, mặc vào đều phải đặt dưới mắt một người khác kiểm soát để không ai được sai lỗi. Nếu không thì sẽ giống như những người họ vừa đưa vào lò thiêu.

Ebola tạo Kollie Nyilah thành người hùng trong khu vực tử thần. Cũng có một vài người giống như anh. Thí dụ như một nữ tu sĩ, một bác sĩ, một phụ nữ trẻ ở ngoại ô thành phố, một cậu sinh viên len lỏi trong khu ổ chuột. Họ là những người đang chiến đấu chống lại con virus tử thần. Họ làm vì đó là những gì mà họ phải làm. Nhưng không phải mọi người đều có thể thấy và muốn thấy những gì họ làm. Và đôi khi đấy lại là nỗi đau cho họ.

Kollie Nyilah phải trả cái giá cho những gì xảy ra từ tháng cho đến tháng tám vừa qua: Dịch bệnh tăng nhanh, chính quyền bị „ngợp“ lại thêm có rất ít tổ chức từ thiện quốc tế giúp đỡ. Người dân gọi đến bệnh viện cầu cứu nhưng xe cứu thương lại không đến vì nguyên Monrovia chỉ có mười hai chiếc.

Người gom xác đến, khi đã quá trễ. „Chúng mày chẳng quan tâm đến người sống chút nào, đến khi người ta chết rồi thì chúng mày lại đến“, người ta la hét chửi mắng. Họ ném đá Nyilah, có người rút dao, súng đe dọa anh.

„Để được cái gì đây?“ Trong một phút yếu đuối anh tự đặt câu hỏi. Chính quyền Liberia cùng Hội Hồng Thập Tự nay đã đưa những tâm lý gia đến săn sóc cho những đội nhóm này. Tất cả thành viên đều tập họp mỗi buổi sáng vào lúc 7g30, hai tiếng trước khi lên đường, để cùng nhau ăn điểm tâm và bàn bạc trao đổi kinh nghiệm cùng nhau.

Những người như Nyilah lảnh lương 1000 Dollar mỗi tháng. Cao hơn so với thời gian anh ngồi vặn ốc máy Computer. Nhưng „cho cái công việc mà chúng tôi đang làm thì số tiền đó không phải là cao“. Chính quyền muốn giảm còn một nửa lương. Lý do tiền có được từ Quỹ Khẩn cấp của Ngân Hàng Thế Giới chừng 100 triệu Dollar. Tiền được trả cho phí rủi ro cho bác sĩ, y tá và những người giúp chuyên chở. Không riêng tại Liberia mà tại các nước khác như Sierra Leone và Guinea, hàng tháng Ebola cũng xóa sổ hàng trăm mạng người.

Viễn cảnh lương chỉ còn một nửa, 200 nhân viên của bộ y tế bị chết đó là tổng kết của những tháng vừa qua. Cách đây vài ngày, tại Liberia các nữ y tá của các trạm xá cách ly đã xuống đường biểu tình phản đối giảm lương. „Chỉ vì một vài Dollar mà họ bỏ rơi bệnh nhân“, Ông bộ trưởng y tế giận dữ lên tiếng. „Chúng tôi không thể dùng hết cho tiền lương, Chúng ta cũng cần phải có thuốc men nữa.“ Kollie Nyilah sẽ không tham gia đình công, anh đã suy nghĩ về điều đó. „Bằng mọi cách chúng ta phải làm cho xong nhiệm vụ.“ Cùng nhau mà làm. Cho đến nay vẫn chưa có một Burial Boys nào tại Monrovia bị nhiễm bệnh. Họ tự hào về điều đó.

 

Còn tiếp:

Phần II: Người hoạt động

Phần III: Người bác sĩ

Phần IV: Người con gái

4 comments

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s