Bác sĩ Tôn Thất Hứa – Cắt bỏ lưỡi gà vòm miệng

image001Cắt bỏ lưỡi gà vòm miệng, một tập quán còn sót lại tại nhiều bộ lạc sống rải rác từ đông sang tây ở lục địa Phi Châu.

Nhóm thầy thuốc của đoàn thiện nguyện công tác trong chương trình

– Medical Mission Institute –

– Institut Missionnaire Médical -thường gặp phải những bệnh nhân (bất luận già trẻ lớn bé, trai hay gái) đã bị cắt xén một phần hay toàn bộ lưỡi gà vòm miệng khi họ đến những trung tâm y tế khám hay chữa bệnh.

Câu hỏi được đặt ra: lý do tại sao phải cắt bỏ một phần hay toàn bộ lưỡi gà? Các bác sĩ trong nhóm thiện nguyện thường không tìm được một câu trả lời chính xác, nhất là tại các vùng quê hẻo lánh, và tại những nơi có các bộ lạc quen sống riêng rẽ trong rừng rú.

1- Cắt lưỡi gà vòm miệng tại Phi châu: một tập quán gia truyền

Cắt bỏ môt phần hay toàn diện lưỡi gà, theo lời giải thích một ông thầy thuốc gia truyền cho biết đã thực hiện 45.000 trường hợp, là để chữa nhiễm trùng lưỡi gà (Uvilitis), phương pháp chữa trị này hiện vẫn được phổ biến khắp nước Kenia; còn ở ven vùng biển Vicroria /Tansanias, thổ dân tin tưởng là để ngăn ngừa các chứng bệnh ho kinh niên, đau cổ và tức ngực. Một điểm cần phải làm sáng tỏ là bao nhiêu trẻ đã chết do mất máu đưa đến áp xe phổi, thận suy vì không cầm máu được.

Để tìm cho được lý do xác thực phương pháp chữa bệnh cổ truyền, nhóm giáo sư và bác sĩ người Đức đã đến điều nghiên nhiều vùng tại lục địa Phi Châu. Hai nhóm dân thuộc sắc tộc Hausa và Fulani sống ven biên phía bắc nước Nigeria được chú ý nhiều nhất, lý do là vì có đến 95,8% trẻ em của bộ tộc Hausa so với 17,8 % trẻ em của các bộ tộc khác được cắt bỏ lưỡi gà vòm miệng (nhóm người Hausa có khoảng chừng 30 triệu sinh sống tại nhiều quốc gia nằm quanh sa mạc Sahara). Theo phúc trình TREVIT (1970), lối chữa trị này nằm trong khuôn khổ truyền thống bắt buộc cho các trẻ sơ sinh, được thực hiện bởi các bà mụ đã học nghề tại Anh Quốc (khi trở về Nigeria thì lại được tiếp tục huấn luyện bởi các ông lang sinh sống tại địa phương có kinh nghiệm mổ xẻ) dưới sự giám sát của bà vợ một luật sư đã có 4 người con được cắt bỏ lưỡi gà.

Trong phúc trình của Giáo Sư Fleischer (thuộc Mission Institut Würzburg), sau khi khám nghiệm 497 trẻ được mổ của hơn 20 bộ lạc lớn nhỏ đã bị mất máu thì có đến 251 cháu trong tổng số (51 %) có dấu hiệu thiếu máu.
2- Cắt lưỡi gà theo truyền thống của sắc dân Hausa và Fulani

image002Một câu hỏi được đặt ra cho giống dân Hausa & Fulani: tại sao có một số trẻ không được cắt bỏ như truyền thống ngàn năm? thì cha mẹ các cháu ngập ngừng trả lời là vì khi sinh ra các cháu quá yếu, sinh non hay sinh đôi cho nên cuộc mổ xẻ phải đình trệ nhưng chắc chắn sẽ thực hiện khi có điều kiện. Con số tử vong do mất máu, áp-xe phổi, nhiễm trùng thận không thể xác định được.

Trong thời gian chúng tôi có mặt – Medical Mission Institute – Institut Missionnaire Médical – với tổng số 497 cháu nhập viện sau mổ, có ca trẻ bị máu chảy rất nhiều, trẻ lâm vào tình trạng „sốc“ xuất huyết cần phải truyền máu. Số tử vong không phải vì mất máu mà do tình trạng sức khỏe yếu kém có từ trước. Thân nhân cho biết các ông lang địa phương đã khắc phục nhiều tình huống khó khăn. Sưng vòm miệng, viêm cổ họng, nhiễm trùng máu, sưng phổi hay bệnh sài uống ván (tê ta nốt – tetanus) thường không phải do cuộc mổ sinh ra; không ghi nhận có trường hợp khó khăn khi uống nước, thay đổi giọng nói…. Sưng hạch cổ (sưng cục a-my-đan) ngay khi các cháu đã lớn lên ít xảy ra.

image003Cắt bỏ lưỡi gà theo quy luật đạo Hồi là phải thực hiện đúng vào ngày thứ 3 sau khi trẻ sinh, ngay tại căn nhà của tổ tiên ông bà. Trẻ bị xốc ngược: đầu quay xuống đất bằng lối kẹp 2 chân, cái lưỡi được đè bẹp bởi một nẹp gỗ, ông lang cứa mạnh cắt bỏ lưỡi gà nhờ một con dao lưỡi liềm. Ngay sau đó trẻ được uống nước nóng; trẻ con của 2 bộ lạc Hausa và Fulani còn được uống nước thánh Rubutu là một chất lỏng, đã được nấu sôi, chiết từ những vỏ cây “thiêng liêng được thần linh phù trợ” vì họ tin rằng nước thánh Rubutu sẽ giúp không làm cho chảy máu nhiều, và vết cắt chóng lành. Những ông lang vườn được nổi tiếng và gây chú ý trong bộ tộc nhờ thủ thuật nhanh nhẹn, ít biến chứng xảy ra.

Chưa hết vì sau đó vòm cổ họng được nạo một lớp mỏng để chuẩn bị cho răng mọc dễ dàng hơn. Với trẻ gái thì vùng kích động tình dục (mồng gà – clitoris) của phái nữ phải bị xén một phần – không cắt bỏ hết 100% – với cầu mong cho trẻ sớm mang bầu, sinh con đẻ cái nhanh lẹ khi đến tuổi trưởng thành. Liền sau đó trẻ được chùi rửa một cách vô cùng thô bạo – Purgati – để gột sạch những phẩm vật dơ bẩn còn bám vào da trẻ như cứt xu (meconium)…, thời trước còn cạo nhẵn lớp tóc, sau này người ta bỏ tục lệ này đi. Để che chở cho trẻ trước những chông gai của cuộc đời, người ta còn cho trẻ đeo chặt những vòng, kiềng nơi cổ, khuỷu tay, khớp háng, khớp gối…

Các bộ tộc châu Phi còn tin rằng cắt bỏ lưỡi gà có thể tránh được bệnh sốt „hakin wuya“ – (Uvulafieber): lưỡi gà phình lên rồi vỡ tung ra, trong giai đoạn này sẽ làm trẻ khó ăn, khó nuốt, mửa ọe … rồi chết. Một điều đáng chú ý cần nhắc lại là dường như chỉ có hai bộ tộc Hausa và Fulani vẫn tin tưởng tuyệt đối rằng phương pháp duy nhất để cho trẻ khoẻ mạnh là cắt bỏ lưỡi gà đi, trong khi những bộ lạc khác không cắt bỏ ngay sau khi trẻ mới sinh ra mà chỉ xử dụng thủ thuật này khi trẻ bị ho, khó thở….

3- Lời bàn của y học tây phương

Dưới kính lúp y học tây phương, sự cắt bỏ lưỡi gà vòm miệng trẻ sơ sinh thật đáng quan tâm và cần phải sửa sai vì những chữa trị chỉ dựa trên nền tảng của y học cổ truyền lục địa Phi Châu. Một điểm được ghi nhận nơi đây là sự mất máu không nhiều thì ít trên một cơ thể mới sinh nhỏ tý teo èo ọt đang thiếu máu và thiếu chất sắt (thành phần chủ chốt tạo tế báo máu) rất dễ mang lại tình trạng „sốc“ mất máu.

Bên cạnh đó là vết thương tự tạo mới với một bề mặt khá lớn tạo thành cửa ngõ cho nhiều loại vi trùng gây bệnh xâm nhập dễ dàng vào cơ thể của trẻ. Điểm cũng nên lưu ý đến là các hạch bạch huyết vùng cổ (trung tâm đề kháng cơ thể chống lại sinh vật lạ đang xâm nhập) phải cần có một thời gian tối thiểu để hoat động; các hạch bạch huyết vùng cổ bị kích thích mạnh bởi vết thương mới do sự cắt bỏ lưỡi gà và nạo vòm miệng là một đề tài nghiên cứu để cho biết cách phòng ngừa các bệnh vùng cổ.

„Uvulafiebers“ làm cho y học tây phương nghĩ đến bệnh Diphtherie, nhưng loại bệnh Diphtherie lại không thường xảy ra tại xứ Nigeria. Dịch bệnh Quai Bị „Masernepidemie“ với cơn ho dữ dội đờm dãi đặc…. phải chăng đó là lối chữa bệnh mà tổ tiên nhóm người Hausa và Fulani đã nghĩ đến ??

Dựa theo những thông tin đăng tải thì hai nhóm bộ tộc Hausa và Fulani theo đạo Hồi, nên có lẽ vì thế mà triết lý của đạo Hồi đã ảnh hưởng trên phương pháp này. Sự cắt bỏ lưỡi gà vào ngày thứ 3 là bước đầu làm sạch thân thể cho trẻ mới sinh, để chuẩn bị cho một thánh lễ quan trọng đúng vào ngày thứ 6 là ngày lễ đặt tên cho trẻ.

 

Bác sĩ Tôn Thất Hứa
October 2014

 

 

 

 

 

One comment

Trả lời Tin thứ Sáu, 10-10-2014 « BA SÀM Hủy trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s