GS Tôn Thất Trình – Câu chuyện chế ngự dòng sông Colorado ở Hoa Kỳ

Colorado-river      Michael E. Weber viết ở nguyệt san “ Khoa học phổ thông “ số tháng 6 năm 2014 là vào năm 2003 khi nhà đọat giải thưởng Nobel  Richard Smalley diễn thuyết   ở Hội Nghị   về Năng lượng và  Kỷ thuật Nanô – Nanotechnology  tại viện Đại học  Rice – Texas , nhấn mạnh đến 10 vấn đề cho nhân lọai 50 năm tới, Smalley  đã liệt kê ở một bản danh sách  theo thứ tự quan trọng  từ trên xuống dưới là: năng lượng, nước, thực phẩm, môi trường, nghèo khổ,  khủng bố và chiến tranh, bệnh  tật , giáo dục, dân chủ và dân số. Lý do năng lượng và nước đứng hàng đầu, trên hẳn thực phẩm  và nghèo khổ  là vì giải quyết  chúng sẽ làm dịu bớt  các vấn đề xảy ra sau đó.  Phát triễn những nguồn phong phú  năng lượng sạch, đáng tin cậy, đủ khả năng cung cấp,  sẽ giúp kiếm  ra nước sạch phong phú. Một nguồn nước sạch phong phú  cũng sẽ  giúp sản xuất thực phẩm, bảo vệ môi trường và tiếp diễn như thế.

Trên nhiều phương cách, 1990 là thế kỷ  tranh chấp năng lượng, các  cuộc chiến du kích đã kích động và đốt lò vụ tìm kiếm dầu lữa.  Nay, bình minh một thời đại  năng lượng mới    đang hiện ra trước mắt, nhờ giá cả điện mặt trời  giảm mạnh, phân phối  tạo dựng  và  hửu hiệu năng lượng đang ở đỉnh nhọn cất cánh, chúng ta có thể dự tính tiến tới  thời kỳ “ mới” ở thế kỷ này  lúc nước thay năng lượng biến thành thách thức lớn nhất cho nhân lọai, và có được nước đứng đắn  sẽ dọn đường cho một nền văn hóa  tự do, lành mạnh và hòa bình hơn .

Nhưng nước rất phức tạp. Trước tiên, không có thể thức thay thế.  Than đá, dầu lữa đều  có thay thế, nhưng nước không thể   thay thế  được. Thứ hai, nước bện- cuộn vào  mọi lảnh vực khác của xã hội.  Sản xuất  năng lượng đòi hỏi ( yêu cầu, nhu cầu )  nước  làm nguội mát  các nhà  máy điện và làm đứt gảy  đá phiến lớp( diệp thạch) – fracturing shale. Nông nghiệp đòi hỏi nước tưới tiêu. Công nghệ và đô thị  sử dụng hàng ngàn tỉ  ga lông ( gần 4 lít ) nước  cho nhiều mục đích khác nhau. Thứ ba,  đòi hỏi nước  đang tăng lên, khi nguồn cung cấp lại lên xuống, biến thiên thất thường. Thay đổi khí hậu  có cơ làm  hạn hán hay ngập lũ tăng thêm và nơi nào và lúc nào cần đưa nước tới. Điều này có nghĩa là  nhân lọai phải đối đầu   với những quyết định là có nên di dời dân gian đến nước và nước đến dân gian .không ?

May mắn thay là có nhiều giải pháp. Vài giải pháp  to lớn, quá ư tốn kém  và cường tính  năng lượng –  energy intensive , tỉ như  xây cất  cầu ”dẫn”nước – aqueduct chuyễn nước xuyên lục địa , nhưng đập  thủy điện  mới và các nhà máy lọc nước biển đồ sộ.  Vài giải pháp   nhỏ bé , tỉ như  các máy thu họach nước vi tiểu – microwater harvesters  làm cô đặc hơi nước từ không khí. Mọi sự này cần chốc lát .

Tháng tư năm 1961 , tổng thống Kenedy nói :  Nếu chúng ta có được nước ngọt – freshwater  rẽ tiền,  đúng theo cạnh tranh từ nước mặn – saltwater  thì đó là môt lợi lộc lâu dài của nhân lọai và thật sự làm lùn hẳn mọi thành công kỷ thuât khoa học khác.  Tuyên bố này xảy ra một tháng trước ngày ông tuyên bố là bắn ( người ) lên Mặt Trăng.  Trước khi chấm dứt thập niên,  Hoa Kỳ đưa người lên Mặt Trăng  và trở về . Nhưng Hoa Kỳ vẫn chưa giải mã được  mã số cách nào  làm nước ngọt từ nước mặn  mà không có tiền bạc và năng lượng.  Chính vì bộ máy  tạo sáng kiến mới lớn lao  Hoa Kỳ không chú ý nhiều tới nước.  Các ngân sách  khảo cứu  đặt ưu tiên cho  năng lượng,  quốc phòng và y tế  trong khi quên bẳng nước, dù rằng giải quyết nước sẽ giúp nhiều  cho các  vấn đề năng lượng, quốc phòng và y tế.  Nếu Hoa Kỳ chi tiêu  tìm nước ở Trái Đất cũng lớn bằng chi tiêu tìm nước trên Hỏa Tinh – Mars.  thành quả đã có thể khác hẳn. Tóm lạ , Hoa Kỳ có thể giải quyết vấn đề nước . Nhưng Hoa Kỳ cần phải bảo tồn nước năng nổ hơn, hầu có đủ thì gìờ cho các nhà sáng kiến họat động .

 

 I – Câu chuyện đường hầm mới ở hồ chứa Lake Mead: gánh nặng không chịu đựng được nổi  rồi !

 

Hồ Lake Mead là hồ  nhân tạo đập thủy điện Hoover Dam. Đây là hồ chứa lớn nhất Hoa Kỳ .  Mực nước hồ cao nhất là 1229 bộ ( trên 450 m ),  thấp nhất “ Dead Pool” 895 bộ ( 298m ) . iện tại là 1096 bộ( 365 m).  Ở mức  nước cao khi các cổng tràn – spillway gates đóng lại,  hồ sẽ chứa 28 945 000 bộ mẩu tây Anh – acre  feet ( gần 40. 5 tỉ  m3) , nghĩa là lưu lượng dòng nước sông Colorado ,  suốt hai năm tròn. Nhắc lại là đập thủy điện lớn nhất nước nhà Sơn La  có hồ chứa ước lựợng là 4.26 tỉ m3, nghĩa là 1/10 dung tích hồ chứa Lake Mead ? Năm  2015,  một  đường hầm  mới, dưới  Lake Mead  sẽ bắt đầu cung cấp  nước cho thành phố Las Vegas . Dự án đường hầm này  rất là đồ sộ, tốn kém, nhiều khía cạnh chánh trị đầy nguy hiểm: một điềm báo hiệu những gì sẽ xảy ra.

Nhìn thấy vòng bồn tắm cách  xa  đến vài  km . Một giải đá tảng cao  120 bộ Anh( 36 m )  nước giàu kim lọai rửa sạch gần như trắng xóa  bao quanh bờ rìa   hồ Lake Mead .  Các mức nước đã rớt xuống  gần  30m  thập niên qua , và vòng đá màu trắng  trổi dậy   nhắc nhở cứng đờ là hạn hán đang bao trùm miền Tây Nam Hoa Kỳ.  Nó cũng biểu lộ  là một khủng hỏang bóng thấp thóang   cho  hồ chứa nước uống lớn nhất Hoa Kỳ,  khiến  Hoa Kỳ đã phải mau lẹ   làm dự án  xây đắp nước tham vọng  lớn nhất ở lịch sử  Hoa Kỳ gần đây .

Nay, 180 m dưới mặt nước gương xanh dươnghồ Lake Mead, một máy  làm theo  đặt mua   đào xoi hầm , dài  hai sân  đá banh Mỹ và nặng hơn 4 máy bay B 747 , đang buồn tẻ đào  từng ngón  ( 2.5 cm ) Anh một   xuyên qua   băng đá  ẩm uớt , nứt gãy. Kéo dài  gần 7.2m đường kính, bộ mặt  gặm đá tảng  sống động theo  di chuyễn các  dàn  44 dao cắt tròn  và  23 dao lưỡi.  Hầm Nuốt Chửng To bự – Big Gulp  khi đào, sẽ cắt ngang một cột  bê tông và thép  thiết lập ở đáy  hồ, như thể một ống cống.  Hai  ống   lấy nước vào  đã mang nước từ Lake Mead  đến Las Vegas,  cách đó chừng 25 dặm Anh ( 40 km) về phía Tây. Tên gọi là Cọng Rơm Thứ 3, ống lấy nước  Số 3  sẽ  xuống sâu vào nước hồ khỏang  60 m  và để cho nước chảy vào mãi  khi còn nước  bơm vào.

Theo Erika Moonin , nhà quản lý  dự án và  đã là nhân viên 17 năm cho  Cơ quan Quản trị Nước miền Nam ( Bang )Nevada thì  các ống lấy nước vào của  bà  là căn bản   cho chứng minh hạn hán.  Có một cơ may lớn là chúng tôi sẽ  mất Ống Lấy  nước vào Số 1, nếu hạn hán tiếp tục tệ hại hơn , và các dự liệu  nay không có vẽ gì là tốt đẹp cả cho hai năm tới cả . Bà Moonin  mặc áo chòang  lụa xanh trong,  chân đi đôi bốt – giày ống ngón thép và  đầu đội mũ cứng, đã ở vị trí xây cất  cách hồ  vài trăm thước.  Bà nói  xuyên qua một bản đồ  trình bày  cách nào hầm lấy nước mới, dài 3 dặm Anh (  4, 8 km) , sẽ nối kết trạm bơm  hiện hửu  qua một hầm nối dài nữa dặm Anh ( chừng 0.8 km ). Trừ phi có những thay đổi quyết liệt  thật sự , bà nghĩ rằng họ có thể hòan tất , trước  khi  Ống lấy vào Số 1 cạn hết nước đi.

Hạn hán nay đã kéo dài 14 năm trời là một hạn hán  năng nề nhất,  kể từ khi  bắt đầu ghi chép  sông Colorado  từ năm 1906 . Nay hồ  Mead  chỉ còn  chưa  đầy phân nữa dung tích cũ. Khi Kalee Thompson , biên tập viên của Popular Science  thăm viếng hồ vào đầu tháng 2  năm 2014, mực nước hồ ở cao độ  1 108 bộ Anh trên mực nước biển  ( Cọng Rơm Thứ Ba  sẽ đến đáy hồ ở 860 bộ Anh ). Nếu nước xuống thêm  50 bộ Anh nữa, ống lấy nước vào số 1 sẽ bắt đầu hút không khí. Đó là cả một vấn  đề cho Las Vegas , nhận được 90% nước từ các ống này. Nhưng đó cũng  đáng báo động cho tất cả mọi người ở miền Nam.  Đập Hoover, kế cận  vị trí xây cất , giải tỏa  nước xuống hạ bạn, theo những lọat hồ và kinh dẫn nước tới các cộng đồng khắp miền Tây Nam Hoa Kỳ , kể luôn cả ngọai ô TP Los Angeles , bang Ca Li .

 

II –Những cách  làm dòng thay thế  hạ lưu sông Colorado ( xem các hình đính kèm )

 

Giữa các năm 2004 và 2013,  dòng nước trung bình  từ đập Glen Canyon  Dam , ngay thượng nguồn Lưu vực  Hạ Lưu sông Colorado –  Lower Colorado River Basin, chỉ là 8.88  triệu bộ – mẩu Anh( acre -feet ). Từ đó  được chuyễn hướng  đến các đo% thị và nông trang các bang Nevada, Arizona , và Nam California . Cho đến khi gặp quốc gia Mexico,  dòng còn 1.55 triệu  acre- feet .  Năm 2014 lần đầu tiên trong nhiều thập niên, 1% của  lưu luợng hàng năm của  dòng được giải tỏa để nuôi sống châu thổ  sông từ lâu khô cạn .  Các hình  cho thấy máy đào đường hầm Ống Lấy Nước- Intake số 3  họat động được ở áp xuất 17 bar ( 1 bar là đơn vị  áp lực tương đương 100 000 Newton một mét vuông ). Một đường hầm dài nữa dặm Anh ( trên 800 m )  sẽ nối kết ống lấy nước  đến hạ tầng cơ sở  gần Hồ Mead . Vì lẽ  cả hai đường hầm  đi ngang qua đá tảng gãy nứt , ngập lũ luôn luôn là một thách thức lớn .

Từ thượng nguồn ở vùng núi Rockies,  sông Colorado uốn khúc  1400 dặm Anh ( trên 2252 km )  chảy qua  5 tiểu bang Hoa Kỳ đến quốc Gia Mexico , nuôi sống  40 triệu dân và  tưới  cho 5.5 triệu mẩu Anh – acres ( gần 2, 23 triệu ha )  ruộng nương dọc đường. Dù đã có nhiều thập niên phát triễn tiếp nhau , quyền hạn sử dụng nước  được thiết lập đầu tiên,    theo Dày Đặc Sông Colorado River Compact  năm 1922 ,  trên căn bản vẫn không thay đổi ngày nay . Thỏa hiệp cấp  15 triệu  bộ , mẩu Anh -acre – feet (gần 2,03    tỉ m3)  mỗi năm  cho 7  tiểu bang  thuộc lưu vực sông Colorado  : Wyoming, Utah, Colorado, New Mexico, Nevada, Arizona và California . Dày  Đặc cũng hiểu rỏ quyền hạn về nước của Mexico và năm 1944  quốc gia này được bảo đảm  1.5 triệu  acre- feet ( 2 03 triệu m3 ) , đem tổng cọng lên  16,5 triệu acre – feet (2.2 triệu m3 )  Trong nhiều năm, các tiểu bang  ít khi  nhận đủ số lượng nước: hiện tại sông không đến gần kề thỏa  mãn yêu cầu

.      Theo Peter Gleick , một chuyên viên nước  ở Viện  Thái Bình Dương  thành phố Oakland  , bang California : Hoa Kỳ  đã biết  là những quyền  hạn về nước căn cứ trên một  đánh gía sai lạc  quan trọng .  Sông Colorado  đã  phân cấp  nước qúa đáng . Hoa Kỳ đã chia nước nhiều hơn là thiên nhiên cung cấp cho Hoa Kỳ. Con số 16.5   triệu  là căn cứ trên  dòng chảy của sông Colorado , chỉ trong 2 thập niên. Trong một thế kỷ trải dài từ năm 1906 đến năm 2005,  trung  bình nước ngọt đưa vào hệ thống chỉ bằng 15 triệu acre- feet . Cho nên,  theo Gleick,  thay vì thăng trầm như các hồ chứa cần có,  Hoa Kỳ đang ở vào tình trạng , nước hạ thấp, hạ thấp.  Cục liên bang Hoa Kỳ về Khai hoang  đã tiên đóan  là mực nước Hồ Meade  sẽ xuống thấp hơn  cao độ 1 075 bộ Anh ( 322 m )  vào tháng giêng  2016  buộc phải giảm bớt tự động phân cấp nước cho các tiểu bang .

 

 II .  Thay đổi khí hậu   làm vấn đề trầm trọng thêm

 

Càng rắc rối thêm lên khi các nhà khoa học đã học hỏi  lúc nghiên cứu các  vòng trên gỗ cây  là thế kỷ thứ 20 là một trong hai năm ẩm uớt  nhất  những thời gian 100 năm  của 1200 năm qua .  Trong 2 thiên niên kỷ qua , đã xảy ra rất  nhiều hạn hán kéo dài  ở Tây Nam Hoa Kỳ; vai hạn hán  dài 3 thập niên hay hơn nữa .  Thiếu nước xảy ra ngày nay có thể không phải là một lầm lạc đâu , mà là quay đầu về tiêu chuẩn lịch sử.

Thay đổi khí hậu  chỉ có thể làm vấn đề trầm trọng hơn. Các  mô hình tiên đóan lượng mưa ở lưu vực sông Colorado có  thể giảm bớt  khỏang 15% trong 50 năm tới. Theo nhà vật lý học biển cả Tim Bernett của  viện Đại dương  Cơ quan Scripps, thì 10 % đã là hung bạo rồi.  Barnett tìm thấy ở nghiên cứu  2009 là nếu  khí hậu  thay đổi vẫn tiếp tục  làm khô hạn cả vùng,                nước sông Colorado  cung cấp có cơ   khan hiếm 60- 90 %  vào giữa thế kỷ này.  Nhiệt độ ấm áp hơn  cũng có thể làm tăng bốc hơi nước  từ mặt nước  và giảm các hồ dự trữ thiên nhiên các  núi đống tuyết chưa tan, nguồn cung cấp vững chắc  của nước  tuyết tan  đặc biệt vào mùa hè .  Các nhà khoa học chưa biết nói sao về thay đổi khí hậu  sẽ ảnh hưởng đến  hạn hán ngày nay, nhưng  trên một khía cạnh điều này không đáng quan tâm.  Họ đã biết là khí hậu thay đổi  và sẽ làm các hạn hán tệ hại hơn. Hoa kỳ ước lượng là  hạn hán năm 2012  là hạn hán  nới rộng nhất  kể từ thập niên 1930 , làm thiệt hại đến 30 tỉ đô la Mỹ. Hơn phân nữa lảnh thổ Hoa Kỳ  đau khổ vừa phải hay cực kỳ về nhưng điều kiện hạn hán .

Nhưng nhiều nơi  sửa sọan cho tương lai này lại chậm rì .  Hạn hán hiện hửu đặc biệt trầm trọng cho bang California, nơi nông nghiệp  sử dụng đến 80% tổng số nước. 40 % ruộng nương bang California thường xuyên tưới tiêu ngập tràn – flood irrigation , và các nông dân  trồng hoa màu ( như lúa gạo chẳng hán ) thích nghi cho môi trường ẩm ứớt.  Rất nhiều  hóa đơn thu tiền nước cư dân bang vẫn  tính tách rời số nước họ thật sự dùng , gạt bỏ ra ngoài  bất cứ một lọai khích lệ tài chánh nào  để bảo tồn nước,  mãi cho đến khi  thi hành một  luật liên bang  năm 2025 .  Tại đa số miền Tây Hoa Kỳ. không ai lo ngại  nhiều về nước, kể từ khi hạn hạn cuối cùng nới rộng giữa thập niên1980.  Điều này không đúng ở TP tội lỗi  Sin City  Las Vegas.  Hạn hạn kéo dài   nhất từ  14 năm nay, làm mực nước hồ Meade chỉ còn 1075 bộ ( 332,5 m )

 

             III- Trường hợp thái quá của TP Las Vegas

 

Trên mọi phương diện,  Las Vegas thái qúa hơn bất cứ thành phố  điễn hình Hoa Kỳ nào . Hãy lấy dân số . Năm 1989 , thung lũng Las Vegas là  gia cư cho 700 000 cư dân . Nay dân số  Las Vegas đã hơn 2 triệu  người. trong khi  lượng  mưa mỗi năm của Los Angeles là 15 ngón Anh ( 375 mm), Phoenix là 8 ngón ( 200mm ), Albiquerque 9.5 ngón ( 227 mm), Las Vegas chỉ nhận  4 ngón ( 100mm ).   Nhiệt độ trung bình  mùa hè cao  đến 1030F ( gần 400C ). Vùng này hầu như không có nông nghiệp và rất ít công nghệ.  Thay vào đó là du lịch :  40 triêu người một năm , khi họ đến Sa Mạc Mojave , chỉ cố tìm một ốc đảo – oasis – các phông ten ( vòi phun nước )  của Bellagio , bắt chước các kênh đào Venetia ( Venice, Venise ), các tàu thuyền hải tặc , các hồ bơi và các sân gôn.

Hấp dẫn của Vegas là  thái qúa  và điểm này nới rộng đến nước.  Thật sự, khó tìm ra một nơi ở Las Vegas  mà bạn  nghe cũng như nhìn nước chảy.  Phông ten nước phun  trước mặt  khách sạn Aria mới chứa 4000 phòng ngũ  khiêm tốn hơn  mọi phông ten khác: nước phun tế nhị  hội nhập các luồng màu sắc : vào hành lang vươn cao  bạn sẽ tìm ra Chris Magee,  Giám đốc điều hành  các cơ sở Các khu Nghĩ dưỡng  Quốc tế MGM,   hảng chủ nhân  Aria  cũng như Khách Sạn Mandalay Bay và các tài sản Vegas  thần tượng  khác.

Phương thức chúng ta nhìn vào đó  là hai lọai nước : tiêu thụ và không tiêu thụ. Nước dùng cho  làm cảnh quan – landscape phần lớn thuộc lọai tiêu thụ. Nước này sẽ bốc hơi  hay  thấm rỉ vào đất. Nước lọai không tiêu thụ là  những gì không chụp bắt lại được.  Hầu như  mọi giọt nước đi vào ống tháo nước đều đổ trở lại Hồ Mead.  Bạn sẽ  đi loanh quanh khắp Ca si nô ( Khách sạn có phòng đánh bạc )  và leo thang máy  lên vài tá tầng đến một dãy phòng nguy nga  xa xĩ,  nơi bán  những đồ trang trí và dụng cụ dòng thấp.  Nơi đây  và ở mọi phòng  khách sạn và gia thất  ở thành phố, nước phế thải từ mỗi  vòi nước tắm hoa sen, nước giặt áo quần  và luôn cả nước rữa cầu tiêu   cũng được bơm vào nhà máy , làm sạch  rồi  chảy ra thành một nước rữa  sạch thiên nhiên trở về lại hồ Mead. Một khi nước  đến hồ dự trữ, nước có thể chảy về,  lại đi vào trong các ống lấy nước để chửa trị  và đưa trở về lại các vòi thành phố. Hầu như phân nữa  nước Las Vegas tiêu thụ, nay trở về lại hồ Mead. Quanh các casinô lớn nay đều trồng xương rồng  gai- spiky  cacti và cây mọng nước – succulents. Cách đây 10 năm không ai nghĩ đến làm phong cảnh , công viên quanh các khách sạn lớn cả . Vì các gia thất sử dụng đến 70%  nuớc ngòai nhà , nên các  chủ nhân gia thất cũng bị bắt buộc phải  biến đổi sa mạc. Các “cảnh sát nước” được phái đi khám xét các khu láng giềng  tìm kiếm gian lận. Mùa này,  theo cảnh sát nước, các cư dân chỉ được phép  dùng nước một ngày  mỗi tuần lễ.   Dân gian đều ý thức rỏ  về dùng nước  và họ cũng biết rỏ các thể lệ điều hòa . Thể lệ xuất hiện khắp nơi , trên hóa đơn đòi tiền , trên đường dây trực tuyến,  trên ti vi .   Các láng giềng  cũng tự kiểm sóat lấy mình. Khi moới phát triễn,  mỗi nhà  đều có sân cỏ trước ,  sân cỏ sau . Nay không như vậy nữa . Cỏ cần đến  55 ga lông nước ( trên 220 lít )cho một bộ Anh vuông( 929 m2)   một năm . Môt sân  hửu hiệu dùng nước chỉ cần  8  ga lông ( 32 lít) đến 9 ga lông ( 36 lít).

Las Vegas khởi sự phạt vé các người dùng nước lỗi lầm năm 2002,  năm khô hạn nhất   trong lịch sử có ghi chép của sông Colorado. Thành phố nay trả 1.5 $ một bộ vuông cho cư  dân nào chịu thay thế sân cỏ bằng các cảnh vật sa mạc. Các phát triễn mới  chỉ được trồng cỏ   trên nữa sân sau, không đựoc trồng cỏ sân trước.  Các tài sản thương mãi mới  không được phép  trồng cỏ trang trí.  Phân giữa dưới giải Las Vegas Strip trong thực tế nay trồng cỏ nhân tạo tổng hợp.   Một gia thất một tầng,  ngòai sân trước trồng chà là – date palm, nhưng các nơi khác trồng đầy cỏ xanh tươi, nước tứới  phun mạnh lạc  đến vệ đường . Gia thất đã bị phạt  hai lần.  Lần thứ nhất  80$ . Lần thứ hai gấp đôi.  Nếu phạm 5 lần,  tiền phạt sẽ là 1280$.  Tiền phạt ghi  ở hóa đơn nước . Từ năm 2002,  Las Vegas đã  bớt đi ⅓ số nước dùng, từ 314 ga lông ( 1256 lít) cho mỗi đầu người, xuống 212 ga lông( 848 lít). Còn có thể làm nhiều hơn nữa. Nước đang còn qúa rẽ tiền : chẳng hạn chỉ  1.16 $  cho  một ngàn ga lông, lớp xử dụng đầu tiên.  Los Angeles trả gấp ba khi dùng nước sông Colorado.  Thế nhưng Las Vegas ở ngay tại trung tâm sa mạc, ngay giữa thời kỳ hạn hán, giữa lúc dân số gia tăng mạnh  vì các dân Mỹ nghĩ hưu muốn làm lại các vườn tượt  bờ biển miền Đông ở sa mạc Mojave . Tuy nhiên ngay cả khi thiếu hụt nước lớn hơn,  Thành phố cũng còn tốt đẹp . Cọng rơm Thứ ba là thành phần then chốt  của chánh sách bảo kê này  đó .

IV –  Múc nước từ  Cọng Rơm Thứ Ba

 

Múc nước từ Cọng Rơm Thứ Ba giống như đào hầm tàu điện ngầm, nhưng lại có thêm  một thách thức đáng kể : theo Moonin, đây là một đường hầm  đào  cao áp nhất thế giới từ trước đến nay,  sàn đá tảng  dưới hồ xốp rỗ, nước ngầm  thấm qua  từ mọi phía  và nước hồ   đe dọa tràn ngập  phòng từ bên trên. Trong đường hầm nối vào, các bao cát  phân chia  380 mm nước hồ  từ nơi đang tích cực họat động.   Cứ mỗi phút, bơm đưa  1450 ga lông nước lên mặt . Các vấn đề nước  ở đường hầm ống lấy nước chánh còn tệ hại hơn nữa : khi khởi sự đào , các nhân công  phải đeo  dụng cụ chống mưa.

Kể từ khi bắt đầu cách đây 6 năm,  dự án tổn phí  817 triệu đô la Mỹ đã  gặp nhiều trì hõan và  vượt quá chi phí dự liệu.  Năm 2010,  nhân công đụng phải một  vùng nứt gãy – fault zone, gây ra ngập lũ và bó buộc các kỷ sư phải  định lại vị trí  hầm,  tổn phí rất cao.  Năm 2012,  môt nhân công 44 tuổi   chết  và một nhân công  khác bị thương  vì các luồng  cao áp trát vữa -mortar , rơi xuống từ vách hầm,  khi một đọan bê tông rời rạc.  Hai năm qua, máy đào hầm  thay  đổi , từ thể tức áp lực khí trời qua  thể thức cao áp , khiến cho đầu các dao cắt  phải  ép một   túi không khí  ở mặt đá,   để giữ cho  nước khỏi phải bó buộc xuyên qua. Cho đến nay  áp lực thủy tính phải chịu đựng  là 14.5 bar.

Tiến bộ  rất chậm chạp.  Kể từ khi bắt đầu đào hầm cho ống lấy vào số  3  , năm 2012 ,   trung bình máy đào chỉ  đào được 35 bộ ( 4.5m ) một ngày  theo thể thức áp lực khí trời .  thể thức cao áp  tiến được  còn ít hơn , chỉ 5 bộ ( 1.5m )  một ngày . Nếu xây cất hòan tất  tháng 7 năm 2015  như hy vọng hôm nay, dự án  sẽ chậm trễ hơn dự trù 3 năm.  Lẽ dĩ nhiên, có thể chậm trễ hơn nữa , dù có cơ không xảy ra. Nhưng hãy  còn phải đào hơn một dặm Anh nữa ( trên 1.6 km ).

Trong lúc đó, Cơ quan  Quản trị Nước Miền Nam Nevada  đang họat động  một Dự án B còn táo bạo hơn , một đường ống  trên đất liền trị giá  3 tỉ đô la, đem nước từ  các tầng ngậm nước – aquifers  ở các thung lũng nông thôn  bang đến Las Vegas .  Dự án phát họa cách đây 30 năm, nhưng đang bị kiện tụng lôi thôi. Công  trình sẽ còn chậm thêm ít nhất là 10 năm nữa.

Cách đây không lâu , tuồng như   các  dự án công trình công cọng  khổng lồ   Las Vegas là một điều dị thường: các biện pháp thái quá cho một thành phố thái qúa . Nay chúnh là điềm báo trước cho những gì sẽ tới . Ở Carlsbad, bang California,  xây cất nhà máy lọc nước  mặn trị giá 1 tỉ đô la đang  thực hiện và một đường ống dẫn 10 dặm Anh ( trên 16 km ) để cung cấp 7%  nước cho TP San Diego vào năm 2020.  Xa hơn về phía Bắc, công dân vùng đang tranh cải  sôi nổi về một dự án ước lượng  15 tỉ đô la, đào hai đường hầm  dưới Châu thổ Sacramento –  Joaquin, một dự án  cải thiện cung cấp nước sông, đưa các  túi  tuyết đông giá Sierra Nevada  đến các nông dân và thị trấn miền Nam .

Sierra Nevada  có một ghi chép một năm ít tuyết,  nhưng mới đây, nhiều người  đã gửi đi trên Facebook hoan hỉ báo tin là đã có 60 cm tuyêt rơi ở các  trạm chơi  ski Colorado .  Đến tháng tư năm 2014,  rỏ ràng là nhiều lưu vực lớn của sông Colorado đã thoải mái  “ túituyêt  tăng thêm 115% mức bình thường.  Bao nhiêu tuyết tan sẽ chảy vào Hồ Mead tùy thuộc các tính tóan phức tạp là bao lâu và cách nào tuyết tan.

Điều chắc chắn :  Nó sẽ không đủ . Như Gleick  của Viện Thái Bình Dương lưu ý , hạ tầng cơ sở Hoa kỳ  xây cất trong thế kỷ thứ 20,  không đương nhiên  là sẽ phục vụ dân Hoa Kỳ trong thế kỷ thứ 21. Hoa kỳ phải xử sự theo một cách khác . Và đó là sẽ làm dân Hoa Kỳ tốn tiền nhiều.  Khi các đô thị tăng trưởng và khí hậu thay đổi, nước sẽ thành nhiều giá trị hơn và dân Hoa Kỳ  sẽ phải xài nhiều hơn để xử lý nước tốt đẹp hơn .  Cuối cùng ra,  tiền nước dân Hoa Kỳ phải trả cũng sẽ phải tăng thêm .  Vì  chưng số  Cọng Rơm  nhiều thế nào đi nữa , cũng không cung cấp đủ nước, một khi không còn nước để di chuyễn đi.

(  Irvine , Nam Ca Li-  Hoa Kỳ,  ngày 25 tháng 5 năm 2014 )

 

Kỳ tới: Làm gì được về nước : thử nghiệm nó , làm sạch nó, nghiên cứu nó,  biến đổi nó , thám hiểm nó .

 

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s