Dr. Tôn-Thất Hứa – Cách xử dụng thuốc

image001     Hàng năm có đến 4.000 tấn thuốc cấp theo toa bác sĩ được đổ vào thùng rác công cọng hay giao hoàn tận tay cho các hiệu thuốc tây tại Cộng Hòa Liên Bang Đức. Lý do tại sao lại có một số lượng thuốc khổng lồ bị tiêu tán một cách phí phạm như vậy, là vì có đến 1/3 số bệnh nhân sau 10 ngày tự ý dứt bỏ thuốc hay thay đổi cách dùng mà không có ý kiến của người thầy thuốc điều trị.

     Điểm căn bản cần phải biết: hàm lượng, thời gian và cách sử dụng thuốc phải thực hiện theo đúng lời dặn, có được như vậy thuốc mới đạt được hiệu quả thích đáng cho việc điều trị.

     Cũng nên biết thêm là nhiều loại thuốc viên không được phép bẻ đôi hay nghiền nát ra để uống; lý do là viên thuốc được che chở bởi một màng mỏng bọc quanh, khi lớp che bao không còn nữa thì hiệu ứng của thuốc cũng sẽ bị giảm hay mất hiệu lực chữa trị. 

     Nếu người bệnh gặp khó khăn khi uống hay nuốt thì nên đặt câu hỏi ngay với bác sĩ điều trị hay với dược sĩ.

 

Muốn đưa thuốc vào cơ thể con người để cứu chữa, tăng cường thể lực hay kéo dài đời sống thực vật… thuốc được chế tạo và trình bày dưới nhiều dạng khác nhau; mỗi cách lại có những ưu điểm, nhược điểm riêng.

Tại bệnh viện khu sau mổ, bệnh nhân được đưa tới phòng hồi sức, phòng sau mổ hay cấp cứu phần lớn thuốc được chuyền dưới dạng dung dịch, chích qua đường tĩnh mạch trên lưng bàn tay, khủyu tay, tĩnh mạch có khẩu độ lớn hay tĩnh mạch trung tâm tùy theo tầm nặng nhẹ của ca mổ hay độ trầm trọng của con bệnh để thuốc có hiệu quả sớm. Bằng phương pháp này thuốc có hiệu nghiệm nhanh hơn là uống, thuốc nhét hậu môn… tại đây tình trạng sức khỏe bệnh nhân được bác sĩ, y tá theo dõi.

Có những loại bệnh không cần phải nhập viện, người bệnh được cấp toa mua thuốc để tiếp tục trị liệu tại nhà, loại thuốc này có những dạng sau đây:

 

     * Thuốc viên (Tabletten), thuốc viên có bọc đường (Dragees) thuốc con nhộng (Kapseln):

Chỉ cần một hớp nước lạnh hay nước trái cây… người ta nuốt thuốc viên hay thuốc viên có bọc đường trong thế đứng hay đang ngồi.

Thuốc con nhộng (Kapseln) có lớp gelatine bao quanh cho nên thuốc trơn láng và dễ nuốt ngay cả khi đầu ngả về trước, qua tư thế này viên thuốc không dính vào chân răng hay hốc miệng. Có một số ít loại thuốc hạ sốt, giảm đau có thể làm bỏng niêm mạc miệng và lưỡi khi nhai nó.

 

image002     * Thuốc nhỏ tai (Ohrentropfen) / thuốc nhỏ mắt (Augentropfen):

Trước khi sử dụng những loại thuốc trên, nên làm ấm lượng thuốc trong chai bằng cách xoa kẹp trong lòng bàn tay để thuốc trong lọ được phù hợp với nhiệt độ con người.

Đầu hơi nghiêng về phía trái hay phải tùy theo lỗ tai bị bệnh cần nhỏ thuốc, giữ nguyên tư thế đầu hơi nghiêng trong thời gian 1 đến 2 phút.

 

image003   Thuốc nhỏ mắt thường thường là dụng dịch nước, để thuốc có đủ thời gian hiệu lực nên ngửa mặt hay nằm ngửa người ra, bét mí mắt dưới hay vén mí mắt trên để giọt thuốc vào tròng mắt; sau đó nhắm mắt lại, vận dụng nhỡn cầu quay vòng tròn hay liếc qua trái hay liếc phải để thuốc phân tán đều ra. Cơ thể con người trời sinh ra có một ống dẫn thông từ mé mắt phía trong xuống lỗ mũi và cũng để cho thuốc khỏi thoát đi nhanh ra khỏi hốc mắt nên đè vào góc mắt phía mũi khoảng 1 phút.

Chú ý : thuốc giọt mắt loại dầu (Ölige Augentropfen) hay thuốc bôi mắt (Augensalben) có ảnh hưởng đến khả năng quan sát sự vật chung quanh do đó không nên lái xe hay sử dụng máy móc ngay sau khi nhỏ hay bôi thuốc.

Thuốc bôi mắt nên áp dụng vào buổi tối.

 

* Thuốc nước (Säfte) và thuốc nước giọt (Tropfen): kèm theo với chai thuốc, thường có kèm thêm một dụng cụ để đo lường; tuy nhiên một cách chính xác hơn khi cho trẻ sơ sinh hay trẻ còn nhỏ có thể lấy một ống chích tiêm được hút ra đúng lượng thuốc rồi bơm vào mồm cho trẻ.

Trước khi để thuốc nhỏ giọt nên khỏ nhẹ chai để thuốc trộn đều sau đó chúc ngược hay nắm chai thuốc nằm nghiêng để thuốc nhỏ rồi đếm giọt. Thuốc trụ sinh bột cho trẻ thường được hòa với nước lạnh, đổ nước ngập đến cái lằn mức đã có sẵn sau đó lắc mạnh chai thuốc cho đến khi thuốc được hòa tan hoàn toàn, cất giữ trong tủ lạnh và mỗi lần trước khi dùng nên lắc chai.

 

     * Thuốc nhỏ mũi (Nasentrofen) / xịt mũi (Nasenspray).

Người bệnh trong tư thế nằm hay ngửa mặt lên, bóp nhẹ nuốm cao su để nhỏ thuốc, rồi phải chờ cho đến khi miệng ống giọt thuốc được rút hẳn ra khỏi lỗ mũi mới buông nuốm cao su, tránh không hút đờm dãi của mũi vào ống hút.

 

     * Thuốc hen suyễn (Asthmasprays).

Để thuốc có được hiệu quả tối đa nên theo quy trình sau đây: lắc mạnh, lấy nắp đậy ra, thở ra thật mạnh, mím môi trên và dưới cho thật sát vào ống thuốc; bóp ống thuốc rồi cùng lúc hít vào nhẹ nhàng. Nín thở trong vòng 10 giây rồi thở ra chầm chậm bằng đường mũi. Loại thuốc suyễn thường hay có chứa chất Cortison làm cho giọng nói khàn khàn hoặc nấm xuất phát làm lở loét vòm miệng. Để tránh các biến chừng trên, nên bơm thuốc trước khi ăn hay sau khi bơm thuốc uống ngụm nước lạnh.

 

* Thuốc dán.

Băng keo dán có chứa thuốc phải được dán trên phần cơ thể khô và không mỡ. Tắm rửa thường không có ảnh hưởng đến công hiệu của thuốc dán; nhiệt độ nóng, phòng tắm hơi (Sauna) có ảnh hưởng lớn đến sự chữa trị. Khi lấy miếng băng dán không nên chùi rửa da vì thuốc dính trên mặt da vẫn tiếp tục tỏa ra; miếng băng dán đã dùng nên vất khỏi tầm tay trẻ con vì lượng thuốc còn đọng trên miếng băng.

 

* Thuốc uống khi bụng đói, trong khi ăn và sau khi đã ăn

Có một vai trò quan trọng cho sự chữa trị tùy loại thuốc dùng. Thuốc cho bệnh tuyến giáp phải uống khi bụng đói. Thuốc trụ sinh có công hiệu tối đa khi giờ giấc uống thuốc phải đúng: cách khoảng hai lần uống thuốc là 6 tiếng đồng hồ.

– Trước khi ăn: ít nhất nửa giờ trước khi vào bàn ăn.

– Trong khi ăn: 5 phút sau khi đã nuốt thức ăn.

– Sau bữa ăn: 1 đến 2 tiếng sau khi xong bữa cơm.

– Bụng đói: ít nhất ½ giờ trước khi ăn hay 2 tiếng sau lần ăn cuối cùng.

 

Ghi nhận cần thiết cho khách du lịch:

Muốn ngăn ngừa bệnh sốt Dengue, bệnh sốt rét rừng… thì nên tránh không cho muỗi đốt.

Nằm ngủ trong mùng có tẩm thuốc làm giảm đến trên 90% bệnh sốt rét.

Ngứa sốt Dengue bằng cách xoa (pomade – creme – salbe) thuốc chống muỗi cắn. Trước tiên xoa thuốc chống nắng, sau khoảng 15 – 30 phút mới xoa thuốc chống muỗi, có được như vậy hoạt năng chống muỗi đốt không bị lớp thuốc chống nắng bên ngoài che lấp đi.

Dr. Tôn-Thất Hứa

Missionsärztliche Klinik / Würzburg – CHLB Đức

 

 

 

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s