Dr. Tôn Thất Hứa – Du lịch và thai nghén

dulich-thainghenLời mở đầu : máy bay là một phương tiện di chuyển nhanh, tiện lợi. Nhưng phải coi chừng….nếu không lại không thức dậy sau một chuyến bay dài.

Để có một chuyến đi bình an, giữ lại những kỷ niệm êm đềm, hành khách cũng phải chuẩn bị chu đáo để bảo vệ cho sức khỏe bản thân.

Bài viết chú trọng đến các nữ hành khách thuộc thế hệ trẻ phải di chuyển khi đang có thai hay dùng thuốc ngừa thai.

Trong thời kỳ mang bầu, người mẹ tương lai phải chú ý những điểm dưới đây trước khi cần phải chích ngừa:

  • tuân theo lời khuyên các bác sĩ chuyên khoa sản, nội, huyết học và y học thảm họa
  • Không nên chích ngừa các loại thuốc chưa khử vi rút hay vi trùng (microbe) trong 3 tháng đầu là giai đoạn tạo hình của bào thai
  • dưới đây là bản tóm lược các loại thuốc chích ngừa :

 

Schwangerschaftsmonat  –    Giai đoạn mang thai
   
      Lebendimpfstoffe – Thuốc chích ngừa không diệt vi rút…                                                         tháng 1 – đến 3        tháng 4 – đến 8    tháng 9 – đến 10
Poliomyelitis – bại liệt trẻ con + +
Masern – bệnh sởi
Mumps – quai bị hay má chàm bàm
Röteln – sởi Rubella hay bệnh Rubella(tiếng Anh: German measle)
Varizellen – bệnh thủy đậu hay trái rạ
Gelbfieber – sốt vàng da (yellow fewer) (+) (+) (+)
Pocken – đậu mùa
Tuberkulose – ho lao
 Tot, Subunit – Impfstoffe, Toxoide – Thuốc chích ngừa đã diệt vi rút
Poliomyelitis (Salk) – bại liệt trẻ con + + +
Influenza – cúm + + +
Tollwut – bệnh dại (+) (+) (+)
Hepatitis B – viêm gan B (+) (+) (+)
Zeckenenzephalitis (FSME)Viêm não & màng não do ve truyền (+) (+) (+)
Tetanus – bệnh uống ván + + +
Diphterie – bệnh bạch hầu (+) (+) (+)
Typhus (oral) – thương hàn (+) (+) (+)
Cholera – bệnh tả lỵ (+) (+) (+)
Meningokokken, PneumokokkenVi khuẩn Não mô cầu, vi khuẩn Phế cầu (+) (+) (+)

 

Ghi chú : + : được phép chích ngừa

(+): chỉ khi đi đến tham quang vùng có bệnh hay phải tiếp xúc với bệnh nhân

– : không nên chích ngừa trong giai đoạn mang thai

 

*1- những nguy hiểm chờ đợi cho một chuyến bay đường dài?

Có một điều chắc chắn là thường một chuyến bay đường dài vì phải ngồi bất động trong suốt cuộc hành trình là nguyên nhân đưa đến sự đông máu trong hệ thống tuần hoàn mà 2 cẳng chân chiếm đến 80% trong tổng số. Có nhiều hành khách trong số hàng triệu triệu lữ hành hằng năm khắp năm châu bốn bể gặp phải nghịch cảnh nói trên, chúng ta không thể tìm ra được một con số chính xác. Những phi trường quốc tế London, Paris, Lyon, Sydney hay Frankfurt … đã phúc trình qua nhiều báo cáo y khoa nhưng sự thật vẫn còn nằm trong vòng bí mật. Lý do chính là tai biến do thành hình cục máu đông ở phần dưới cơ thể không phát hiện khi còn trên tuyến bay, ngay sau khi máy bay đáp xuống mặt đất, mà triệu chứng lâm sàng của tai biến mạch máu lại thường hay xảy ra khoảng 14 ngày sau đó, do đó thống kê của các sân bay quốc tế không thể cho biết con số chính xác được cọng thêm vào đó có những bản báo cáo thiếu dữ kiện không đem lại lợi ích chung cho khách hàng…

Một điểm then chốt mà mỗi chúng ta trước khi lên máy bay cần phải biết : những chuyến bay trên đoạn đường dài, thời gian di chuyển càng lâu là những yếu tố đưa đến sự tạo thành cục máu mà  không ai có thể tiên lượng được.

*2- Sự nguy hiểm do đâu mà ra?

Chỉ một tích tắc sau khi chiếc máy bay khổng lồ Boeing 747 đáp xuống phi trường quốc tế Frankfurt của Cọng Hòa Liên Bang Đức, trực thăng cứu cấp đã chờ sẵn và bốc ngay Cô Emma C. 28 tuổi, vừa đi nghỉ hè tại Sydney trở về, vào bệnh viện cấp cứu. Tất cả mọi cố gắng của toán cứu cấp và bác sĩ, y tá bệnh viện không thể cải tử hoàn sinh người nữ hành khách trẻ tuổi bất hạnh này.

Lý do tử vong: cô bị nhồi máu vào hai buồng phổi (Lungenembolie – embolie pulmonaire – plumonary embolism) do cục máu đông của hai cẳng chân dội ngược lên. Một cơn bệnh chết người gần như 100% mặc dù trình độ phát triển y học hiện đại.
Đưa ra một đề tài đang tranh luận là làm thế nào để phòng ngừa một sự thay đổi của đông máu trong cơ thể con người đưa đến sự việc đột tử.
– phòng ngừa và làm chận đứng sự đông máu đang di chuyển trong mạch máu
– giảm thiểu cơ chế tạo thành cục máu đông

Để dễ hiểu rõ vấn đề, bài viết được thu gọn trong một số câu vấn đáp cụ thể để giải thích những dữ kiện nêu trên như sau:
Hiện tượng máu tụ được hiểu biết là do:

v      thiếu cử động trong suốt hành trình,

v      2 cẳng chân ngồi thường xếp chéo lại, đó là tư thế ngồi hầu như bắt buộc trên máy bay.

Hai nhận xét này thực ra rất đúng cho các hành khách máy bay ở hạng bình dân, chỗ ngồi khá chật hẹp. Chúng ta chỉ biết rõ là chức năng đưa đến sự đông máu thường lại xảy ra do chỗ ngồi quá hẹp của hạng bình dân (Economy-Class). Chính vì sự kiện ngẫu nhiên này nên người ta đã không ngần ngại và đã nhầm lẫn khi viết: triệu chứng lâm sàng của sự đông máu ở hạng du lịch bình dân (Economy-Class-Syndrom). Sự nhận xét trên không đúng 100% vì ngay cả những hành khách hạng nhất, hạng thương gia cũng bị tai biến mạch máu nêu trên.

Nguyên nhân được chứng minh rõ ràng : biến chứng do sự kết tụ các tế bào máu đỏ (hồng huyết cầu) thành những hạt máu đông, nhiều hạt máu đông tụ nhau lại cũng là khởi điểm để kết hợp thành cục máu nhỏ, nhiều cục máu nhỏ gom lại sẽ lớn hơn và để rồi phát triển và lan rộng ra…..

*3 – Hành khách di chuyển bằng xe buýt, tàu hoả và xe hơi trên chặng đường dài có gặp phải tai biến tuần hoàn trên không?

Có, hành khách xử dụng các phương tiện du lịch vừa kể trên cũng có thể xảy ra tai biến tạo thành cục máu rồi đưa đến đông máu tĩnh mạch ở hạ chi. Tuy nhiên một điểm phải được chú ý thêm nữa là trên máy bay, khí thông trong buồng hành khách rất khô. Ví dụ trong chuyến bay, quý vị để một chén cơm nóng thì chỉ cần 1 tiếng đồng hồ sau cơm sẽ khô như chén cơm chiên. Tác động “phụ” của không khí khô khan trong buồng hành khách sẽ “lấy thêm” nước hút từ các mạch máu của cơ thể trong suốt hành trình; sự kiện “máu cô lại” chính là yếu tố quyết định nguyên nhân bắt đầu xuất hiện những hạt máu đông nhỏ nằm ở phần hạ chi của con người.
Ngoài sự khô ráo, áp lực khí trong buồng máy bay cũng giảm xuống tạo thêm một yếu tố “rút nước” trong máu rồi tích lũy vào lớp mô. Đó cũng là một lý do đưa đến máu “khô” rồi… hạt máu đông kết tụ lại để thành cục máu…. Nguy hiểm hơn nữa là trong chuyến bay, hành khách theo thói quen lại thích uống bia, rượu. Chất rượu sẽ làm mạch máu nở rộng thêm ra; máu lưu hành trong cơ thể lại chảy chậm hơn hổ trợ mạnh mẽ cho sự đông máu được mau lẹ hơn.

Sự di chuyển bằng máy bay như vậy nguy hiểm hai lần nhiều hơn bằng xe búyt hay ô tô.

Di chuyển bằng xe lửa an toàn hơn hết.

* 4- Nhóm hành khách nào có nhiều nguy cơ tai biến mạch máu?

Tất cả hành khách đi trên các chuyến bay đều có thể gặp phải, bất luận già hay trẻ. Tuy nhiên những hành khách cao niên, phái nữ thì khả năng bị tai biến dễ gặp hơn… Ngay cả những lực sĩ cũng bị tai biến mạch máu, như trường hợp 3 lực sĩ trong phái đoàn Anh Quốc đã bị tai biến đông máu trên đường đến tham dự thế vận hội Sydney trong năm vừa qua.

Ngoài ra vẫn có một số hành khách có nhiều nguy cơ hơn so với những nhóm người khác…

* 5- Những ai thuộc nhóm người này?

Nhóm hành khách nằm trong diện sau đây „dễ“ bị tai biến đông máu:
a.- các bà & các cô uống thuốc thuốc ngừa thai.

b.-đang mang bầu, bào thai đè trên các mạch máu vùng bụng dưới

c.- mập
d.- những hành khách trên 50 tuổi
e.- các bệnh nhân có triệu chứng tim yếu
f.- trong gia đình có thân nhân đã bị tai biến mạch máu, yếu tố di truyền
g.- một vài loại thuốc an thần trong một vài điều kiện sẽ khích động tai biến mạch máu
h.- hút thuốc lá
Hành khách nào trong người có mang nhiều yếu tốn nêu trên…. thì dễ gặp phải tai biến hơn.

*6- Trường hợp nào tai biến mạch máu sẽ dễ dàng khởi động?: nằm trong nhóm này gồm có:

a.- đã có lần bị đông cục máu trước đây
b.- bị nhiễu loạn chu trình đông máu trong cơ thể mà người ta tìm thấy qua khám nghiệm cục máu

đông sau tai biến
c.- đã bị tai biến mạch máu não và bị liệt một phần của cơ thể
d.- đang bị bó bột do chấn thương gãy xương
e.- vừa bị mổ xong nhất là sau các trường hợp mổ bụng
f.- sản phụ vừa mới sinh xong
g.- bướu trong người, bướu ung thư thường khuyến khích sự đông máu
*7- phía hành khách phải chuẩn bị như thế nào?
. Hành khách nên đi lui tới trong buồng máy, càng nhiều càng tốt
. Khi ngồi thì nên cử động bàn chân & cẳng chân tuồng như đang lái xe hơi (đạp thắng, nhả ga…)
. Nên tham gia chương trình tập thể dục được truyền hình trong chuyến bay (Flyrobic) – hiệu quả rất khả quan.

Một điểm nên chú ý nữa là:
. Không nhét hành lý dưới chân để có khoảng trống
. Không hút thuốc.

Điều quan trọng đáng lưu ý :
. Không uống rượu nhiều,
. Phải uống thật nhiều nước để bù lại sự mất nước.

*8-Thế nào là uống thật nhiều nước?

Tuỳ theo nhu cầu đòi hỏi của cơ thể và cường độ khát nước được tính theo lượng nước tiểu (trung bình 1ml / 1 kilô trọng lượng cơ thể / cho 1 giờ; màu đậm lạt… và mùi hôi khai tùy theo nồng độ đậm đặc urê trong nước tiểu.

Nên uống trà, nước trái cây và nước suối, không rượu bia.

*9- Hành khách trong nhóm “dễ” gặp tai biến phải chuẩn bị như thế nào?

Trong trường hợp không cấm dùng thuốc có chứa Acetylsalicylsaure thì hành khách nên uống một viên Aspirin 100mg trước khi lên máy bay. Nhóm hành khách này nên ngồi ngoài lối đi hoặc cạnh chỗ lối thoát nạn để có thể cử động dễ dàng.

Theo kinh nghiệm, nên mang thêm vớ co dãn để chống sự tạo thành cục máu đông.

*10 – Các hành khách được liệt vào nhóm “nguy hiểm” thì phải xử trí như thế nào.

Nhóm người thuộc diện “nguy hiểm” nên tìm một phương tiện chuyên chở an toàn hơn; tuy nhiên nếu phải xử dụng máy bay thì bắt buộc gặp bác sĩ gia đình trước khi lên đường, thường thì được chích loại thuốc loãng máu “Heparin” hai tiếng đồng hồ trước khi máy bay cất cánh.

Thuốc loãng máu “Heparin” có công hiệu trong vòng 24 tiếng đồng hồ.
Chuẩn bị thuốc men vẫn chưa đủ, hành khách thuộc nhóm “nguy hiểm” này phải tuân theo đúng những lời hướng dẩn đã nêu trên trong suốt hành trình.

*11- Thời gian và khí hậu thay đổi có kéo thêm sự khó khăn không?

Quá đúng như vậy, vì giờ giấc bị thay đổi cho nên thời điểm cần phải uống thuốc cũng bị ảnh hưởng theo. Bệnh đái đường là nhóm người bị ảnh hưởng nhiều nhất. Nhóm bệnh nhân dùng thuốc loãng máu “Macumar” không bị nhiễu loạn mạnh vì hiện tại thì thuốc “Macumar” được chia đều cho 7 ngày, nhóm hành khách trên thường không gặp phải biến chứng. Những chuyến du hành đến miền nhiệt đới hay về Việt-Nam thì tai biến đông máu thường dễ gặp phải hơn, vì khí hậu nóng và ẩm tại chỗ ngay sau khi đáp xuống phi trường địa phương dễ “khuyến khích” tai biến tạo cục máu đông.

Một điểm nữa cũng phải cần lưu ý là các chuyến bay ban đêm dễ bị tai biến nhiều hơn những chuyến bay ban ngày vì ban đêm cơ thể thường ít hoạt động hơn.

*12- Phía các hãng máy bay quốc tế nên thay đổi thế nào để giảm bớt tai biến đông máu?

Các hãng máy bay quốc tế chuyên dành cho các “hành trình dài” phải tôn trọng các điều kiện căn bản tối thiểu để bảo vệ sức khỏe và sinh mạng hành khách.

Chúng tôi thiết nghĩ:
. quảng cáo ưu điểm các bít tất có sức “co dãn mạnh” để ôm sát vào cẳng chân chống việc tụ máu phần hạ chi và cho phép bán trên máy bay.
. các hành khách “mập” phải có những “ghế bành ngồi” phù hợp với “thân hình đồ sộ” của khách hàng.
. và khách hàng chuẩn bị “túi tiền” cho vé máy bay có tất cả điều kiện thích hợp để có sự bảo đảm về sức khoẻ trong chuyến bay và cho một cuộc sống chắc chắn sau khi đáp xuống phi đạo.

Thai nghén và thuốc chống sốt rét rừng

v      trong thời gian mang thai

Chloroquine (Resochin) 5mg/kgBW/w (Vùng A)

Chloroquine + Proguanil (Paludrine) 3mg / kgBW/d (vùng B + C)

v      bắt đầu tháng thứ 4 của thai kỳ : Mefloquin (Lariam) 5mg/kg/BW/ 1 tuần (……..)

v      Atovaquone (Malarone) : trong vùng có sốt rét đang bùng phát với nguy cơ ….

v      Không uống thuốc Pyrimethamine (Daraprim) và Pyrimethamine + Sulfadoxin (Fansidar)

Du lịch và thuốc ngừa thai

  • Quả đất cần 24 tiếng đồng để xoay một vòng 360 độ, do đó 1 múi giờ có 15 kinh tuyến.
  • Thuốc ngừa thai được phép uống theo thói quen hàng ngày

ví dụ : uống thuốc sau khi đánh răng và trước đi ngũ hàng ngày, không cần phải tính khoảng cách múi giờ nơi khởi hành và chốn đến.

  • Có 2 dạng thuốc ngừa thai:

Nhóm thuốc kết hợp : kết hợp bởi 2 kích thích tổ đàn bà Östrogen và Gestagen, có chứa nhiều nồng độ khác nhau tùy theo thể trạng sinh lý của người xử dụng.

Uống 1 viên / 1 ngày, liên tục trong 21 ngày sau đó nghỉ 7 ngày và sau đó tiếp tục cho tháng sau.

Loại thuốc kết hợp có hiệu lực trong vòng 36 giờ, nếu quên uống quá thời hạn đó thì mất khả năng ngừa thai và đưa đến xuất huyết âm đạo.

Nhóm thuốc đơn thuần : chỉ chứa có Gestagen, thuốc uống liên tục từ ngày thứ 1 đến ngày 28 rồi sau đó tiếp tục gói thuốc mới…. quên uống thuốc sau 27 tiếng đồng hồ, khả năng ngừa thai sẽ mất hiệu quả và cũng là nguyên nhân xuất huyết âm đạo.

 

Lời khuyên các bà đi du lịch :

  1. xử dụng máy bay hạng cao cấp, tránh giảm áp và giảm nồng độ dưỡng khí trong khoang nhanh.
  2. dành đủ chỗ để hai chân cử động trong suốt chuyến bay ví dụ ngồi hàng ghế đầu hay dãy ghế trên lối đi.
  3. bít tất cao đến háng, sức co giãn mạnh để tránh cục máu đông 2 cẳng chân.
  4. Giây an toàn nịt chặt vào phần dưới bụng.
  5. bù lại lượng nước thoát của cơ thể bằng uống nước lạnh, nước trái cây, không uống rượu bia….
  6. Trên chuyến bay đêm, trong bóng tối mắt không thể nhìn tầm xa cho nên thị giác không bị ảnh hưởng cảnh chập chờn của máy bay bị chao động theo lớp khí quyển, hành khách không bị kích thích buồn nôn.

 

  • Dr. Tôn -Thất Hứa

Missionsärztliche Klinik / Würzburg

1976 – bác sĩ chuyên khoa giải phẫu tổng quát (General Surgery – Chirurgie générale )

1981 – bác sĩ chuyên khoa gây mê và hồi sức (Anesthesiologie and Critical Care Medicine –  Anesthésie et Réanimation)

1990 – bác sĩ cấp cứu và hồi sinh (Notarzt – Emergency physician – Médecin en service d’ urgence);
1997 – chuyên khoa Y học thảm họa & Cấp cứu ngoại viện (Leitender Notarzt – Supervising Emergency Physician for Medical Catastrophy Program – Médecin catastrophe).

o        Bác sĩ cấp cứu tỉnh Würzburg và vùng phụ cận.

o        Thành viên cứu hộ Tiểu bang Bayern/ CHLB Đức.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s