Trần Túy Việt – Kyrgyzstan du ký (phần II)

image003II) Lịch sử luôn đi tới

Tôi đã ngạc nhiên khi nghe cô Salta nói Kyrgyzstan không có lịch sử .  Cô cho biết trước thời xô viết, người dân Kyrgyz sống rải rác, là dân du mục .  Chỉ từ sau khi thoát khỏi chế độ xô viết, quốc gia mới được hình thành.

Tất nhiên quan điểm của các sử gia và nhân chủng học thì không đơn giản như vậy .  Họ truy tìm nguồn gốc của các sắc dân đã từng có mặt trên mảnh đất của Kyrgyzstan ngày nay, và cho biết lịch sử của họ bắt nguồn từ rất lâu trước đâỵ.   Theo trang nhà  http://countrystudies.us/kyrgyzstan/1.htm   thì ghi nhận  đầu tiên bằng chữ viết về văn minh Kyrgyzstan có mặt trong lịch sử Trung hoa từ năm 2000 B.C. Nguyên thủy, họ là giống dân du mục sống ở vùng đông bắc Mông cổ ngày naỵ  Vào thế kỷ thứ tư và thứ ba trước công nguyên, họ là một trong những kẻ thường xuyên xâm lăng Trung hoa khiến cho nước này phải xây Vạn Lý Trường Thành làm vòng rào phòng thủ .

(The first written records of a Kyrgyz civilization appear in Chinese chronicles beginning about 2000 B.C. The Kyrgyz, a nomadic people, originally inhabited an area of present-day northwestern Mongoliạ In the fourth and third centuries B.C., Kyrgyz bands were among the raiders who persistently invaded Chinese territory and stimulated the building of the original Great Wall of China in the third century B.C.)

Theo trang nhà  http://en.wikipediạorg/wiki/History_of_Kyrgyzstan  thì  lịch sử  Kyrgyzstan bắt đầu từ năm 201 B.C.  Khởi nguyên, từ Mông cổ, từ nam Siberia, họ đến vùng sông Yenisey – Nga, và sống tại đó cho đến thế kỷ thứ 8.  Họ di cư lần lần xuống miền Nam nước Nga (vùng Tuva ngày nay), giáp ranh phía Tây Bắc Mông cổ,  cho đến khi bị quân Mông cổ xâm lấn (thế kỷ thứ 13),  một số họ di hẳn xuống miền Nam, vùng Kyrgyzstan ngày naỵ

Họ có nét đặc trưng chung là  du mục, sống rày đây mai đó trong những căn nhà hình tròn dễ dựng và đễ gỡ .  Họ có tài nuôi ngựa, và ngựa là “đôi cánh của dân Kyrgyz”.   Ngựa trở thành trung tâm của cuộc sống du mục: là bạn, là công nhân, là nguồn cung cấp thịt , da và sữa, đồng thời còn là nguồn giải trí  của người dân trong những ngày lễ, hội .

Họ sống yên lành tại đó đến năm 1876 thì bị Nga Sa hoàng thâu tóm, đặt nền đô hộ .  Họ đã chịu rất nhiều thiệt thòi dưới thời phong kiến Sa hoàng , chẳng hạn bị truất hữu đất đai , chịu nhiều sắc thuế , và nhất là nạn mù chữ .  Nhiều cuộc chống đối đẫm máu đã xảy ra khiến nhiều người chết và một số lớn đã phải “vượt biên” sang Trung hoa  (1916) . (http://countrystudies.us/kyrgyzstan/3.htm)

Sau đó không lâu,  Nga hoàng bị  Lenin lật đổ (1917) thì họ bị  chính quyền mới “tiếp quản” và trở thành một nước cộng hoà trong Cộng Hoà Liên bang Ngạ.

Chính quyền xô viết thực sự rất được hoan nghênh tại đâỵ.   Nói theo thuật ngữ  xã hội chủ nghĩa thì đây là thời kỳ mà Kyrgyzstan đã phát triển rực rỡ và thống nhất cả hai mặt hạ tầng cơ sở và thượng tầng kiến trúc.

Về hạ tầng cơ sở là sự phát triển vững vàng các hệ thống đường sá, xe lửa, bến cảng , sân bay (dân sự lẫn quân sự ).  Kế đến là phát triển các ngành kỹ nghệ nặng như điện, than, hầm mỏ hay tài nguy ên thiên nhiên.  Ngành này đã cung cấp cho Liên bang Nga thủy ngân, chì , kẽm và nhiều nhất là vàng.

Các ngành kỹ nghệ tiêu dùng cũng không thiếụ. Họ đã sản xuất được cái máy giặt đầu tiên, giặt được 3 ký lô quần áọ. Máy giặt này hiện đang được trưng bày tại Viện Bảo Tàng Quốc gia.

Ngành dệt cũng được phát triển từ thủ công sang hiện đại nhờ nguồn nguyên liệu (bông vải và len) dồi dào . Trong suốt thời kỳ xô viết, ngành dệt đã xử dụng đến 100 ngàn công nhân . (www.bccịbg/…C_SECTOR_Executive_Summary_-_Kyrgyzstan.doc ).

Nông nghiệp và chăn nuôi được chú trọng bởi vì họ vốn vẫn là xứ nông nghiệp .  Phần lớn đất nông nghiệp (83%)  là đồng cỏ cho cừu, dê, ngựa .  Chăm sóc đàn thú là nghề truyền thống của họ.   Ðặc biệt họ rất nổi  tiếng với thịt cừụ.  Cừu nuôi tại đây, được xuất cảng sang Kazakhstan để xẻ thịt, xong xuất cảng sang các nước thuộc Cộng hòa Liên bang Nga.

Về  thượng tầng kiến trúc, đáng kể nhất là sự mở mang giáo dục.  Các trường học được mở ra khắp mọi miền đất nước, từ thành thị đến thôn quê, từ mẫu giáo đến Ðại học .  Hệ thống giáo dục chỉ có 10 năm từ tiểu học đến hết trung học.  Cưỡng bách giáo dục đến 15 tuổi (http://www.angelfire.com/rnb/bashiri/Kyrgyzstan/Kyrgyz.html ) .

Ðây thực sự là cuộc cách mạng đổi đời cho người dân Kyrgyz.  Nạn mù chữ kéo dài từ thời Nga sa hoàng đến đây được xóa sạch.  Các trường chuyên nghiệp thuộc các ngành nghề khác nhau cũng thi đua nở rộ .  Các bộ môn nghệ thuật như ca múa nhạc kịch, hội họa, kiến trúc … tất cả đều có mặt .  Nhiều nhân tài đã được đào tạo  như:

Bubusara : nữ vũ công ba lê , hình của Bà được in trên tờ  $5.00

image001

(Hình trích từ  http://en.wikipedia.org/wiki/Bubusara_Beyshenalieva

image002Abdylas Maldybaev : Ca nhạc sĩ, hình của Ông được in trên tờ  $1.00

( hình trích từ  http://en.wikipedia.org/wiki/Abdylas_Maldybaev )

image003Nhà hát lớn tại Bishkek được mang tên Ông – Abdylas Maldybaev.

(Hình trích từ http://www.angietravels.com/state-opera-ballet-theatre-bishkek/

image004Chingiz Atmatov  và Aaly Tokobaev : nhà văn

(hình trích từ http://www.advantour.com/kyrgyzstan/people/aitmatov.htm  và http://www.kyrgyzjer.com/en/Tourism/section45/section308/3513.html )

image005

 Alykul Osmonov : nhà thơ , hình của Ông được in trên tờ  $200.00

( Hình trích từ http://en.wikipedia.org/wiki/Alykul_Osmonov )

Bịnh viện được mở mang, người dân và nhất là sản phụ được chăm sóc sức khỏe rất chu đáọ .  Cho đến năm 1991, họ có 15,354 bác sĩ , 42,448 nhân viên trong ngành y tế, 246 bịnh viện đa khoa và 20 bịnh viện chuyên ngành  (http://countrystudies.us/kyrgyzstan/ ).  Ngoài  ra, họ còn được hỗ trợ bởi hệ thống bịnh viện Trung Ương ở Moscow lẫn các nước cộng hòa khác trong Liên Bang .  Phúc lợi xã  hội cũng được chú  trọng, trẻ em và người  hưu trí đều  được nhà nước trợ  cấp (http://www.angelfire.com/rnb/bashiri/Kyrgyzstan/Kyrgyz.html ).

image007

Viện Bảo Tàng Lịch Sử Quốc Gia – Bishkek

Cũng từ đây, phần lớn dân số  từ bỏ lối sống du mục, định cư trong các thành phố lớn theo đà phát triển của đất nước.  Họ thực sự yêu mến và mang ơn chính quyền xô viết.  Ngày nay, chế độ xô viết đã sụp đổ nhưng họ vẫn ca ngợi thành quả mà chính quyền xô viết đã mang đến cho họ.  Họ dành nguyên một tấng lầu 2 trong Viện Bảo Tàng Lịch sử Quốc Gia để trưng bày  thành tích này.  Các tượng Lê nin, Karl Marx và Engels vẫn còn tồn tại trong công viên.  Hằng năm họ vẫn tổ chức kỷ niệm Cách Mạng Tháng 10 của Nga.

image008

Tượng Lenin và Karl Marx cùng  Engels  vẫn còn “hiên ngang” ở  thủ đô Bishkek

Ðời  đẹp như mơ ….. Họ đang mơ một giấc mơ dài, nhưng đã tỉnh mộng khi Liên Bang Nga có  vấn đề. Thay đổi từ chính quyền trung ương Liên bang Nga đã ảnh hưởng đến người dân Kyrgyz.  Họ tự động thành lập phong trào dân chủ (Kyrgyzstan Democratic Movement), bao gồm những người chống đảng cộng sản, các phong trào và các tổ chức phi chính phủ .  Nhóm liên kết này đã sớm trở thành một lực lượng chính trị có uy tín.  Tháng 10/1990, trong một cuộc bầu cử, họ đã loại bỏ được đảng cộng sản ra khỏi cái ghế quyền lực điều hành quốc gia .  Họ đã chọn vị tổng thống dân cử  đầu tiên, và rồi lịch sử tiếp tục đi tới ….

                 

image010Askar Akayev – Tổng thống dân cử đầu tiên của Kyrgyzstan  (hình trích từ internet)

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s