MINH LUÂN – Tay phải hay tay trái?

taytrai    Tại sao chúng ta không thuận tay phải tất cả ? Và những người thuận tay trái có đặc đỉểm gì ? Sự hiện diện kiên trì của họ trong xã hội với tỉ lệ từ 10 đến 13% cho thấy rằng họ có một lợi thế được che giấu.

Những người thuận tay trái luôn hưởng được một quy chế khá đặc biệt. Người ta bảo rằng họ là những kẻ khác lạ, nổi loạn, không muốn làm giống như mọi người. Tóm lại là những cá nhân không hoàn toàn bình thường. Ngày nay các giáo viên và phụ huynh đã tỏ ra dễ dãi hơn đối với những kẻ thuận tay trái. Nhưng thật kỳ lạ là họ vẫn không nhiều hơn trước, chỉ chiếm từ 10 đến 13% nhân loại.

Nhiều thí nghiệm trên chuột, mèo và khỉ đột đã cho thấy rằng chỉ có một nửa thuận một chân này hơn chân kia, và trong số đó, số thuận chân phải xấp xỉ với số thuận chân trái. Thế thì vì  sao nơi con người, số thuận tay phải lại đông hơn số thuận tay trái ? Câu trả lời phải cần đến ngành nhân chủng học, thần kinh học và di truyền học hiện đại.

Sự mất cân bằng về phải-trái không chỉ mới có đây. Chẳng hạn như các nhà khảo cổ đã tìm thấy nhiều dấu vết hao mòn do dùng tay phải trên những vật dụng có cách đây hơn 30.000 năm. Chỉ có một phần nhỏ dường như đã được sử dụng bởi số người thuận tay trái. Nhiều nhà cổ sinh học cũng đã phát hiện ra sự lấn lướt của tay phải trên những giống người sống cách đây 1,9 triệu năm.

Ảnh hưởng văn hóa không đủ để giải thích cho tình trạng này. Tất nhiên chẳng có xã hội nào áp đặt việc sử dụng tay trái. Trong khi nhiều xã hội lại cấm cản dùng tay trái trong nhiều công việc. Sự chuộng tay phải này đôi khi còn đi ngược với lôgic, chẳng hạn như một số nước Ả Rập viết chữ từ phải sang trái, do đó lẽ ra nên sử dụng tay trái khi viết. Thế nhưng đa số dân chúng vẫn thuận tay phải. Tuy nhiên, bất chấp sức ép của nền giáo dục và thậm chí cả sự cấm cản, những người thuật tay trái vẫn có đó. Như vậy, phải đặt ra 2 câu hỏi : tại sao số người thuận tay phải lại đông hơn ? Và tại sao những người thuận tay trái vẫn còn hiện diện ?

Người ta đã tìm kiếm mối liên hệ của tình trạng này với sự phân bố chức năng của 2 bán cầu não. Bàn cầu não trái điều khiển tay phải và chứa các trung khu của tiếng nói. Đôi khi người ta nhận thấy nơi những người thuận tay trái có một sự lấn lướt về tiếng nói ở bán cầu não phải. Tuy nhiên số này không nhiều để có thể kết luận về mối liên hệ sinh lý giữa tiếng nói, đăc thù của loài người, và tính thuận tay. Còn về giả thuyết cho rằng người thuận tay trái thường có óc sáng tạo hơn, “đó chỉ là một niềm tin của dân gian chứ không phải một thực tế khoa học” – nhà nghiên cứu Stanley Coren cho biết.

Nếu 90% nhân loại thuận tay phải trong khi các giống linh trưởng khác không thuận tay nào cả, người ta có thể nói rằng tính thuận tay phải là đặc thù của con người. Như vậy vai trò của gène là không thể chối bỏ được. Dù gì đi nữa, khuynh hướng này cũng di truyền : chưa đến 10% số con cái của cha mẹ thuận tay trái cũng sẽ giống thế. Nhưng xét về mặt tiến hóa, nếu tính thuận tay trái có lợi, nó sẽ phải phổ biến hơn. Ngược lại, nếu đó là bất lợi, nó phải biến mất. Thế thì tại sao nó vẫn tòn tại nhưng không phát triển hơn ? Các nhà nghiên cứu còn nhận thấy rằng tỉ lệ người thuận tay trái giảm đi theo độ tuổi. Phải chăng khi về già, người ta lại đổi tay ? Sự gò bó của xã hội thật mạnh mẽ, đa số dụng cụ đều được sản xuất cho người thuận tay phải, và những kẻ thuận tay trái đã chứng tỏ rằng có thể sửa đổi thói quen được. Nhưng sự thay đổi này là kết quả của một nền giáo dục khắt khe từ lúc bé. Tính thuận tay đã có từ những năm đầu đời và hầu như không thể buộc một đứa trẻ đổi tay sau 9 hay 10 tuổi. Sự dễ dãi của xã hội trong vài thập niên gần đây cũng không giúp gia tăng tỉ lệ người thuận tay trái. Nếu áp lực xã hội không thể giải thích cho sự biến mất khuynh hướng thuận tay trái nơi người già, thế thì phải suy luận rằng người thuận tay trái có tuổi thọ thấp hơn người thuận tay phải. Thật ra nhiều cuộc nghiên cứu đã cho thấy rằng người thuận tay trái thường thấp bé hơn, dậy thì trễ hơn, có nhiều rối loạn về phát triển, dễ mắc các bệnh tự miễn, dễ nghiện rượu hay bị tâm thần phân liệt.

Nhóm nghiên cứu của nhà di truyền học Miche Raymond cho rằng “người thuận tay trái có một lợi thế giúp họ bù đắp cho những tác động của sự chọn lọc tự nhiên. Lợi thế này có lẽ đã hiện hữu trong tất cả mọi nền văn hóa và từ rất lâu, nên đã duy trì được tỉ lệ không đổi trong suốt lịch sử nhân loại”. Nhưng lợi thế đó là gì ? “Đó là sự bất ngờ khi tranh đấu với người thuận tay phải. Người thuận tay phải luôn chuẩn bị trước để gặp một đối thủ cũng thuận tay phải. Do đó người thuận tay trái thường đạt được chiến thắng. Một chiến thắng đã giúp họ cải thiện được vị thế xã hội, dễ hấp dẫn phụ nữ hơn, do vậy gia tăng cơ may sinh con hay dạy dỗ con cái”. Số liệu thống kê cho thấy rằng có đến 15% người thuận tay trái trong số các tinh hoa quần vợt, 23% ở môn cầu lông, 32% trong môn bóng bàn và đến 50% trong môn đấu kiếm.

Như thế giả thuyết về sự ưu thượng trong đấu tranh đã giải thích được cho tỉ lệ ổn định những người thuận tay trái trong xã hội loài người. Nhưng còn đối với phái nữ thuận tay trái ? Rõ ràng là phụ nữ ít phải đương đầu với sự tranh đấu hơn đàn ông, thế nhưng họ vẫn có mặt giữa chúng ta. Đúng là bản chất của phụ nữ thật khó hiểu.

                                                                                                                       MINH LUÂN

(theo Science & Vie)

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s