Trịnh Nhật – Mần răng mà ra rứa?

trinhnhatCái răng cái tóc

Tôi không nhớ rõ là mình tới Hoà-lan lần này là lần thứ mấy. Chỉ nhớ mang máng là được năm lần: ba lần từ Anh, một lần từ Mĩ và lần này là từ Úc. Cuộc hành trình đứt đoạn trải dài hai chục năm tròn. Lần nào đến cũng là vì có bạn mà đến, nhớ bạn mà tới. Thăm người là chính, vãn cảnh là phụ. Một kiểu du lịch tốn ít, lợi nhiều, rất Việt Nam, nhất là ở vào những giai đoạn đầu của cuộc sống tị nạn. Nhưng tới Amsterdam lần này, ngoài chuyện thăm bạn, viếng cảnh, tôi còn có một chuyện khác chắc chắn là lợi nhiều: chuyện về nha, về răng. Chuyện cuả một người bệnh đi tìm thầy thuốc, được đi nằm bệnh viện ‘tư’ chữa trị hai tuần miễn phí.

Ôn lại lai lịch hàm răng cuả tôi kể từ ngày mới lớn, thì ở tuổi mười ba, tuổi cập kê, ở cái tuổi mà cô cậu nào cũng thèm soi gương, thích làm dáng, làm đỏm. Với tôi, ở tuổi này, ngoài chuyện o bế chải cái đầu, cái tóc bằng ‘brillantine’ bóng láng, tôi còn thích nhe hàm răng cười duyên mỗi khi soi gương. “Ôi, cái đẹp làm sao là đôi hàm răng!” Nó trắng, nó tươi mát tuyệt vời! Chỉ có điều là răng hàm trên cuả tôi có hai chiếc răng cửa là răng bàn cuốc, to bản, nằm chềnh ềnh trên đó. Ðã thế, chúng lại không chịu nằm khít bên nhau, mà lại để lộ một khe hở bằng bề dầy cuả một que tăm. Ông cụ thân sinh ra tôi, vốn là nhà tử vi tướng số tài tử, bảo rằng hở răng như thế là tướng cuả người đại lãn, người làm biếng. Cũng may là chuyện hở răng cuả tôi chỉ kéo dài đâu chừng đôi ba năm thì rồi ‘răng hở lại liền’.

Cá nằm trên thớt

Văn Ba lôi ra phòng mạch vào một ngày ‘weekend’, nghỉ làm việc, chụp năm tấm hình phim quang tuyến răng để xem trước bằng máy móc tối tân, hiện đại, hiệu Siemens. Sáng Chủ Nhật ‘tennis’, chiều lên ‘ghế điện’. Văn Ba, với Dung làm phụ (assistant), cả cha lẫn con gái đều là Nha sĩ, sau khi đã chích cho vài mũi thuốc tê, hơi đau, nhưng năm phút sau thì lợi tê cứng. Ðốc-tờ Văn Ba đã trám năm lỗ (holes) cuả năm cái răng hàm dưới bên phải. Phải nói là khi ngồi vào chiếc ghế nha-y, bệnh nhân coi như là ‘phó mặc’ thân phận cho đốc-tờ răng, thấy mình ‘vulnerable’, mặc cảm chới với, vô phương chống đỡ, nhất là khi chiếc ghế hạ thấp phần đầu xuống, nâng cao phần chân, chân chổng lêntrời, thân mình cũng uốn tới, nhướn lên theo, đồng thời lại bị tá hoả tam tinh vì đèn chiếu sáng dọi vào mặt… Bệnh nhân, hơn ai hết, lúc này í thức rõ thân phận ‘cá nằm trên thớt’ của mình.

Tưởng là chỉ trám xong là dứt điểm công tác trong ngày, nào ngờ thừa thắng xông lên, và với sự đồng í cuả bệnh nhân, nha sĩ gà nhà liền chích thêm ‘ba’ mũi thuốc tê, mà nói là ‘một’ cho bệnh nhân đỡ sợ, để nhổ một cái răng hàm trên trong cùng bên trái, vì răng đã bị sâu không hi vọng cứu vãn. Sợ để lâu có thể sẽ bị nhiễm trùng và làm cho mặt bị sưng. Văn Ba rất mừng, còn cho là may mắn, khi nhổ chiếc răng hàm ra nguyên vẹn không bị gẫy hay chân răng bị kẹt lại ở trong. Vì như vậy sẽ phải mổ, mất nhiều công hơn, và sẽ đau đớn nhiều hơn. Công việc hoàn tất tốt đẹp. Chiếc răng mới nhổ được gói lại, đựng trong hộp nhựa màu đỏ hồng để làm kỉ niệm.

Chiếc răng hàm nhổ đã hết chảy máu khoảng một giờ sau khi nhổ, nên không cần phải thay bông gòn thấm máu. Ðể phòng khi hết thuốc tê có thể bị đau, Văn Ba đã chỉ cần cho uống có một viên thuốc giảm đau thôi. Gần nửa đêm nha sĩ gọi dậy cho ăn bún cà-ri bò, do bà xã, cũng còn là nha tá, đã nấu sẵn. Ðồ ăn mềm, nên dễ nuốt.

Còn bốn chiếc răng hàm trên, rụng đối xứng nhau, trong đó có hai răng nanh, thì rồi sẽ được trồng bằng cách làm khung (frame), tức là có móc bằng kim loại thứ tốt. Nghe nói làm khung bảo đảm hơn làm bắc cầu (etching bridge) vì khi làm ‘bắc cầu’ mà những chiếc răng kế cạnh không còn đủ chắc để kìm chiếc răng giả vào chỗ trống, thì toàn bộ răng chỗ đó không giữ được lâu. Riêng còn một chiếc răng cửa hàm dưới, thì có thể làm ‘bắc cầu’ dùng kim loại được. Chiếc răng này, trước đây một năm đã được một nha sĩ ở Sydney làm dính lại với hai răng nằm kế bên bằng chất dẻo ‘resin’ dính cứng, thì mới đây vì cắn phải xương gà, đã bị gẫy rụng. Văn Ba cũng đã đánh sạch răng, và mài mỏng bớt hai chiếc răngcửa hàm dưới kế cạnh chiếc răng đã rụng để khi làm ‘bridge’, kim loại sẽ bám dính hơn.

Mềm trước cứng sau

Phòng mạch cuả nha sĩ (tiếng Hoà-lan: ‘nha sĩ’ là ‘tandarts’) có hai ghế, thì hai cha con thay phiên nhau làm. Ðốc-tờ Văn Ba làm cả ngày những ngày Thứ ba, tư, năm, còn những ngày khác làm buổi sáng, nửa buổi, tới Phòng Nha sĩ công chữa cho học sinh trong trường học. Một buổi chiều theo nha sĩ vào phòng mạch lấy mẫu hàm răng (tiếng Hoà-lan kêu bằng ‘lepel’, nghiã là ‘cái muỗng’) — tạm gọi là mẫu lõm — cả hai hàm, dùng chất dẻo ‘alginate impression material’. Gọi là chất dẻo là chỉ dẻo, chỉ mềm lúc đầu thôi, nhưng sau khi đưa vào miệng để lấy mẫu hàm răng bằng cách lấy bàn tay ấn, miết vào răng để răng in hình lõm trên đó, thì trong vòng chưa đầy một phút chất dẻo sẽ cứng lại.

Sau đó, Văn Ba cho lên xe nhà loại BMW, đưa tới ‘Amsterdams Dental Laboratory’ cách đó chừng mười phút lái xe để cho nó làm hai việc: một là đo màu (colour) răng, hai là đo khuôn (mould) làm dụng cụ lấy mẫu chính xác hơn cho lần lấy mẫu răng kế tiếp. Việc này thôngthường nha sĩ đâu có ‘thân chinh’ đưa bệnh nhân đi ‘Labo’ như vậy, nhưng đây là bệnh nhân đặc biệt nên được dành ưu tiên, được cho đi biết đó biết đây. Ðược gặp đốc-tờ răng người Hoà-lan dáng cao, tóc đã ngả màu muối tiêu, nói ‘xi-xô’ tiếng Hoà-lan với đốc-tờ gà nhà một lát. Sau đó, bệnh nhân được đưa vào một phòng có ghế nha-y ngồi đợi chưa đầy một phút thì có một cô Á-đông mặt sáng như gương, đeo kính, mặc áo ‘white uniform’ trắng phau, nhanh nhẩu, lịch sự nói ‘bí bô’ tiếng Hoà-lan làm bệnh nhân nghe cứ như ‘vịt nghe sấm’. Có cảm tưởng cô nói rất hay, rất chuẩn. Sau được biết cô là người gốc ‘Indo’ và chắc là sinh đẻ ở nơi này. Nam Dương trước đây là thuộc địa cuả Hoà-lan mà! Nghe loáng thoáng hiểu được đôi chút là cô nói: “Nếu là người Việt Nam thì cùng chung một gốc là từ vùng Châu Á đến”. Cô là nhân viên Phòng Thí nghiệm tới đo màu răng.

Ra phòng mạch lúc 1 giờ trưa để cho nha sĩ lấy mẫu hàm răng lần thứ hai sau khi ‘Labo’ đã làm xong mẫu răng hai hàm — tạm gọi là mẫu lồi bằng thạch cao. Giá trị cuả mẫu lồi này là để từ đó ‘Labo’ làm hai khuôn hình vòng cung bán nguyệt để chụp lên hàm răng. Nay có thể hiểu được là cái khuôn hình cong bán nguyệt tiếng Hoà-lan ‘lepel’ có nghĩa là ‘cái muỗng, cái thìa’? Từ khuôn hình bán nguyệt đó nha sĩ có thể dùng chất dẻo ‘alginate impression material’ để lấy mẫurăng hoàn chỉnh hơn. Trong lúc thi hành phận sự, đốc-tờ Văn Ba luônluôn có cô phụ tá người bản xứ tóc vàng, tuổi độ đôi mươi có lẻ, loay hoay làm việc này việc nọ, nói líu la líu lo. Nghe tiếng Hoà-lan trao đổi qua lại giữa nha tá và nha sĩ vèo vèo bên tai, bệnh nhân gốc Mít bèn nói xiá vô, ráng gò đúng giọng Hoà-lan, hỏi thăm xem cô đầm ‘cao lớn đẫy đà’ người Nước Lỗ (Holland) có biết anh Pieter van den Hoogenband và chị Inge de Bruijn là ai không? Với nụ cười đầy sảng khoái, cô nha tá nói lập lại cho đúng tên cuả hai lực sĩ bơi lội Hoà-lan, nổi tiếng được nhiều huy chương vàng ở Sydney Olympics 2000.

Tiến trình lấy mẫu lần thứ hai gồm có: đặt chất dẻo trong khuôn, rồi nhét khuôn vào miệng, lấy bàn tay ấn vừa đủ mạnh vào hàm, miết chặt chất dẻo xuống theo từng chiếc răng để lấy một mẫu lõm. Lần này khuôn hình vòng cung mới lấy từ ‘Labo’ đem đưa vào hàm thì nó sẽ ăn khớp khít khao hơn, tránh được trường hợp ban đầu có thể bị cấn vào lợi, vào nướu làm đau nếu vòng cung hẹp quá, hay nếu vòng cung rộng quá thì việc lấy mẫu sẽ không được chính xác. Lần này chất dẻo dùng cho hàm trên bằng màu hồng, là loại khi đóng cứng khó lấy ra hơn. Ðiều này rất đúng, vì có lúc nha sĩ gà nhà tháo mẫu màu hồng này ra, đã có cảm tưởng cả hàm răng trên cuả mình bị lôi theo luôn. Còn chất dẻo dùng cho hàm dưới là chất dẻo màu xanh rêu, nghe nói là chất cao-su đàn hồi, nên khi chất dẻo đóng cứng rồi, muốn tháo khuôn ra cũng dễ, và làm mẫu lồi bằng thạch cao cũng chính xác hơn.

Còn ai trồng khoai đất này?

Một chuyến du lịch tốn ít, lợi nhiều đã đưa tôi sang chữa răng tại Hoà-lan hai tuần bằng ‘tình cho không biếu không’. Tổn phí trả cho ‘Labo’ cho hàm răng trên của tôi tính ra tương đương với hơn 100 bữa ăn ‘MacDonalds Big Mac’ có thêm ‘French Fries’ và một ly ‘Coke’ bự. Tiền này là tiền tôi lãnh trọn gói, chứ thử hỏi “Còn ai trồng khoai đất này?”

Trịnh Nhật
Amsterdam 2001

No Pain, No Gain

by Frank Trinh

Teeth and Hair

I don’t remember exactly how many times I’ve visited The Netherlands. I vaguely recollect that it would be at least five times. Three times out of England, once out of the USA and this last time, out of Australia. These visits cover a period of over 20 years. Each time that I went it was to visit friends whom I sorely missed.

Visiting people is my main priority, whilst sight-seeing takes second place. This way of travelling costs us less, but gains us more, much like in the early days of being Vietnamese refugees. However, this last time, on my arrival in Amsterdam, apart from seeing friends and sight-seeing, I also had to do something which was to me far more advantageous–that is to attend to my teeth. This trip was about a patient seeking a dental doctor, and looking for a private clinic for a period of two weeks, free of charge.

Looking back at the history of my dental problems, I remember that since my adolescence, which is a time when young adults like to preen themselves in front of the mirror, apart from looking after my hair with shiny brillantine, I still liked baring my teeth and beaming a big smile when I looked in the mirror. “Oh how beautiful is a set of teeth!” They are fantastically fresh and pearly-white! The only problem is that I had two front “tombstone teeth”, which were big and very pronounced. Worse still, they were not closely aligned but had a gap of about the thickness of a toothpick between them.

My father, who was an amateur fortune-teller, told me that the gap between my teeth signified someone who was slack and lazy. Luckily for me, the gap between the teeth only lasted for a few years, before it closed over.
A fish on the chopping board

Van Ba dragged me off to his surgery one day in the weekend and took five X-rays of my teeth during the initial consultation using the very latest ‘Siemens’ X-ray equipment.

I played tennis on Sunday morning, and on Sunday afternoon I was sitting in an ‘electric chair’. Van Ba, the dentist, with Dung his daughter as his assistant, also a dentist, gave me a few anaesthetic injections into the gums, and after about five minutes the gums became numb. He filled five holes in my lower right molars. I must add that, whilst sitting in the dental chair, a patient might consider himself as leaving his fate in the hands of the dentist and feeling vulnerable and helpless, lost in the middle of nowhere. This was especially so when the head of the chair is lower than the bottom part, your feet are raised up in the air and your body is arched upwards and downwards. In the meantime you feel groggy and see stars caused by the bright light shining in your eyes. The patient at this time becomes aware that he is like a fish lying exposed on the chopping board.

I thought that it would be the end of a day’s work after having my teeth filled, but I found out that my dentist friend was going to take advantage of my situation, when he started giving me more anaesthetic injections, even though he said it was only one. This he said was to make me feel less scared in order to pull out a decayed molar in my left upper jaw. He said there was no way of using his dentistry skills to save it, and if it was left there it would become infected and make my face swollen. Perhaps it is because of this tooth that at times I felt acute pain in my jaw and in my temples, and regularly took Paracetamol tablets to help reduce the pain I felt.

Van Ba was very pleased and considered it lucky when he pulled the molar out intact without breaking the root or having it stick to the gums. If the root had become stuck it should have required time-consuming surgery which would have been most painful. The whole procedure was completed satisfactorily and the newly extracted tooth was wrapped up and put in a pinkish plastic container as a souvenir.

The gums stopped bleeding one hour after the extraction so there was no need to replace the swabs needed to absorb the blood. To prevent the gums from becoming painful after the anaesthetic wore off, Van Ba gave me one pain-killing tablet only. Shortly before midnight, he woke me up to give me some beef curry with vermicelli which his wife, who was also a dental assistant, had cooked. The food was soft and easy to swallow.

There were also four teeth in the upper jaw that had been previously symmetrically extracted, including two canine teeth for which a frame made with high-quality metal hooks would have to be made. He told me this was more successful than using a bridge, because the teeth next to those teeth would not be stable enough to hold the inserted teeth together. He also said that it would not last long if the teeth were not stabilised.

With regard to one front tooth in my lower jaw, it was possible to make a bridge using metal. This extracted tooth, which had been done a year ago, was stuck with resin between two teeth to fill the gap. I had bitten into a chicken bone and this tooth had fallen out. Van Ba also cleaned and ground down the two bottom teeth which were next to the damaged tooth so that the metal bridge would adhere better.

Soft at first, hard later

The surgery had two chairs. The dentist (in Dutch ‘tandarts’) and his daughter take turns in doing their dental work. Van Ba worked a full day on Tuesday, Wednesday and Thursday. As for the other weekdays he worked half-a-day in the mornings in a School dental clinic treating school children.

One afternoon I went with him to his surgery in order for him to take a mould of my mouth (in Dutch it is called ‘lepel’, meaning the ‘spoon’). He used a substance called ‘alginate impression material’. It is malleable and soft at first, but after putting it in the mouth to make an impression by pressing and moulding against the teeth and gums, in less than a minute the malleable substance hardens.

After this, Van Ba gave me a lift in his BMW and took me to Amsterdam’s Dental Laboratory. It was about 10 minute drive and at the Lab they did two things: Assessing the colour of the teeth and measuring the mould as a means of making an accurate cast for the next one. This type of work, ie. taking a patient to the Lab, is normally not carried out personally by a dentist, but since I was regarded as a special patient, I was given priority treatment and taken everywhere.

I had the chance to meet a Dutch dentist, tall with ‘salt and pepper’ hair. He was babbling in Dutch with my friend for some time. Afterwards I was taken into a room complete with a dental chair to wait for a minute. Out came an Asian girl with a bright shining face and wearing glasses and a clean white uniform. She was vivacious and polite and babbled in Dutch so much so that I felt like ‘a duck listening to thunder’ because it all sounded Greek to me. I got the impression that she spoke fluent and precise Dutch. Later, I found out that she had an Indonesian background and was probably born in Holland. Indonesia was formerly a Dutch colony. No wonder! I could understand a little of what she said: “If you are Vietnamese you came from the same region which is Asia”. She was the laboratory technician who was there to assess the tooth colour.

I went to the surgery at 1 pm one afternoon for the dentist to make the second mould of my mouth, after the Lab had finished making the casts for my jaw–roughly called ‘a convex plaster cast’. The value of this moulding is that from this the Lab made two semi-circular casts for my jaw. It’s not hard to understand why this semi-circular mould is called ‘lepel’ in Dutch, meaning ‘the spoon’. From this mould the dentist uses the alginate impression material to make a perfect cast. Dr. Van Ba always had a local blonde-haired assistant about 20-odd years of age, who busied herself doing this and that and chitter-chattering incessantly. Hearing the Dutch language used between the two of them and constantly bombarding my ears, I being of Vietnamese extraction, immediately interrupted them and tried to speak with a proper Dutch accent, asking the big buxom Dutch dental assistant whether she knew who Pieter van den Hoogenband and Inge de Bruijn were? With a big smile, the dental assistant repeated the names of these Dutch swimmers who were well-known for the Gold Medals they won at the Sydney Olympics 2000.

The process of having a second cast involved putting the malleable substance into the mould and then pressing it into the mouth, using the fingers hard enough to make an impression onto the jaw and making sure each and every tooth was covered. This created a concave cast. The mould taken from the Lab was put into my mouth and was a tighter fit to avoid cutting into the gum. It would hurt the gums if the semi-circular mould was too small, or if it was too large. It would mean the cast was not made properly. The malleable substance used this time was pink in colour, and when it hardens it is difficult to extract. This is so true, for when my dentist friend pulled it out I had a feeling that my whole upper jaw was also being pulled out. As for the malleable substance used for the lower jaw, it was a mossy-green colour known as ‘elastic rubber substance’. When it hardens, it is easy to remove the mould, and when it is used to mould the cast, it is more precise.

Cop it sweet

This less-cost, more-gain trip took me on a journey to have my teeth attended to in Holland over a period of two weeks. It was all my dentist friend’s labour of love. However, I had to ‘cop it sweet’ and pay the Lab costs for the labour and the dental work, which amounted to the equivalent of 100 Big Macs with French Fries and a large Coke. After all, who else was there to foot the bill?

Frank Trinh
Amsterdam 2001

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s