MINH LUÂN – Anh Quốc: Sân sau của chính trường Moskow

BRITAIN-RUSSIA-POLITICS-DEATH-FILES Từ thập niên 90, nước Anh đã trở thành nơi trú ẩn và bãi đấu đá của các thủ lĩnh đảng phái Nga đang lưu vong. Sau cái chết mập mờ của Berezovski, báo chí Anh thắc mắc về sự quảng đại của chính quyền đôi khi rất phiền phức.
Một không khí chiến tranh bao trùm trên dòng sông Thames sau cái chết bí ẩn của Boris Berezovski trong phòng tắm ngày 23-3. Chẳng có gì chứng tỏ rằng nhà chính trị lưu vong từ năm 2000 đó đã bị ám sát. Nhưng giả thuyết tự tử do cảnh sát đưa ra cũng không thuyết phục được những người thân của ông ta. Kết quả phân tích độc chất không bao giờ được công bố. Và cái chết của ông ta gợi nhắc lại những vụ ám sát các chính trị gia Nga khác trong những năm gần đây và khiến người ta liên tưởng đến giả thuyết về một sự thanh trừng theo kiểu Moskow.
“Tuy chiến tranh lạnh đã kết thúc nhưng những vụ đầu độc, nổ súng và mưu toan ám sát các nhân vật Nga lưu vong ở Anh vẫn không chấm dứt” – tờ “The Telegraph” nhắc lại, đồng thời nêu ra danh sách những vụ án đã xảy ra từ năm 1978, năm mà một kẻ ly khai người Bungary đã bị ám sát bằng cán ô tẩm thuốc độc.
Có 3 nhân vật đối lập Nga đã chết tại Anh trong vòng 7 năm qua : Alexander Litvinenko bị đầu độc bằng chất đồng vị polonium 210, Arkadi Patarkatsishvili bị chết do lên cơn đau tim, và Alexander Perepilichni bị nhồi máu một cách lạ lùng sau khi đã chuyển cho các nhà điều tra Thụy Sĩ danh sách những quan chức Nga tham nhũng. Ông chủ ngân hàng German Gorbuntsov thoát chết trong gang tấc trong một vụ nổ súng vào năm 2012.
Phải chăng cái chết của Boris Berezovski cũng nằm trong danh sách đó ? “Boris Berezovski và mối nguy hiểm khi là một người Nga lưu vong tại Anh” – tờ “The Guardian” đăng tít cho một bài báo viết về “Londongrad”, biệt danh ám chỉ cộng đồng người Nga giàu sang trong nước. Thế nhưng từ thập niên 90 rất nhiều nhân vật chính trị của Nga – dù bị đe dọa hay không – đã nhận ra đấy là một đất nước có thể giúp họ tránh được hiểm nguy, cả họ cũng như tài sản của họ.
Nhờ mức thuế nhẹ đánh vào những công ty và văn phòng chính trị, các tỉ phú Nga đã biết tìm sự đảm bảo cho mình trong không khí thuận lợi cho kinh doanh đó. Một số đầu tư vào lĩnh vực bóng đá – Roman Abramovich mua Chelsea, Alisher Usmanov là cổ đông chính của Arsenal…- hoặc vào ngành thông tin đại chúng – Alexander Lebedev sở hữu 2 tờ “Evening Standard” và “The Independent”. “Các cố vấn tài chính cố làm cho họ đóng thuế thu nhập và thuế tiết kiệm thấp nhất. Còn những trường tư thục đón nhận con em và cả các chi phiếu của họ” – tờ “The Guardian” nêu lên. Tờ báo mô tả nền kinh tế song hành của những cửa hiệu thời trang, các phi cơ tư nhân, du thuyền và cận vệ vốn có mặt vì họ. Cũng giống như thị trường bất động sản mà họ là bá chủ, từ các khu phố sang trọng tại Luân Đôn đến những huyện miền nam nước Anh. Các tỉ phú Nga cũng hưởng lợi từ hệ thống pháp luật của Anh. Hệ thống này bảo vệ những kẻ đối lập với chính phủ Nga khỏi bị dẫn độ về nước và thường giải quyết các tranh chấp giữa họ.
Tất cả những hoạt động đó dù gì cũng gây hậu quả đối với mối quan hệ Anh-Nga vốn lúc căng lúc mềm tùy theo những sự kiện. Tờ “The Independent” nhắc lại rằng lúc còn sống Berezovski đã từng có ý làm vẩn đục mối bang giao Anh-Nga : trong một cuộc phỏng vấn, ông ta đã kêu gọi lật đổ Vladimir Putin, hành động này đã khiến Ngoại trưởng Anh lúc ấy là Jack Straw phải cảnh cáo về quyền lưu trú của ông từ năm 2003.
Vào năm 2007 vụ án Litvinenko – mà Anh phải yêu cầu dẫn độ Andrei Lugovoi, cựu sĩ quan KGB lúc ấy là dân biểu – cũng gây căng thẳng đáng kể cho mối quan hệ của 2 nước. Mới đây một cựu sĩ quan cao cấp của KGB tại Luân Đôn thổ lộ rằng “hiện nay Nga có nhiều điệp viên tại Anh hơn cả trong thời kỳ chiến tranh lạnh. Điểm khác biệt là họ ở đấy không phải để chõ mũi vào công việc của chính phủ Anh mà là theo dõi những người lưu vong vốn xem nước Anh như nhà mình”.
Trở lại cái chết của Alexander Litvinenko. Ngày 23-11-2006 người cựu sĩ quan KGB 43 tuổi này đã qua đời tại một bệnh viện ở Luân Đôn sau khi bị đầu độc bằng polonium 210, một chất đồng vị có độ phóng xạ cực mạnh. Cảnh sát nghi ngờ 2 cựu sĩ quan KGB khác đã cùng dùng trà với ông. Một cuộc điều tra mới đã được mở ra trong năm 2012. Nhưng mới đây vào giữa tháng 5 lại có một màn giật gân : cuộc điều tra nhiều lần bị hoãn giờ đây lại bị xếp lại. Ngoại trưởng William Hague đã yêu cầu thẩm phán đừng hé lộ các chi tiết mật có thể gây hại cho Nga vì an ninh quốc phòng. Viên chức điều tra vụ việc, sir Robert Owen, bất đắc dĩ phải nghe theo yêu cầu đó nhưng nói rõ rằng có thể phải tuyên một phán quyết “không đầy đủ, giả dối và bất công”.
Sau hơn 6 năm tranh đấu để tìm ra sự thật, bà quả phụ Alexander Litvinenko tuyên bố rằng bà thật ngỡ ngàng. “Hệ quả của quyết định này là che chở cho các thủ phạm của vụ ám sát một công dân Anh ngay trên đường phố Luân Đôn và giúp cho những kẻ nào đó ẩn náu sau một yêu cầu bảo mật của Ngoại trưởng Anh, với sự hậu thuẫn của Thủ tướng David Cameron”. Luật sư của bà cáo buộc chính phủ Anh đã nhúng tay vào vụ án để không làm ảnh hưởng đến các thỏa ước thương mại với Nga. Cũng cần nhắc lại rằng Boris Berezovski, người bị chết một cách bí ẩn ngày 23-3, là một nhân chứng quan trọng trong cuộc điều tra vụ án Litvinenko.
Cựu điệp viên KGB đang lưu vong tại Anh, Boris Karpichkov, cho biết rằng ông không hề nghi ngờ rằng cuộc điều tra về cái chết của Berezovski sẽ bị xếp xó giống như cuộc điều tra liên quan đến Litvinenko. Karpichkov còn khẳng định rằng đã phát hiện được một sứ mệnh được chỉ đạo bởi một tổ chức có tên là Nachi, với mục đích là “theo dõi, quấy rối, do thám và thậm chí ám sát Litvinenko, Berezovski và Ahmed Zakaiev”.

MINH LUÂN
(Tổng hợp)

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s