Ngô Khôn Trí – Vài nét về TPP

tppTPP ( Trans-Pacific Strategic Economic Partnership Agreement ) là Hiệp định Đối tác Kinh tế Chiến lược xuyên Thái Bình Dương.
TPP là một thỏa thuận thương mại tự do với mục đích hội nhập các nền kinh tế thuộc khu vực châu Á-Thái Bình Dương. Ban đầu chỉ có 4 nước: Brunei, Chile, New Zealand và Singapore ký vào ngày 03/06/2005 sau đó có thêm thêm 7 nước gia nhập là Hoa Kỳ (2009) Australia, Việt Nam, Malaysia, Peru (2010), Mexico, Canada (2012). Ngày 15/3/2013 vừa qua, Nhật chính thức xin gia nhập. Như vậy tổng cộng có 12 nước tham gia đàm phán, có dân số hơn 750 triệu người và sản lượng kinh tế chung khoảng 25 ngàn tỉ đôla, tương đương 40% GDP toàn cầu. Nam Hàn, Đài Loan, Lào, Philippines, Columbia, Costa Rica và Thái Lan đang có dự định tham gia.
Trước đây, TPP được biết đến với tên tiếng Anh là Pacific Three Closer Economic Partnership (P3-CEP) và được tổng thống Chile Ricardo Lagos, thủ tướng Singapore Goh Chok Tong và thủ tướng New Zealand Helen Clark đưa ra thảo luận tại một cuộc họp các nhà lãnh đạo của APEC diễn ra tại Los Cabos, Mexico. Brunei nhanh chóng tham gia đàm phán ở vòng 5 vào tháng 04 năm 2005. Sau vòng đàm phán này, hiệp định lấy tên là Pacific-4 (P4). Vòng đàm phán thứ 17 sẽ được diễn ra từ ngày 15 đến ngày 24/05/2013.
Mục tiêu ban đầu của Hiệp định là giảm 90% các loại thuế xuất nhập khẩu giữa các nước thành viên trước ngày 01 tháng 01, 2006 và cắt giảm bằng không tới năm 2015. Đây là một thỏa thuận toàn diện bao quát tất cả các khía cạnh chính của một hiệp định thương mại tự do, bao gồm trao đổi hàng hóa, các quy định về xuất xứ, can thiệp, rào cản kỹ thuật, trao đổi dịch vụ, vấn đề sở hữu trí tuệ, các chính sách của chính quyền.
Sở dĩ Nhật quyết định tham gia đàm phán TPP trễ là vì không muốn bị ảnh hưởng đến ngành nông nghiệp của mình. Nếu thuế đối với các sản phẩm nông nghiệp bị loại bỏ thì giá trị sản lượng nông nghiệp của Nhật sẽ giảm hơn 31 tỷ USD. Nhưng nếu các nước dỡ bỏ thuế quan đối với ngành ô tô (ngành mạnh nhất của Nhật), điện gia dụng và các sản phẩm khác thì sẽ đem lại lợi ích 32 tỷ USD hàng năm cho nước Nhật. Do đó, Nhật đành phải nhân nhượng đối với sản phẩm nông nghiệp.
Hoa Kỳ cho rằng “kết quả cuối cùng sẽ được quyết định thông qua đàm phán TPP, vì thế không bên nào cần phải đưa ra các cam kết loại bỏ thuế quan trước khi tham gia các đàm phán chính thức.” Bộ trưởng Thương mại New Zealand, Tim Groser cho rằng sẽ không có ngành nào được miễn bàn tới trong các cuộc thương lượng về hiệp định tự do thương mại TPP. Ngày 24/4/2013, tại Tokyo, ông Groser hoan nghênh quyết định của Nhật Bản gia nhập tiến trình đàm phán. Ông nói các cuộc thương lượng sẽ không loại trừ bất cứ ngành nào nhạy cảm về chính trị, như nông nghiệp hay sản xuất ô tô. Các bên tham gia hoàn toàn hiểu rằng, tất cả các nước đều có những mối lo ngại xác thực và chính đáng, và rằng các nhà đàm phán có tất cả công cụ trong hộp công cụ chính sách thương mại để giải quyết những lo ngại này.
Trung Quốc không tham gia. Một số nhà phân tích nói rằng điều này cho thấy TPP là một phần của những nỗ lực của Washington nhằm khống chế Bắc Kinh, trong khi tạo một khuôn khổ kinh doanh thuận lợi cho các quốc gia có thể muốn thâm nhập thị trường Trung Quốc.
Từ là 1 thành viên liên kết, Việt Nam trở thành thành viên đàm phán chính thức vào tháng 10/2010 với mục đích là muốn mở rộng xuất khẩu hàng hóa sang các thị trường lớn, mở ra khả năng thu hút vốn đầu tư nước ngoài, nhận được sự giúp đở kỹ thuất của Mỹ và Nhật. Tuy nhiên, Việt Nam sẽ gặp những thách thức lớn đặt ra. Đó là sức ép về mở cửa thị trường, tăng sức ép cạnh tranh đối với các doanh nghiệp trong nước, thách thức phải sửa đổi luật lao động, công đoàn, bồi thường thiệt hại, cải thiện nhân quyền. Việt Nam còn nằm trong danh sách các nước bị theo dõi về quyền sở hữu trí tuệ , một phần do sản phẩm lậu và nhái vẫn được tiêu thụ rộng rãi trên thị trường, bao gồm cả vi phạm bản quyền online. Hoa Kỳ hiện là thị trường xuất khẩu hàng hóa lớn nhất của Việt Nam. Ông Peter A. Petri, giáo sư của Đại học Brandeis của Mỹ, khẳng định rằng Việt Nam sẽ là nước hưởng lợi ích nhiều nhất trong hoạt động xuất nhập khẩu, thu hút đầu tư nước ngoài và quan hệ chặt chẽ hơn với chuỗi sản xuất quốc tế.
Theo thống kê năm 2012, Việt Nam xuất được 114,57 tỷ USD và nhập về 113,79 tỷ USD. Dệt may, da giầy là mặt hàng có kim ngạch xuất khầu lớn nhất (15 tỷ). kế đến là các mặt hàng như : điện thoại và linh kiện (12,7 tỷ), dầu thô (8,2 tỷ), sản phẩm điện tử và linh kiện (7,8 tỷ), giày dép (2,3 tỷ), nông lâm thủy sản (27,5 tỷ) . Trong 2012 Việt Nam xuất khẩu gạo chủ yếu sang Indonesia và Malaysia; xuất khẩu thuỷ sản chủ yếu sang Mỹ, Nhật Bản; cà phê xuất chủ yếu sang Mỹ và các nước thuộc Liên minh châu Âu (EU); cao su xuất khẩu chủ yếu đi Trung Quốc và Malaysia. Thương mại hai chiều giữa Mỹ và̀ Việt Nam đã̃ tăng từ 1 tỷ USD năm 2001 tới 26 tỷ USD vào năm 2012.
Tổ chức “chống toàn cầu hóa” buộc tội TPP đi xa hơn lĩnh vực cắt giảm thuế quan và xúc tiến thương mại, cấp thêm sức mạnh cho các tập đoàn và xâm phạm người tiêu dùng, lao động và môi trường. Một bài viết đã được tái bản rộng rãi khẳng định TPP là “một danh sách mong muốn của 1% , trong số 26 chương đàm phán, chỉ có một số chương là có quan hệ trực tiếp với thương mại. Các chương còn lại là để dành cho các đặc quyền mới của các tập đoàn lớn và làm suy yếu sức mạnh của các quốc gia chống lại họ”. Tổ chức chống toàn cầu hóa cho rằng sức mạnh ngày càng tăng của các tập đoàn dần dần hình thành nên các chính sách chính trị của nhà nước quốc gia. Một số nhóm lý luận rằng toàn cầu hoá chỉ đơn thuần là hình thức đế quốc, là một trong những lý do căn bản dẫn đến chiến tranh.
Montréal, ngày 26/4/2013
Tổng hợp tài liệu
Ngô Khôn Trí

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s