BS Lê Văn Lân và Thố Ty – Qua mấy ngỏ hoa!

aodaiChính hoàn cảnh lịch sử và văn hoá của đất Thần Kinh đã làm cho những phụ nữ Huế có cung cách khác đất Bắc và Nam. Họ trở thành đối tượng cho thi ca trong một môi trường văn vật. Mà người con gái Huế trong nề nếp lễ giáo cổ điển nên cung cách của họ không bạo dạn, mà rất e ấp nếu không nói là rất kín đáo, tuy rằng trong lòng cũng lắm mộng mơ đó. Chẳng hạn như bài thơ sau với nhan đề là” Đồng Khánh Ngày Xưa” ký tên tác giả là Ngy Sơn mà tôi thấy đăng trong Đặc San Tiếng Sông Hương  ở Washington DC của luật sư Lê Chí Thảo năm 1988. Theo bài thơ, đây là lời của nữ học sinh trường Đồng Khánh, nên tôi nhờ Thố Ty đọc nhé

* * *

Thố Ty:

Chuá nhật trước, BS đã cho quí vị thính giả của đài VNHN nghe những kỷ niệm về chuyến thăm Thành Phố Ma ở Huế, những Vạt đò Sông Hương, Quán cơm Âm phủ.  Kỳ này, xin BS  có  một câu chuyện tản mạn nào  thơ văn  tâm tình nào dành cho đất Huế không, sau nhiều năm xa cách?

Bs Lê văn Lân:

Xin thưa là có. Nhắc đến xứ Huế, tôi bỗng giác nhớ lại những vần thơ của một thi sĩ tiền chiến: đó là Tế Hanh. Ông sanh năm 1921 là người Quảng Ngãi ra Huế học trường Khải Định. Cũng như bao người khác không phải sinh trưởng ở Huế, nhưng một khi đến học hành, làm việc tại thành phố này thường dành cho đây một chỗ trong góc tim của họ. Cha mẹ của tôi là người Bắc vô Huế buôn bán nên cố đô Huế từng là quê hương ấu niên của tôi nên tôi gần như tự hào thông thuộc thành phố thân quen này như chỉ trong lòng bàn tay! Nên tôi tự thấy mình chia xẻ với thi sĩ Tế Hanh qua bài thơ  rất mộc mạc, vu vơ nhưng thắm đậm bao nhiêu màu sắc của kỷ niệm: Đó là bài Có những con đường ta đã đi. Những con đường mà ông Tế Hanh đã từng đi qua đương nhiên không phải là những con đường mà hai bàn chân thiếu niên của tôi đã lê qua như đường đi đến trường, đường ra sông tắm mát, đường thơ thẩn theo một bóng nón lá hay một tà áo nữ sinh, nhưng tôi nghĩ rằng tôi cùng với ông Tế Hanh một mẫu số chung về cảm xúc tâm tình.

Thố Ty:

Xin Bs đọc cho nghe bài này đi!

BS Lê văn Lân:

Có những con đường tôi đã đi,

Đi qua đi lại rất nhiều khi

Nhà người yêu mến đi qua đó,

Xa vắng nên lòng thấy biệt ly!

Ta gởi tình ta ở quảng đường

Bước này tưởng nhớ, bước này thương

Ta đưa gượng dấu hàng mi chớp

Ngực đánh dồn thêm chân vấn vương.

 

Thố Ty:

Chà! Nghe thấy rõ anh chàng thiếu niên Tế Hanh năm xửa năm xưa thuộc vô loại “say mê nhưng nhút nhát”, Thố Ty chịu nhất câu:  Bước này tưởng nhớ, bước này thương.  Mỗi bước chân là mỗi tâm tình vì “Ngực đánh dồn thêm chân vấn vương”.

Bs Lê văn Lân:

Xin để tôi đọc tiếp nhé:

Đi mãi không hề biết mỏi xa,

Đi suông không dám ngó vô nhà.

Đường thường bỗng hoá trung tâm điểm.

Lắm lúc xui mình phải bước qua.

Thố Ty thấy chàng thiếu niên này nhút nhát quá phải không để đến nỗi “ Đi suông không dám ngó vô nhà,”sợ rằng cô gái trong nhà ngó ra biết anh chàng cố tình kiếm cớ đi qua nhưng giả bộ anh hùng mắt nhìn thẳng.  Thố Ty còn nhớ nhà cửa ở Huế thường cất kín đáo khuất sau một bụi hàng rào.  Nhưng ai cấm những thiếu nữ bên trong ngồi trong cửa sổ vu vơ ngó ra, rồi bất chợt thấy một tia nhìn của chàng nào đó ngoài đường nhựa phóng vô, khiến nàng khép vội cánh cửa.  Cái trò cút bắt ú tim của những nàng giai nhân Huế bên song cửa làm nhiều anh chàng thi sĩ “mệt tim” lắm! Chẳng hạn như ông Lưu Trọng Lư từng rên rỉ qua bài “Một mùa đông”

Ai bảo em là giai nhân,

Cho đời anh đau khồ?

Ai bảo em ngồi bên cửa sổ

Cho vương –víu nợ thi nhân.

Và khi nàng khép cửa lại, thì kể như chàng thi sĩ ngoài đường  hụt hẫng đau khổ gần như tắt thở:

Để mặc anh đau khổ,

Ái ân giờ tận số.

Khép chặt đôi cánh song!

Khép cả một tấm lòng.

 

Trở lại bài thơ “Có những con đường , ta thấy ông Tế Hanh đã kết luận như sau:

Ta tưởng bao giờ có thể quên,

Con đường như một mối tơ duyên.

Ai ngờ khúc một tương thân ấy,

Cũng phải buồn đau, chuyện chẳng hèn.

Thố Ty:

Thố Ty thấy hình như vùng đất cố đô Huế văn vật, thơ mộng hữu tình thuở tiền chiến  phải chăng giải thích cung cách đặc biệt cũa những nàng gái Huế cổ truyền mơ mộng, trang nghiêm, trầm lặng đi ra ngoài bao giờ cũng mặc áo dài và đội nón lá dù trời im nắng, chẳng hạn như bài thơ sau của Bích Lan

Người xứ Huế yêu thơ và nhạc lễ

Tà áo dài trong trắng nhẹ nhàng bay.

Nón bài thơ e lệ nép trong tay

Thầm lặng bước những khi trời dịu nắng

(Bích Lan)

Bs Lê văn Lân:

Thố Ty có biết tà áo dài và nón lá Huế làm “lụy” bao nhiêu anh hùng nam tử không? Giống như thần Ái tình Cupidon của  thần thoại Hy lạp, người con gái Huế biết áp dụng hai món chiêu thức này mà bắn những mũi tên kín đáo vào tim của những chàng trai như thi sĩ Trần Quang Long rên siết:

Sao em biết anh nhìn mà nghiêng nón,

Chiều mùa thu mây che có nắng đâu!

Hình ảnh của những nàng tôn nữ  thời còn vua chúa đã nói lên ít nhiều cái cung cách phủ đệ quí phái vang bóng một thủa vàng son:

Gió cầu vương áo nàng tôn nữ

Quai lỏng nghiêng vành chiếc nón thơ!

(Đông Hồ)

Hình ảnh nếp áo dài mềm mại đã thăng hoa trong lời thơ óng ả của Vũ Hoàng Chương trích trong tập “ Mây” :

Bồng bềnh mun chảy óng lưng thon,

Nhạc tía đền vua chuyển gót son.

Yểu điệu Hương giang mềm nếp áo,

Trầm bay sóng mỏng vạt trăng non.

Và ngay một cô lái đò bình dân ở Huế với chiếc áo dài và vành nón cũng trở thành “yểu điệu” dưới mắt của người thơ Nam Trân từ xứ Quảng:

Thuyền nan đủng đỉnh sau hàng phượng

Cô gái Kim Luông yểu điệu chèo

Thố Ty:

Hoàn cảnh và môi trường nào có thể giảng nghĩa cái cung cách quí phái và e ấp của phái nữ xứ Cố Đô Huế vậy?

Bs Lê văn Lân:

Thố Ty:

Còn những học trò xứ Bắc và xứ Nam đến Huế thi thì sao không “dính” với những o Huế?

BS Lê văn Lân:

Sĩ tử trong Nam ra Huế thì quá ít, vả lại đường xa, đi biển phải dùng ghe bầu và theo mùa gió.  Còn đại đa số sĩ tử Bắc Hà khi vô Huế thì theo tục tảo hôn đã vốn có những bà vợ tấm cám quen gọi là những“ bu đĩ nó” từng nuôi nấng săn sóc ở quê nhà đang chờ đợi cảnh các chàng vinh qui bái tổ. Còn dân sĩ tử xứ Quảng không như thế, phần lớn là trai tơ chưa vợ vả lại đường đất ghe thuyền đi lại cũng dễ dàng nên họ ra Huế tương đối gần hơn, dính một bà Huế thì mang về Quảng cũng tiện mà phong tục tập quán cũng là dân miền Trung tương đối dễ hiểu nhau hơn?

Chính hoàn cảnh lịch sử và văn hoá của đất Thần Kinh đã làm cho những phụ nữ Huế có cung cách khác đất Bắc và Nam. Họ trở thành đối tượng cho thi ca trong một môi trường văn vật. Mà người con gái Huế trong nề nếp lễ giáo cổ điển nên cung cách của họ không bạo dạn, mà rất e ấp nếu không nói là rất kín đáo, tuy rằng trong lòng cũng lắm mộng mơ đó. Chẳng hạn như bài thơ sau với nhan đề là” Đồng Khánh Ngày Xưa” ký tên tác giả là Ngy Sơn mà tôi thấy đăng trong Đặc San Tiếng Sông Hương  ở Washington DC của luật sư Lê Chí Thảo năm 1988. Theo bài thơ, đây là lời của nữ học sinh trường Đồng Khánh, nên tôi nhờ Thố Ty đọc nhé

Thố Ty:

Răng mà cứ theo tôi hoài rứa,

Cái ông ni mới dị chưa tề

Sáng chiều trưa, ba buổi đi về,

Đưa với đón làm chi không biết!

 

Ôi ! đôi mắt chi mà tha thiết,

Đừng nhìn làm ngượng bước tui đi!

Lá thư tình, ông gửi làm chi

Chú mạ biết rầy la tui chết.

BS Lê văn Lân:

Và một điều nữa là Thố Ty có biết không? Đó là đôi mắt của thiếu nữ Huế có một nét buồn đặc biệt để chàng thi sĩ Lưu Trọng Lư mô tả là :Đôi mắt em lặng buồn, Nhìn thôi mà chẳng nói, Tình đôi ta vời vợi, Có nói cũng không cùng.

 

Để tóc rối, cần chi phải kẹp

Nắng sẽ chia nghìn sợi tơ huyền,

Buộc hồn o vào những cánh chim

Bay lên đỉnh lòng anh ngủ đậu,

Thố Ty:

Cứ mím môi, rứa là rất xấu!

O cười tươi duyên dáng vô cùng,

Cho anh nhìn những hạt răng xinh

Anh sẽ đổi nghìn ngày thơ dại.

 

Mi khẽ chớp, nghĩa là sắp háy,

Hãy nguýt đi, giận dỗi càng vui

Gót chân đưa guốc mỏng bồi hồi.

Anh chợt thấy  trần gian quá chật.

 

Không ngó anh, răng nhìn xuống đất?

Đất có chi đẹp đẽ mô nờ,

Theo nhau từ hôm nọ hôm tê

Anh hỏi mãi, răng o không nói

Bác sĩ Lê văn Lân:

Cứ khoan thai, rồi ra cũng kịp

Vạn mùa xuân chờ đón chung quanh

Vạn buổi chiều, anh vẫn chờ o

Vẫn theo o, về chiều tan học.

 

Từ bốn cửa đông tây nam bắc,

Tới bốn mùa xuân hạ thu đông.

Theo nhau về, như sáo sang sông

Như chuồn chuồn có đôi có cặp.

 

Chim chìa vôi, chuyền cành múa hát

Trên hư không, ve cưới mùa hè.

O có nghe suốt dọc đường về,

Sỏi đá gọi tên người yêu dấu.

Thố Ty:

Chiều đang say vì tình vừa ngấm

Hai hàng cây thương nhớ mặt trời,

Chiều nay về o nhớ thương ai,

Chiều nay về, chắc anh nhuốm bệnh

 

Thuyền xa giòng ngẩn ngơ những bến,

Anh như là quế nhớ trầm xưa,

Anh như là phố đứng trông mưa

Sợ một mai, o qua mất bóng.

Một mai rồi tháng năm sẽ lớn,

O sẽ quên , một sáng trời hồng,

O sẽ quên có một người trông,

Một kẻ đứng dọc đường mong đợi.

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s