THU TỨ – XUÂN NHẬT TÚY KHỞI NGÔN CHÍ của Lý Bạch

 Đời là mộng.  Ai lại hì hục đi xây kia dựng nọ trong mộng!  Chỉ có mỗi một việc đáng làm là… lai rai ba sợi, đợi tỉnh mộng.  Bắt đầu là ba, nhưng rồi thành ba chục, để sau đó người trong mộng lớn không thể làm gì khác hơn là… gục ngay tại chỗ, tự dìu mình vào mộng nhỏ.

“Mộng bình thường” có lẽ độ dăm ba tiếng đồng hồ gì đó thì líu lo gọi dậy.  Nhìn ra sân, thấy chim học nói trong hoa, thấy gió phất phơ cành lá… Ô kìa, “bây giờ tháng mấy rồi hỡi… Trời?” (Mấy cũng chỉ là trong mộng, hỏi làm gì!) (1)

Cảnh vui vẻ thế, nghĩ thế nào mà muốn than thở?!  Dù sao, sầu đã nhóm thì bầu lại phải nghiêng. Tối rồi, trăng lên đi chứ.  Hát chơi bài nhé.  Véo von đã đời một lúc, quên bẵng vừa lúc nãy buồn gì!

* * *

Nguyên văn

Dịch nghĩa

Dịch ra thơ ngũ ngôn cổ

– Hải Đà

Dịch ra thơ thất ngôn cổ

– Bùi Khánh Đản

Dịch ra thơ lục bát

– Trần Trọng Kim

– Tản Đà

– Ngô Tất Tố

– Thu Tứ

Đời là mộng.  Ai lại hì hục đi xây kia dựng nọ trong mộng!  Chỉ có mỗi một việc đáng làm là… lai rai ba sợi, đợi tỉnh mộng.  Bắt đầu là ba, nhưng rồi thành ba chục, để sau đó người trong mộng lớn không thể làm gì khác hơn là… gục ngay tại chỗ, tự dìu mình vào mộng nhỏ.

“Mộng bình thường” có lẽ độ dăm ba tiếng đồng hồ gì đó thì líu lo gọi dậy.  Nhìn ra sân, thấy chim học nói trong hoa, thấy gió phất phơ cành lá… Ô kìa, “bây giờ tháng mấy rồi hỡi… Trời?” (Mấy cũng chỉ là trong mộng, hỏi làm gì!) (1)

Cảnh vui vẻ thế, nghĩ thế nào mà muốn than thở?!  Dù sao, sầu đã nhóm thì bầu lại phải nghiêng. Tối rồi, trăng lên đi chứ.  Hát chơi bài nhé.  Véo von đã đời một lúc, quên bẵng vừa lúc nãy buồn gì!

Ngày xuân một người say quắc cần câu, ngủ khò khò, thức dậy “nói chí”, nghe ngộ ghê.

Nguyên văn

Xuân nhật túy khởi ngôn chí

Xử thế nhược đại mộng

Hồ vi lao kỳ sinh

Sở dĩ chung nhật túy

Ðồi nhiên ngọa tiền doanh

Giác lai miện đình tiền

Nhất điểu hoa gian minh

Tá vấn thử hà nhật

Xuân phong ngữ lưu oanh

Cảm chi dục thán tức

Ðối chi hoàn tự khuynh

Hạo ca đãi minh nguyệt

Khúc tận dĩ vong tình.

 

Dịch nghĩa

Ngày xuân say tỉnh dậy nói chí mình

Ðời như giấc mộng lớn

Vậy vất vả đời mình để làm gì

Bởi thế ta suốt ngày say rượu

Say nằm lăn quay bên cột nhà phía trước

Tỉnh dậy nhìn ra sân

Thấy một con chim đang hót trong khóm hoa

Ướm hỏi hôm nay là ngày gì

Mà chim oanh bay chuyền học nói trong gió xuân

Ðộng lòng, muốn than thở

Ðối cảnh, lại tự nghiêng bầu rót thêm rượu

Cất tiếng hát vang chờ trăng sáng

Hát xong, đã quên mất nỗi băn khoăn lúc nãy.

Dịch ra thơ ngũ ngôn cổ (như nguyên tác)

Hải Đà:

Cuộc đời như giấc mộng
Làm chi thêm cực mà
Suốt ngày say bí tỉ
Ngủ lăn trước hiên nhà
Thức dậy nhìn sân trước
Chim hót vui đời hoa
Ngày nào hôm nay nhỉ
Gió xuân vờn oanh ca
Nhìn cảnh mà ngao ngán
Thấy rượu đành rót ra
Nghêu ngao chờ trăng sáng
Hát xong quên sầu ta.

Dịch ra thơ thất ngôn cổ

Bùi Khánh Đản:

Đã biết kiếp người là mộng lớn

Sao còn lận đận mãi chưa thôi

Suốt ngày nghiêng ngả ta say khướt

Mê mệt nằm lăn ngủ cửa ngoài

Tỉnh giấc trông ra sân phía trước

Thấy con chim hót giữa hoa tươi

Hỏi nay tháng mấy ngày nào nhỉ

Canh đón xuân sang ríu rít hoài

Ngẫm chuyện xưa nay khơi mối cảm

Rượu ngon lại rót tự mình mời

Nghêu ngao hát mãi chờ trăng sáng

Dứt khúc đà quên hết cả rồi.

Dịch ra thơ lục bát

Trần Trọng Kim:

Ở đời tựa giấc chiêm bao,

Làm chi mà phải lao đao nhọc mình.

Suốt ngày mượn chén khuây tình,

Say rồi nghiêng ngửa bên mành hàng ba.

Tỉnh ra trông mé trước nhà,

Một con chim hót trong hoa ngọt ngào.

Hỏi xem ngày ấy ngày nào,

Chim oanh ríu rít đón chào gió đông.

Thở than cảm xúc nỗi lòng,

Chuốc thêm ít chén say cùng cảnh vui.

Hát ngao chờ bóng trăng soi,

Ca vừa dứt khúc đã nguôi mối tình.

 

Tản Đà:

Ở đời như giấc chiêm bao,

Cái thân còn đó, lao đao làm gì?

Cho nên suốt buổi say lì,

Nằm lăn trước cột, biết gì có ta.

Tỉnh thôi đưa mắt sân nhà,

Một con chim hót bên hoa ngọt ngào.

Hỏi xem: nay đó ngày nào?

Ngày xuân gió mát, vui chào tiếng oanh.

Ngậm ngùi cám cảnh sinh tình,

Nghiêng bầu, mình lại với mình làm vui.

Hát ran, chờ tấm trăng soi,

Thoạt xong câu hát thời rồi đã quên.

Ngô Tất Tố:

Ở đời như giấc chiêm bao,

Làm chi mà phải lao đao cho đời?

Vậy nên say suốt hôm mai,

Bên cây cột trước, nằm dài khểnh chân.

Tỉnh rồi, chợt ngó trước sân,

Tiếng chim đâu đã nghe gần trong hoa.

Ngày chi? Thử hỏi cho ra,

Gió xuân đương giục oanh già véo von.

Cảm thương, lòng những bồn chồn,

Ðoái trông cảnh vật, dốc luôn chén quỳnh.

Hát ngao chờ bóng trăng thanh,

Lời ca vừa hết, mối tình đã quên.

Thu Tứ:

Ðời xem như giấc mộng dài

Nên lòng quyết chẳng miệt mài làm chi

Rượu ngon cứ nốc tì tì

Nốc say hiên trước ngủ khì một hơi

Dã men ngồi dậy ngó chơi

Con chim hót nhảy loi choi trên cành

Ngày chi, ướm hỏi cao xanh

Gió xuân hây hẩy, cái oanh rộn ràng

Ðộng lòng, những muốn thở than

Tình ơi, buồn lại dốc ngang lưng bầu

Chờ trăng, ca lớn mấy câu

Tiếng ca vừa dứt, cơn sầu cũng tiêu.

___________

(1) Bài thơ Ngậm Ngùi của Huy Cận có câu: “Ngủ đi em, mộng bình thường”.  Ca khúc Bây Giờ Tháng Mấy của Từ Công Phụng có câu: “Bây giờ tháng mấy rồi hỡi em?”.

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s