TS. Nguyễn Xuân Niệm – THAM LUẬN LỄ HƯỞNG ỨNG NGÀY MÔI TRƯỜNG THẾ GIỚI TẠI TRƯỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ KIÊN GIANG

Chủ đề: SINH VIÊN VÀ GIÁO VIÊN TRƯỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ KIÊN GIANG TRƯỚC BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU

Biến đổi khí hậu (BĐKH),  là sự thay đổi của hệ thống khí hậu gồm khí quyển, thuỷ quyển, sinh quyển, thạch quyển hiện tại và trong tương lai bởi các nguyên nhân tự nhiên và nhân tạo trong một giai đoạn nhất định được tính bằng thập kỷ hay hàng trăm năm. Sự BĐKH có thể giới hạn trong một vùng nhất định hay có thể xuất hiện trên toàn cầu. Trong những năm gần đây, BĐKH được đề cập mà trước hết là sự nóng lên toàn cầu và mực nước biển dâng

* * *

Chủ đề: SINH VIÊN VÀ GIÁO VIÊN TRƯỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ KIÊN GIANG TRƯỚC BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU

 

Thưa quý đại biểu tham dự hội nghị;

Thưa quý Thầy Cô Trường Cao đẳng Nghề Kiên Giang;

Cùng các bạn sinh viên thân mến!

Nhận thư mời tham gia Lễ hưởng ứng này cách đây 2 ngày tôi thật sự lo lắng, vì không biết nói gì, tham luận gì trong ngày quan trọng này. Cuối cùng, tôi có suy nghĩ và quyết định làm như sau, mặc dầu chưa xin phép BTC hội nghị, nhưng thiết nghĩ BTC sẽ không phiền hà cho cách làm này.

Thưa quý đại biểu tham dự hội nghị; Thưa quý Thầy Cô, cùng các bạn sinh viên thân mến!

Như quý đại biểu, Thầy-Cô và đặc biệt các bạn sinh viên đều biết và chắc là biết tận tường về Biến đổi khí hậu (BĐKH), là chủ đề chính của Lễ hưởng ứng hôm nay, vì lẽ đó, tôi sẽ không sẽ trình bày tham luận thuần túy như các diễn giả thường làm, độc diễn cho một chủ đề, vã lại chủ đề hôm nay thì chúng ta đã biết rõ, do đó tôi sẽ thực hiện theo một hướng khác, tức là “Hỏi-Đáp có thưởng”, để làm rõ điều mà chúng ta cần biết.

Đầu tiên tôi sẽ cung cấp một đôi thông tin nền về BĐKH cho các bạn sinh viên, sau đó tôi đặt câu hỏi cái mà tôi đã trình bày hay đặt câu hỏi đơn giản hơn cho vấn đề có liên quan đến BĐKH.

Như chúng ta biết BĐKH là gì? BĐKH là sự thay đổi của hệ thống khí hậu gồm khí quyển, thuỷ quyển, sinh quyển, thạch quyển hiện tại và trong tương lai bởi các nguyên nhân tự nhiên và nhân tạo trong một giai đoạn nhất định được tính bằng thập kỷ hay hàng trăm năm. Sự BĐKH có thể giới hạn trong một vùng nhất định hay có thể xuất hiện trên toàn cầu. Trong những năm gần đây, BĐKH được đề cập mà trước hết là sự nóng lên toàn cầu và mực nước biển dâng, đã và đang là một trong những thách thức lớn nhất đối với nhân loại trong Thế kỷ 21. BĐKH tác động lên tất cả các lĩnh vực: tài nguyên, môi trường, kinh tế – xã hội và sức khoẻ con người trên phạm vi toàn cầu, do vậy “đòi hỏi thế giới phải hành động ngay, khi chưa quá muộn” (UN, 2007)

Nguyên nhân chính làm BĐKH là (1) do sự gia tăng các chất thải khí nhà kính, (2) khai thác quá mức các bể hấp thụ và bể chứa khí nhà kính như các hệ sinh thái rừng (rừng lá thấp; lá rụng theo mùa; thường xanh;…); các hệ sinh thái biển (rừng ngập mặn; san hô; cỏ biển); hê sinh thái ven bờ và đất liền khác.

Thuật ngữ này nhắc đến trong Công ước Khung của Liên hợp Quốc về Biến đổi Khí hậu (United Nations Framework Convention on Climate Change); định nghĩa biến đổi khí hậu là “là sự thay đổi của khí hậu mà trực tiếp hoặc gián tiếp do tác động của hoạt động con người dẫn đến thay đổi thành phần khí quyển toàn cầu và sự biến thiên của khí hậu được quan sát trong một chu kỳ thời gian dài.”Trong định nghĩa này đồng nghĩa với ấm lên toàn cầu.

Câu hỏi dành cho các bạn sinh viên ”CC là gì?”. Câu trả lời là Climate Change – tức Biến đổi khí hậu.

Ấm lên toàn cầu (Global warming) là hiện tượng nhiệt độ trung bình của không khíđại dương trên Trái Đất tăng lên. Trong thế kỷ 20, nhiệt độ trung bình của không khí gần mặt đất đã tăng 0,6 ± 0,2 °C. Ủy ban Liên chính phủ về Biến đổi Khí hậu (IPCC) nghiên cứu sự gia tăng nồng độ khí nhà kính sinh ra từ (1) đốt nhiên liệu hóa thạch (xăng, dầu, than đá, củi,…) và (2) phá rừng làm cho nhiệt độ Trái Đất tăng, đáng kể nhất là từ giữa thế kỷ 20 trở lại đây.

IPCC chỉ ra nhiệt độ bề mặt Trái Đất sẽ có thể tăng 1,1 đến 6,4 °C trong TK 21.

Nhiệt độ toàn cầu tăng sẽ làm mực nước biển dâng lên. Hiện tượng ấm lên được dự đoán sẽ diễn ra mạnh nhất ở Bắc Cực. Ảnh hưởng đến sự mở rộng các sa mạc vùng cận nhiệt đới.

Khí nhà kính

Cơ chế gây hiệu ứng nhà kính trên biểu đồ dòng năng lượng giữa khí quyển, không gian, và bề mặt Trái Đất. Sự trao đổi năng lượng tính theo W/m2.

Carbon dioxide (CO2) trong khí quyển tăng lên trong thời gian gần đây. Giá trị CO2 đo hàng tháng dao động theo mùa nhưng nhìn chung là có xu hướng tăng lên từng năm.

Hiệu ứng nhà kính là quá trình mà theo đó các khí trong khí quyển hấp thụ và phát ra bức xạ hồng ngoại làm ấm tầng khí quyển và bề mặt của hành tinh.

Các khí nhà kính trong tự nhiên giữ cho nhiệt độ Trái đất TB khoảng 33°C.

Câu hỏi dành cho các bạn sinh viên ”Hãy kể 3 trong 6 thành phần chính gây hiệu ứng nhà kính gì?”. Câu trả lời là

carbon dioxide (CO2) gây ra 9–26%;

metan (CH4) 4–9%; và

ôzôn (O3) 3–7%.

Oxit nitơ(N2O)

ChloroFluoroCarbon (CFCs)

hơi nước, góp phần tạo ra khoảng 36–70% hiệu ứng nhà kính;

Hoạt động của con người đã làm tăng số lượng các khí nhà kính trong khí quyển CO2, metan, ôzôn tầng đối lưu, nitơ ôxit, và CFC,… Nồng độ CO2 và metan đã tăng khoảng 36% và 148% kể từ giữa thập niên 1700. Mức này được xem là cao hơn mức của 650.000 năm gần đây. Đốt nhiên liệu hóa thạch tạo ra khoảng 3/4 lượng khí CO2. Gây ra nghiêm trọng nhất là thay đổi mục đích sử dụng đất đặc biệt là phá rừng.

Thiệt hại từ BĐKH

Ước tính thế giới thiệt hại từ 5-20% GDP mỗi năm, 100 triệu người trên trái đất bị mất nhà cửa vĩnh viễn, 1/6 dân số thế giới bị thiếu nước, nghiêm trọng hơn là 40% số loài trên trái đất bị tuyệt chủng.

(Theo http://dantri.com.vn/c20/s255-578171/dong-bang-song-cuu-long-truoc-nguy-co-mat-40-dien-tich.htm)

Theo LHQ thì Việt Nam là 1 trong 5 nước dễ tổn thương do tác động của biến đổi khí hậu. Nếu nhiệt độ trên trái đất tăng 2OC thì 22 triệu người ở Việt Nam sẽ mất nhà và 45% diện tích đất nông nghiệp ở vùng Đồng bằng sông Cửu Long – vựa lúa lớn nhất của Việt Nam – sẽ ngập chìm trong nước biển.

(Theo http://www.vietnamplus.vn/Home/Viet-Nam-cung-cac-nuoc-ung-pho-bien-doi-khi-hau/20092/8800.vnplus)

Theo GIZ Kiên Giang (2011) trong “Các giải pháp KH&CN thích ứng với BĐKH tỉnh Kiên Giang” của Tài liệu “Hội thảo ngành KH&CN khu vực ĐBSCL lần thứ XVI (Kiên Giang 2011)”. Nếu kịch bản nước biển dâng 1 mét thì diện tích đất liền Việt Nam bị ngập lên đến 15.116km2 (37,8%). Tại Kiên Giang, có đến 93,49% diện tích đất liền bị ngập trong nước biển

Những hậu quả chính kèm theo là:

– Mất diện tích đất SXNN;

– Tăng xói lỡ bờ biển;

– Khó khăn cho việc tiêu thoát nước trong mùa mưa, lũ;

– Xâm nhập sâu vào đất liền trong mùa khô;

– Diện tích RNM bị ảnh hưởng;

– Nước biển và nhiệt độ nước biển tăng làm thay đổi môi trường sống của nhiều loài sinh vật, trong đó các loài cá tự nhiên;… gây suy giảm tính đa dạng sinh học;

– Các loài sâu bệnh và dịch bệnh phát triển nhanh, gây tổn thất cho NN;

– Uy hiếp các công trình và cơ sở hạ tầng ven biển như kho tàng, bến cảng,…

Chúng ta phải làm gì?Theo bạn thì nên ưu tiên biện pháp nào để giảm thiểu ô nhiễm môi trường?

Câu trả lời là:

Tăng cường nâng cao nhận thức cho người dân  42,8%
Nâng mức xử phạt hành chính lên cao hơn nữa 24,6%
Hạn chế cấp phép cho các doanh nghiệp có nguy cơ gây ô nhiễm cao 17,8%
Thêm các tội danh hủy hoại môi trường trong Bộ Luật hình sự 14,8%

Tôi có câu hỏi dành cho các bạn sinh viên “Ngày 22/4 có nghĩa gì?”. Câu trả lời là Giờ Trái đất

Về mặt kinh tế, nếu không hành động, tổng thiệt hại do BÐKH gây ra sẽ ít nhất là 5% GDP toàn cầu mỗi năm. Ngược lại, nếu thế giới chỉ cần chi 1% GDP cho cuộc chiến chống BÐKH thì có thể tránh được những tác động xấu của thảm họa này.

Trên phạm vi toàn cầu, chưa bao giờ cộng đồng quốc tế lại có sự đồng thuận và quyết tâm cao, ngoại trừ cuộc chiến chống BÐKH. Sáu năm liền, Tổ chức Môi trường LHQ (UNEP) đã gửi nhân loại những thông điệp nhân Ngày môi trường Thế giới (ngày 5/6) đều tập trung vào chủ đề BÐKH với mức độ ngày một khẩn thiết hơn:

“Băng tan – một vấn đề nóng bỏng?” (2007);

“Hãy thay đổi thói quen! Hướng tới một nền kinh tế ít các bon” (2008);

“Trái đất đang cần bạn! Hãy Liên hợp lại để phòng chống BÐKH” (2009);

“Nhiều loài. Một hành tinh. Tương lai của chúng ta” (Many Species. One Planet. One Future) năm 2010;

“Rừng: Giá trị cuộc sống từ thiên nhiên” (Forests: Nature At Your Service)năm 2011;

Năm nay, 2012 “Kinh tế Xanh: Có vai trò của Bạn” (Green Economy: Does it include you?).

Câu hỏi dành cho các bạn sinh viên ”Kinh tế Xanh là gì?”. Câu trả lời là

Kinh tế Xanh là nền kinh tế có:

(1) mức phát thải thấp; (2) sử dụng hiệu quả và tiết kiệm tài nguyên thiên nhiên; (3) đảm bảo công bằng xã hội.

Trong nền Kinh tế Xanh, sự tăng trưởng về thu nhập và việc làm thông qua việc đầu tư của Nhà nước và tư nhân cho nền kinh tế làm giảm phát thải cácbon, giảm thiểu ô nhiễm môi trường, sử dụng hiệu quả năng lượng và tài nguyên, ngăn chặn sự suy giảm đa dạng sinh học và dịch vụ của hệ sinh thái.

Nhiều nước trên thế giới đã xây dựng và triển khai các Chương trình, Kế hoạch ứng phó với BÐKH trong đó có Kế hoạch Quốc gia thích ứng với BÐKH của các nước đang phát triển (NAPA).

Vừa qua, thông qua Bộ TN&MT chúng ta có các kịch bản về BÐKH ở Việt Nam, đặc biệt là nước biển dâng từ năm 2010 – 2100. Thông qua các kịch bản này, tất cả các bộ, ngành và địa phương sẽ phải: Ðánh giá được tác động của các kịch bản BÐKH tới các lĩnh vực hoạt động của bộ, ngành và địa phương, và trên cơ sở đó xây dựng một kế hoạch hành động chi tiết phù hợp cho bộ, ngành và địa phương mình để triển khai giai đoạn tiếp theo “hoạt động thích ứng và giảm nhẹ BÐKH trên phạm vi toàn quốc”.

Ðể làm được điều này, chúng ta sẽ phải đối mặt với nhiều khó khăn và thách thức lớn. Khó khăn: (1) sự hạn chế về nhận thức của toàn xã hội, ở mọi cấp, từ các nhà hoạch định chính sách, đến các cán bộ ở các bộ, ngành và địa phương, các tổ chức xã hội. Vì thế, nâng cao nhận thức về BÐKH là hoạt động cần được ưu tiên hàng đầu, phải được làm ngay và làm một cách hệ thống đối với mọi tầng lớp trong xã hội. (2) là khả năng tích hợp các vấn đề BÐKH vào các quá trình hoạch định chính sách: các chiến lược, quy hoạch, kế hoạch, chương trình phát triển và sự phối hợp điều hành thực hiện giữa các bộ, ngành, địa phương. Ðây chính là vấn đề xây dựng năng lực gồm năng lực tổ chức, năng lực khoa học công nghệ, năng lực con người,… Các hoạt động này có lẽ cần phải đi trước một bước và cũng phải làm ngay từ bây giờ, trong đó chức năng quan trọng thuộc về các cơ quan giáo dục – đào tạo và khoa học – công nghệ…

Đối với sinh viên: (thông qua câu hỏi) Hãy kể 3 hoạt động mà em đã, đang và sẽ thực hiện để góp phần thích ứng biến đổi khí hậu hay giảm nóng lên trái đất.

Những hành động như các bạn sinh viên đang làm như: Trồng cây xanh xung quanh trường; Tiết kiệm điện, nước hay tắt đèn, quạt sau khi khỏi phòng học; Tổ chức diễu hành xe đạp Ngày Môi trường Thế giới; Làm vệ sinh môi trường trên bờ biển; Thành lập Câu lạc bộ Tình nguyện Môi trường 40 thành viên; Biểu diễn thời trang bằng các phế phẩm bỏ đi.

Câu hỏi dành cho các bạn sinh viên ”3 R hay 3 T gì?”. Câu trả lời: 3 T là Tiết giảm; Tái sử dụng; Tái chế. 3 R là Reduce; Reuse; Recycle.

Đối với Trường Cao đẳng Nghề: (có tính chất gợi ý)

– Thiết lập ở các trường các khoa, bộ môn liên thông và liên kết từ hải dương học, địa chất, động lực học ven biển, vùng cửa sông, toán ứng dụng và cơ học đi sâu về BĐKH nhằm đào tạo nguồn nhân lực lâu dài cho đất nước; Suy nghĩ xem có nên hay chưa nên thành lập khoa hay bộ môn BĐKH trong nhà trường.

– Thông qua giảng dạy và nghiên cứu kinh phí của trường hay đăng ký hội đồng khoa học thực hiện các đề tài mà thực tế đạt ra liên quan đến BĐKH. Tôi gợi ý: Trường Cao đẳng Nghề, năm nay hay sang năm nên đăng ký đề tài “Mô hình trồng rừng ngập mặn trên bờ biển của Khu lấn biển Rạch Giá: phục vụ nghiên cứu và giảng dạy”

Ngoài ra Trường Cao đẳng Nghề cũng nên liên kết các đơn vị khác để:

– Tăng cường tuyên truyền nhận thức và các giải pháp thích ứng về BĐKH cho các bộ, ngành, địa phương; đặc biệt là các nhà sản xuất kinh doanh, các khu công nghiệp;…chuyển dần từ năng lượng không tái tạo thành năng lượng tái tạo

– Cần đào tạo cho các cán bộ, các nhà hoạch định chính sách những kiến thức về tác động của BĐKH

– Nhà nước có chính sách ưu đãi (vốn, lãi suất, thuê đất,…) khi nhà sản xuất, kinh doanh, các khu công nghiệp,… có những hoạt động hay sản phẩm thân thiện môi trường. hay nòi khác hơn là tiếp cận với Kinh tế xanh.

Như vậy, tôi vừa trình bày một ít thông tin liên quan về BĐKH và qua đó tổ chức hỏi-đáp có thưởng để hiểu rõ thêm. Đồng thời, tôi cũng trình bày sinh viên và giáo viên Trường Cao đẳng Nghề Kiên Giang cần phải gì để thích ứng trước BĐKH.

Cám ơn sự quan tâm theo dõi của quý vị đại biểu, quý Thầy-Cô và các bạn sinh viên.

Kính chúc quý vị đại biểu, quý Thầy-Cô và các bạn sinh viên vui khỏe và mọi điều tốt lành. Xin cám ơn!

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s