Vô Biên – Xuân, Tết và những Thi nhân tiền chiến

Nhân dịp cuối năm, tôi giở cuốn « Thi nhân Việt-Nam » của Hoài thanh & Hoài chân ra đọc để đỡ nhớ nhà và để xem những thi-nhân tiền chiến đã viết gì khi năm cũ sắp đi, năm mới sắp đến . .

A) – Tôi thấy nhiều thi nhân đã diễn tả cảnh sống an lạc, hồn nhiên ở nông thôn, với những tưng bừng nhộn nhịp lúc Xuân về, Tết đến . Thí dụ : thi sĩ Đoàn văn Cừ trong hai bài :

Chợ Tết

Dải mây trắng đỏ dần trên đỉnh núi,
Sương hồng lam ôm ấp nóc nhà tranh,
Trên còn đường viền trắng mép đồi xanh,
Người các ấp tưng bừng ra chợ Tết .
Họ vui vẻ kéo hàng trên cỏ biếc ;
Nhừng thằng cu áo đỏ chạy lon xon,
Vài cụ già chống gậy bước lom khom,
Cô yếm thắm che môi cười lặng lẽ,
Thằng em bé nép đầu bên yếm mẹ,
Hai người thôn gánh lợn chạy đi dâu,
Con bò vàng ngộ nghĩnh đuổi theo sau,
Sương trắng dỏ đầu cành như giọt sữa,
Tia nắng tiá nhảy hoài trong ruộng lúa,
Núi uốn mình trong chiếc áo the xanh,
Đồi thoa son nằm dưới ánh bình minh.

(Ngày nay)

Đám cưới muà xuân

Ngày ửng hồng sau màn sương gấm mỏng,
Nắng dát vàng trên bãi cỏ non xanh,
Dịp cầu xa lồng bóng nước long lanh,
Đàn cò trắng giăng hàng bay phấp phới .

Trên cành cây bỗng một con chim gọi,
Lũ người đi lí nhí một hàng đen
Trên con đường cát trắng cỏ lam viền,

(Ngày nay)

Câu “Lũ người đi lí nhí một hàng đen” làm ta nhớ tới câu “ Muôn ma Hời sờ soạng dắt nhau đi” của Chế Lan Viên .

Nhà nữ thi sĩ Anh Thơ đã nói lên sự thanh nhàn, thong thả, nhẩn nha ở nông thôn khi xuân về, trong bài :

Chiều xuân

Mưa đổ bụi êm đềm trên bến vắng,
Đò biếng luời nằm mặc nước sông trôi ;
Quán tranh đứng im lìm trong vắng lặng
Bên chòm xoan hoa tím rụng tơi bời .

Ngoài đường đê cỏ non tràn bến cổ,
Đàn sáo đen sà xuống mổ vu vơ ;
Mấy cánh bướm rập rờn trôi trước gió,
Những trâu bò thong thả cúi ăn mưa .

Trong dồng lúa xanh rờn và ướt lặng,
Lũ cò con chốc chốc vụt bay ra,
Làm giật mình một cô nàng yếm thắm
Cúi cuốc cào cỏ ruộng sắp ra hoa .

(Bức tranh quê)

Thi sĩ Quách Tấn đã diễn tả cái thanh tĩnh của cô thôn trong bài :

Chiều xuân

Chiều mang về tổ bóng hoàng hôn,
Vàng lửng lơ non biếc đọng cồn,
Cành gió hương xao hoa tỉ muội,
Đồi sương sóng lượn cỏ vương tôn .
Khói mây quanh quẩn hồi chuông vọng,
Trời biển nôn nao tiếng địch dồn,
Thưởng cảnh ông câu tình tự quá !
Thuyền con chở nguyệt đến cô thôn .

(Muà cổ điển)

Bầu không khí của bài này cũng tương tự như bầu không khí trong bài thơ của bà Huyện Thanh Quan :

Trời chiều bảng lảng bóng hoàng hôn,
Tiếng ốc xa đưa vẳng trống dồn .
Gác mái ngư ông về viễn phhố,
Gõ sừng mục tử lại cô thôn.

Nhà thi sĩ Vũ Đình Liên khi nói về cảnh một ông đồ già ngồi viết thuê ở chợ Tết, đã tỏ nỗi buồn trước sự suy tàn của xã hội nho giáo cũ trong bài :

Ông đồ

Mỗi năm hoa đào nở
Lại thấy ông đồ già
Bày mực tàu giấy đỏ
Bên phố đông người qua .

Bao nhiêu người thuê viết
Tấm tắc ngợi khen tài
“Hoa tay thảo những nét
Như phượng múa rồng bay .”

Nhưng mỗi năm mỗi vắng
Người thuê viết nay đâu ?
Giấy đỏ buồn không thám ;
Mực đọng trong nghiên sầu ….

Ông đồ vẫn ngồi đấy,
Qua đường không ai hay,
Lá vàng rơi trên giấy ;
Ngoài trời mưa bụi bay .

Năm nay đào lại nở,
Không thấy ông đồ xưa,
Những người muôn năm cũ
Hồn ở đâu bây giờ .

(Tinh hoa)

Lời thơ từ tốn mà vẫn làm cho ta ngậm ngùi thương tiếc “ông đồ già” và “những người muôn năm cũ” .

B) – Đối với một vài thi nhân khác thì thơ xuân cũng là một dịp để bày tỏ những quan niệm về tôn giáo, về triết lý .

Bạn đọc hãy lắng nghe thi sĩ Hàn Mặc Tử trong bài :

Đêm xuân cầu nguyện .

Tặng cả – và thiên hạ .

Trời hôm nay bình an như nguyệt bạch,
Đường trăng xa, ánh sáng tuyệt vời bay
Đây là hương qúy trọng thấm trong mây
Ngời phép lạ của đức tin kiều diễm;
………………………………………

Và đầu hôm một vì sao liền mọc
Ở, phương Nam mầu nhiệm biết ngần mô !
Vì muôn kinh dồn dập cõi thơm tho,
Thêm nghiã lý sáng trưng như thất bảo,
Ta chắp hai tay lạy qùy hoan hảo,
Ngửa trông sao cầu nguyện trắng không gian
…………………………………….
(Xuân như ý)

Dú ta là một kẻ vô thần, khi đọc bài thơ trên đây thì ta cũng cảm thấy nỗi gì thiêng liêng và mầu nhiệm .

Nhà thi sĩ Chế Lan Viên có một lập trường khác trong bài :

Xuân

Tôi có chờ đâu, có đợi đâu ;
Đem chi xuân lại gợi thêm sầu ?
– Với tôi tất cả như vô nghiã,
Tất cả không ngoài nghiã khổ đau . .
……………………………………

(Điêu tàn)

C) – Đọc những bài thơ trên đây , tôi thấy rằng đề tài “Cảnh sống ở nông thôn lúc Xuân về, Tết đến” là một đề tài ưa chuộng của các thi nhân tiền chiến .Tôi không biết đề tài này có còn là một đề tài quen biết cuả các thi nhân những thế hệ sau này không .
Đọc thơ nhà thi sĩ Hoàng Anh Tuấn (1932-2006) thì tôi thấy rằng đề tài trên đây đã được đề cập tới dưới một hình thức riêng tư hơn, thân mật hơn :

Thơ Xuân cho Cô Gái Làng Lim .

…………………………………..,
Muà Xuân đuối trong thủy triều xúc động
Lại thì thầm nhắc nhở mộng hồn nhiên
– Đến ngàn năm,mộng vẫn mộng y nguyên,
Cho nuối tiếc từng hẹn hò lãng mạn .

Xuân ve vuốt nên lỏng dây yếm thắm
Miếng trầu thơm môi cắn chỉ đa tình
Làm học trò đi lại tới làng Lim
Anh đổ lỗi tại thuốc lào say lạ !

Xuân tam cúc, kết tốt đen – Vui nhá !
Đôi xe điều – yêu em quá – đành chui
Lược thẹn thùng chải hơi lệch đường ngôi
Khăn mỏ qụạ lúm đồng tiền hây hẩy .
………………………………………..

D) – Dù sao chăng nữa, tôi vẫn tin rằng “Xuân & Tết” vẫn là một nguồn cảm hứng và một đề tài quen thuộc cuả những thi nhân Việt Nam, từ thế hệ này sang thế hệ khác .

Vô Biên
Tháng Chạp Tân Mão, tháng Giêng 2012

Lời chú . Bài thơ cuả Hoàng Anh Tuấn, tôi trích ra từ cuốn : “ Yêu em, hà nội và những bài thơ khác – thơ hoàng anh tuấn” – Thu Thuyền xuất bản . Tháng chín 2004 . .
Các bài thơ khác thì trích ra từ cuốn : “ hoài thanh & hoài chân – Thi nhân Việt Nam” tái bản lần thứ hai tại miền Nam ngày 25.05.1968 . Hoa Tiên xuất bản .(Nguyên bản in lần thứ nhất và thứ hai tại Bắc Việt, 1942)

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s