Sông Hằng – Làm thế nào Dehli Metro không tham nhũng?

Ông Sreedharan trên sân ga Indraprastha, đường xe điện ngầm New Delhi
Lời người dịch – Bài phỏng vấn sau đây được đăng trong mục India Ink tờ International Herald Tribune 5/10/11 do hai tác giả Heather Timmons và Pamposh Raina. Đây là một câu chuyện xảy ra bên Ấn Độ – người được phỏng vấn là ông Elattuvalapil Sreedharan, giám đốc điều hành công ty Dehli Metro – tuy nhiên bạn đọc người Việt chắc chắn sẽ nhận thấy bài toán tham nhũng được đặt ra không khác mấy với bài toán tham nhũng ở Việt Nam. Nghe ông Sreedharan trình bày cách giải quyết của ông, ngườì Việt chúng ta không khỏi giật mình tự hỏi tại sao nó lại có thể giản dị đến thế, và tại sao đất nước mình cho đến nay vẫn chưa có được một người như ông. Những kẻ bi quan luôn nói rằng một con én không thể đem lại mùa xuân và không ai có thể đi ngược lại xu hướng chung của xã hội, nhưng trường hợp ông Sreedharan cho thấy là một cá nhân đơn độc, đủ trong sạch và can đảm để nêu gương sáng trong vai trò giới hạn của mình, vẫn có khả năng lay chuyển cả một tập thể. Sức mạnh của ông có được là nhờ ông không bàn suông về chuyện đạo đức như những kẻ sùng chủ nghĩa thường làm, mà ông chỉ giản dị đem nó ra thực hành trong mọi công việc thường ngày. Sức mạnh đó là sự chân thật với chính mình. SH.

Trong lúc tai tiếng tham nhũng hình như đang bám sát mỗi bộ phận của chính quyền Ấn Độ (1) thì ngôi sao sáng của công ty xe điện ngầm Delhi Metro rực rỡ hơn bao giờ hết. Dưới sự lãnh đạo của ông Elattuvalapil Sreedharan, công ty này – chỉ mới thành lập được 9 năm nay – đã không ngừng cung cấp dịch vụ chở hành khách tuyệt hảo, hoàn thành mọi dự án đúng kỳ hạn và dưới ngân sách, và đem lại lợi nhuận, dù với giá vé metro rẻ nhất thế giới ngoài Kolkata (Calcutta).
200 chiếc xe điện ngầm tiện nghi và sạch sẽ của Delhi Metro chuyên chở 2 triệu hành khách mỗi ngày, và hiện nay công ty đang khởi sự phát triển đợt 3, là một đường xe điện ngầm chạy vòng quanh Delhi, nối liền các khu ngoại ô như Gurgaon với Dwarka.
Ông Sreedharan, một cụ già 79 tuổi, cả đời là một công chức với hơn 3 thập niên phục vụ trong hệ thống đường sắt Ấn Độ, đã là người tạo nên sự thành công cho Metro khi từ con số không, ông đã tự tay xây dựng nguyên một công ty gồm 7000 nhân viên được tiếng là trong sạch, không tham nhũng. Trước khi về hưu vào cuối năm nay, ông đã nói chuyện với India Ink về nhu cầu cần thay đổi của xã hội và nhà nước Ấn Độ, và làm thế nào cuộc sống tâm linh của ông đã giúp ông trở thành một nhà quản lý giỏi hơn.

H: Delhi Metro đã tiếp tục thành công vào lúc rất nhiều cơ quan nhà nước khác bị sa lầy trong tham nhũng. Ông đã làm gì để giữ cho Metro được trong sạch?

Đ: Đây là một câu hỏi rất lớn không thể trả lời bằng một hai câu được. Khi chúng tôi khởi công Delhi Metro, chúng tôi nói rằng chúng tôi sẽ làm khác mọi người. Chúng tôi muốn tạo ra một tổ chức mới và một công ty mới với rất nhiều quyền tự do quyết định. Là một cơ quan nhà nước nhưng ban giám đốc chúng tôi có toàn quyền lấy mọi quyết định. Chúng tôi chỉ lệ thuộc vào chính quyền trong hai ba lãnh vực, như ngân quỹ và mua đất, còn tất cả những thứ còn lại đều thuộc quyền chúng tôi.
Thứ đến, chúng tôi thành lập một ê-kíp toàn nhân viên lấy từ cơ quan Đường Sắt Ấn Độ nhưng chỉ những người làm việc tận tụy nhất với tài năng nghề nghiệp không thua ai. Đây là một ê-kíp với khả năng rất cao, và do đó thành quả đạt được cũng thuộc về toàn bộ ê-kíp đứng sau lưng tôi.

H: Ông đã tuyển chọn ê-kíp đó ra sao?

Đ: Tôi từng làm việc với Đường Sắt Ấn Độ suốt 36 năm trời nên tôi biết rõ nhiều người, nhờ đó tôi đã tự tay tuyển chọn từng người, mỗi người là người thích hợp nhất cho vai trò được giao phó, rồi tôi đào tạo họ. Yếu tố quan trọng nhất là người đó phải được tiếng là trong sạch, chịu khó làm việc, tài giỏi trong nghề nghiệp, có đủ hiểu biết cùng khả năng làm việc tập thể trong một ê-kíp. Nếu chỉ biết làm việc cho riêng mình thì chẳng giúp gì cho chúng tôi.

H: Ông có thể đem áp dụng cùng những nguyên tắc trên cho bất cứ tổ chức nào khác không, chẳng hạn nếu có ai nhờ ông “chữa bệnh” cho Air India, chuyện đó có làm được không?

Đ: Được chứ. Cái cần nhất cho một công ty là phải có một “văn hóa làm việc” đúng đắn, phải có những giá trị đạo đức, phải xây dựng được một ê-kíp và ê-kịp đó có đủ động cơ thúc đẩy họ phục vụ. Phải định rõ vai trò cùng mục tiêu của mỗi người, thật chính xác.

H: Làm cách nào thúc đẩy nhân viên? Bằng cách khen ngợi, trả lương cao hay làm gì khác?

Đ: Cách hay nhất để thúc đẩy nhân viên là… làm gương cho họ! Tôi không thể ngồi trong văn phòng có máy lạnh mà sai người khác làm mọi việc thay tôi. Tôi cố làm gương trong mọi điều, mọi thứ, từ chuyện đến sở đúng giờ, việc làm luôn được thanh tra, được hoàn tất đúng kỳ hạn, đúng tiêu chuẩn đã định trước,… vâng, tất cả mọi thứ.

H: Cơ quan của ông có trả lương cao hơn các cơ quan nhà nước khác không?

Đ: Chúng tôi trả lương giống y hệt, vì tất cả đều là lương nhà nước mà. Cái thúc đẩy họ không cứ là lương bổng mà là khung cảnh, môi trường làm việc tốt đẹp, một môi trường nơi họ có thể học hỏi thêm nhiều thứ. Một khi đã làm việc với Delhi Metro được 5, 6 năm, thì giá trị của họ trên thị trường nhân dụng lên cao đến nỗi người ta giành giựt mướn họ.

H: Nhưng nhiều người bảo rằng bởi vì lương thấp mà các cơ quan nhà nước mới tham nhũng đến thế?

Đ: Không đúng đâu. Không thể nói được rằng vì lương nhà nước quá thấp nên nhà nước phải ăn hối lộ!. Ngày nay lương nhà nước cũng đâu đến nỗi tệ? Có lẽ ít hơn lãnh vực tư nhân chút đỉnh nhưng vẫn thoải mái đấy chứ. Tham nhũng đã lan rộng trong chính quyền là vì có quá nhiều “tiền đen”. Người ta đặt ra lắm cơ cấu, ủy ban, bộ luật nhằm phòng chống tham nhũng, nhưng thật là vô hiệu. Nước ta có nguyên một ban bộ chống tham nhũng, một cơ quan báo động, một tổ chức thanh tra đồ sộ và đầy quyền lực, nước ta cũng có một lực lượng cảnh sát vĩ đại, thế nhưng khi chính những người đi bắt tham nhũng cũng ăn tham nhũng thì có ích gì?

H: Thế làm sao giải quyết đây?

Đ: Có một số chuyện căn bản cần thay đổi. Bắt đầu là những người đi bắt tham nhũng. Người ta đã bàn về chuyện cải tổ ngành cảnh sát từ bao nhiêu năm rồi. Năm 2001 Toà Án Tối Cao đã ra lệnh cho chính phủ phải đem ra thi hành, thế nhưng không có một chính quyền nào từ tiểu bang đến liên bang đã làm bất cứ gì. Tại sao như vậy? Vì chẳng có lợi gì cho các tay chính trị, cũng chẳng lợi gì cho cảnh sát. Và từ đó tham nhũng đã ăn sâu vào xương tủy của đất nước, sẽ phải mất rất nhiều thời gian mới trừ được. Người ta chỉ thích làm tiền kiếm dễ thôi, đặc biệt là những tay có chút quyền hành; họ chính là những kẻ đã nuôi dưỡng tham nhũng trong đất nước này.

H: Nếu có thể giảm thiểu số “tiền đen” và tham nhũng bằng một điều luật, thì điều luật đó là gì?

Đ: Một điều giản dị thôi. Phần lớn “tiền đen” trong xứ này có được là qua chuyện mua bán đất đai, bất động sản. Người cầm quyền dư biết bất động sản có giá trị thật trên thị trường là bao nhiêu, nhưng họ lại khai chỉ bằng một phần ba, còn hai phần ba kia là “tiền đen” đó. Tại sao nhà nước không ra lệnh nhà đất phải được đánh giá đúng giá thị trường? Rồi cả khi bắt được kẻ tham nhũng thì tại sao không đem họ ra trừng phạt sớm sủa? Tại sao lại ngâm tôm hết năm này sang tháng nọ?

Nhưng tất cả những gì tôi vừa nói không liên quan gì tới Metro Delhi. Ở đây chúng tôi chỉ cố gắng hết sức để có được một tổ chức sạch sẽ. Khi một người có hành động thiếu đạo đức nghề nghiệp thì lập tức bị sa thải.

H: Ông có thể nói thêm về việc đưa đời sống tâm linh vào kinh doanh, như ông thường tặng quyển kinh Bhagavad Gita (2) cho tất cả các manager của ông. Điều này có giúp gì cho ông hoặc cho họ?

Đ: Ông thấy không, tâm linh không mang màu sắc tôn giáo, mà tinh túy của tâm linh là giúp cho con người trở nên trong sạch trong tâm, trong tư tưởng. Khi tôi bắt đầu đọc kinh cổ của nước ta, như quyển Bhagavad Gita, tôi khám phá ra rằng nó rất hữu dụng cho đời sống hằng ngày của mình, và tôi bắt đầu đem ra thực hành. Tôi xem quyển kinh đó như một loại thánh kinh về quản lý, có thể giúp tôi làm nhiều công việc, chẳng hạn như điều hành một tổ chức như thế này.

H: Ông có ưa thích một câu đặc biệt nào trong kinh mà đem ra chia sẻ với nhân viên?

Đ: Chủ yếu thì tôi thường khuyên họ, “Hãy làm việc mà không chờ đợi một lợi lộc nào”. Đức tính này có tên là Asangathu Vaa. Chúng ta làm việc cho lợi ích của xã hội, cho lợi ích của tổ chức mà chúng ta phục vụ.

H: Ông có chương trình gì sau khi về hưu?

Đ: Không có gì đặc biệt, ngoại trừ tôi muốn thực sự về hưu và dành thêm nhiều thì giờ cho chuyện tâm linh.

H: Ông có sẽ nhận ngồi trong Ủy Ban Lokpal (3) nếu được mời?

Đ: Không, không, ở cái tuổi già yếu này, tôi không muốn nhận những trách nhiệm như thế.

Sông Hằng phỏng dịch

Chú thích
(1) Trong những tháng qua, phong trào quần chúng chống tham nhũng tại Ấn Độ đã lên cao với hàng loạt cuộc biểu tình có hàng chục ngàn người tham dự nhằm hỗ trợ cuộc tuyệt thực của một cụ già 74 tuổi bình dị, tên Kisan Baburao Hazare (được dân chúng mệnh danh là “Anna”, có nghĩa là “người anh cả”). Dưới áp lực của quần chúng và sau khi đàn áp phong trào chống tham nhũng, bỏ tù ông Hazare, cuối cùng chính quyền của Thủ tướng Manmohan Singh đã phải nhượng bộ, chấp nhận cứu xét những sửa đổi pháp lý mà ông Hazare đòi hỏi.

(2) Bhagavad Gita: một trong những quyển kinh cổ của Ấn Độ nằm trong truyền thống Veda. Trong đó, Đức Krishna giảng về những phương cách để linh hồn đạt tới Đấng Tối cao. Một trong những lời dạy chủ yếu là sống và làm việc mà không mong đợi bất cứ thành quả nào của việc làm, vì tất cả đã hiến dâng cho Tối cao, và nhờ đó con người cũng nhập một với Tối cao. Lời dạy này cũng hiện diện dưới nhiều hình thức trong nhiều tín ngưỡng khác như đạo Phật, đạo Kitô, đạo Lão, và do đó được xem là một chân lý tâm linh không mang màu sắc đặc thù tôn giáo nào.

(3) Lokpal: Bộ luật về chính quyền liêm khiết, đã được đưa ra từ năm 1971 nhưng chưa bao giờ được ban hành.

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s